Yeşil alanların dönüşen peyzajlar kapsamında deprem parkı olarak değerlendirilmesi:Sakarya örneği
Evaluation of green spaces as earthquake parks within the scope of transforming landscapes:the case of Sakarya
- Tez No: 1000711
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER FARUK UZUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Peyzaj Mimarlığı, Landscape Architecture
- Anahtar Kelimeler: Kentsel dirençlilik, Kentsel peyzaj, Peyzaj tasarımı, Urban resilience, Urban landscape, Landscape design
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hızlı kentleşme süreci, yapı yoğunluğunun artması ve açık alanların giderek azalması, deprem riski yüksek kentlerde afet sonrası güvenli toplanma, geçici barınma ve temel ihtiyaçların karşılanmasına yönelik mekânlara duyulan ihtiyacı daha da kritik hâle getirmektedir. Bu durum, kentsel açık ve yeşil alanların yalnızca rekreasyonel işlevler üzerinden değil, afet yönetimi süreçlerindeki çok yönlü rolleri üzerinden de değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Özellikle deprem parkları, kentsel dirençliliğin artırılmasında önemli bir araç olarak öne çıkmakta; ancak mevcut yeşil alanların bu işlevi ne ölçüde karşılayabildiğine ilişkin bütüncül ve ölçülebilir değerlendirmelerin sınırlı olduğu görülmektedir. Bu tez, kentsel yeşil alanların“dönüşen peyzajlar”yaklaşımı çerçevesinde deprem parkı olarak kullanım potansiyelini değerlendirmeyi ve bu potansiyelin ölçülmesine yönelik sistematik ve uygulanabilir bir değerlendirme modeli geliştirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında öncelikle deprem parkı planlama ve tasarımına ilişkin ulusal ve uluslararası literatür taranmış, bu doğrultuda belirlenen 81 yargı ifadesi uzman görüşlerine dayalı anket çalışması aracılığıyla değerlendirilmiştir. Uzman anketi sonuçları doğrultusunda deprem parklarının mekânsal, işlevsel ve teknik gerekliliklerini kapsayan 26 temel ölçüt belirlenmiştir. Elde edilen ölçütler temel alınarak DEPUDEM (Deprem Parkı Değerlendirme Modeli) geliştirilmiş ve model, Sakarya kent merkezinde yer alan Sakarya Millet Bahçesi ile Aziz Duran Parkı örnek alanları üzerinde sayısal veriler kullanılarak uygulanmıştır. Bulgular, kentsel parkların günlük rekreasyonel kullanım başarısı ile deprem parkı olma potansiyelinin her zaman örtüşmediğini ortaya koymaktadır. DEPUDEM modeli sonuçlarına göre Aziz Duran Parkı %52, Sakarya Millet Bahçesi ise %51 oranında orta düzey uygunluk göstermiştir. Her iki alanın da özellikle teknik altyapı, acil durum donatıları, geçici barınma olanakları ve afet sonrası kullanım sürekliliği açısından geliştirilmesi gerektiği belirlenmiştir. Bu çalışma, kentsel yeşil alanların afet anında çok işlevli mekânlara dönüşebileceğini bilimsel olarak ortaya koymakta; geliştirilen DEPUDEM modeli ile literatüre özgün bir katkı sunarken, yerel yönetimler için afet odaklı planlama ve karar verme süreçlerinde kullanılabilecek uygulanabilir bir değerlendirme aracı önermektedir. Ayrıca modelin farklı kentler ve ölçeklerde uygulanabilir olması, çalışmanın yaygın etki potansiyelini önemli ölçüde artırmaktadır.
Özet (Çeviri)
The rapid urbanization process, increasing structural density, and the reduction of open spaces have intensified the need for safe assembly areas, temporary shelter, and the provision of basic needs after disasters in cities with high seismic risk. This situation requires urban open and green spaces to be evaluated not only for their recreational functions but also for their roles within disaster management processes. In this context, earthquake parks have emerged as an important tool for enhancing urban resilience; however, holistic and measurable assessments of existing green spaces remain limited. This thesis aims to evaluate the potential of urban green spaces to function as earthquake parks within the framework of the“transforming landscapes”approach and to develop a systematic and applicable evaluation model to measure this potential. Within the scope of the study, national and international literature on earthquake park planning and design was reviewed, and 81 evaluation statements derived from the literature were assessed through an expert-based survey. Based on the survey results, 26 core criteria covering the spatial, functional, and technical requirements of earthquake parks were identified. Using these criteria, the DEPUDEM (Earthquake Park Evaluation Model) was developed and applied through numerical data analysis to Sakarya Millet Bahçesi (National Garden) and Aziz Duran Park, located in the Sakarya city center. The findings indicate that the success of urban parks in daily recreational use does not necessarily correspond to their potential to function as earthquake parks. According to the DEPUDEM results, Aziz Duran Park demonstrated a moderate suitability level of 52%, while Sakarya Millet Bahçesi showed 51%. Both areas require improvement, particularly regarding technical infrastructure, emergency facilities, temporary shelter capacity, and post-disaster operational continuity. This study demonstrates that urban green spaces can be transformed into multifunctional spaces during disasters and provides an original contribution to the literature through the DEPUDEM model, which offers a practical evaluation tool for disaster-oriented planning and decision-making processes of local governments, with applicability across different cities and scales, enhancing its broader impact.
Benzer Tezler
- Analyzing the stance of design against traumatic situations through crisis landscapes
Tasarımın travmatik durumlar karşısındaki duruşunun kriz peyzajları üzerinden incelenmesi
İDİL YASAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. YASİN ÇAĞATAY SEÇKİN
- Bahçeden peyzaja geçişte etkileşimsel bir unsur olarak peyzaj resmi
Landscape painting as an interactive medium in the transition from the garden to the landscape
FATMA SULTAN BOZKURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU ERBAŞ GÜRLER
- Byzantine heritage depicted: the aqueduct of Valens in the historical topography of Istanbul
Tasvirdeki Bizans mirası: İstanbul'un tarihi topografyasında Valens Su Kemeri
FATMA SARIKAYA IŞIK
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
MimarlıkOrta Doğu Teknik ÜniversitesiMimarlık Tarihi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ PELİN YONCACI ARSLAN
- Kamusal açık yeşil alanların toplumsal dayanıklılık kapasitesi oluşumundaki rolü: Çayırova örneği
The role of public open green spaces in the formation of social resilience capacity: The case of Çayirova
SELMA BAYKARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGebze Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP DENİZ YAMAN GALANTINI
- Sanal gerçeklik (VR) teknolojisi kullanılarak doğal ve yapay seslerin yeşil alan algısına etkileri ve bu seslerin insan psikolojisi üzerindeki etkilerinin tespit edilmesi
Determination of the effects of natural and artificial sounds on the perception of green areas and the effects of these sounds on human psychology using virtual reality (VR)
BAHAR KARADENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELİH BOZKURT