Siyah alaca ineklerde doğrusal tip özelliklerine bağlı uzun ömürlülük risk düzeylerinin bazı süt kalitesi parametreleri üzerine etkileri
Effects of longevity risk levels by linear type traits on some milk quality parameters in holstein cows
- Tez No: 1001124
- Danışmanlar: PROF. DR. SAVAŞ ATASEVER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Doğrusal tanımlama, Tip özellikleri, Süt sığırı, Somatik hücre sayısı, Süt bileşenleri, Linear description, Type traits, Dairy cattle, Somatic cell count, Milk components
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Zootekni Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Amasya ili Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği (DSYB)'ne üye işletmelerde yetiştirilen Siyah Alaca sığırlarda doğrusal tip özelliklerine bağlı uzun ömürlülük (UÖ) risk düzeyleri ile bu değerlerin süt kalitesi parametreleri üzerine etkilerinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. İlk laktasyonda ve laktasyonlarının 30-150. günleri arasındaki 108 baş (Merzifon: 41; Amasya: 45; Suluova: 22) ineğe ait doğrusal tip özelliklerine (süt karakteri (SK), ön meme bağlantısı (ÖMB), arka meme yüksekliği (AMY), meme merkez bağı (MMB) ve arka meme başı yerleşimi (AMBY)) ait olan ve 1-9 puanlama cetveline uygun olarak değerlendirilen veriler E-Islah veri tabanından sağlanmıştır. İneklerin süt somatik hücre sayısı (SHS) ile yağ (Y), protein (P) ve laktoz (L) değerleri otomatik analiz cihazı ile analiz edilmiştir. Tip özellikleri ve süt kalite göstergelerine ait değerler üç bölge ve dört buzağılama mevsimi (1= Aralık-Şubat; 2= Mart-Mayıs; 3= Haziran-Ağustos ve 4= Eylül-Kasım) gruplarında tek yönlü varyans analizi (One-way ANOVA) ile değerlendirilmiştir. AMY için, düşük riskli grupta Y ve SHS ortalamaları, orta riskli gruptakine göre daha yüksek (P˂0.05 ve P˂0.001) bulunurken, AMBY için ise risksiz gruptaki ineklerin SHS ortalamasının düşük ve yüksek riskli gruptakilere göre daha düşük (P˂0.001) olduğu belirlenmiştir. UÖ bakımından düşük riskli gruptaki ineklerin SHS değerlerinin de düşük olduğu tespit edilmiştir. SK, AMY ve MMB için sonbahar; AMBY için ise yaz mevsiminde buzağılayan ineklerin tip özelliği puanlarının rakamsal olarak en yüksek düzeyde olduğu saptanmıştır. Kış mevsiminde buzağılayanların süt Y ve SHS değerleri daha yüksek bulunmuştur. SK için Amasya, AMBY için Merzifon ve MMB için Suluova bölgesinden toplanan sütlerin daha yüksek değere sahip oldukları belirlenirken; Merzifon'dan toplanan örneklerin SHS ortalaması diğer bölgelerdekine göre yüksek bulunmuştur. UÖ risk düzeyi (UÖRD) yüksek olan ineklerden alınan sütlerin SHS değerleri de yüksek bulunurken, iki parametre arasında r=0.249 düzeyinde ilişki hesaplanmıştır. Ayrıca SHS ile L ve Y arasında hesaplanan negatif yönlü ilişkiler (r=-0.323 ve r=-0.359), çiğ süt kalitesinin tespitinde bu bileşenlerden yararlanılabileceğini ortaya koymuştur. Çalışma sonunda UÖ riskini ortadan kaldırmak için damızlık seçiminde doğrusal tip özelliklerinden dolaylı seleksiyon ölçütlerinden yararlanılması ve SHS'nin düşürülmesi için ise sağım hijyeni, meme temizliği ve süt depolama koşullarında düzenlemelere gidilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was carried out to determine the longevity (LO) risk levels of linear type traits in Holstein cattle raised in farms entolled to Amasya Cattle Breeders Association (CBA) and the effects of these values on milk quality parameters. Data on type traits (milk character (MC), fore udder attachment (FUA), rear udder height (RUH), central ligament (CL), and rear teat placement (RTP)) of 108 cows (Merzifon: 41; Amasya: 45; and Suluova: 22) in their first lactation and between the 30th and 150th d of lactation were evaluated according to 1-9 scale in the E-Islah data stream. Milk somatic cell count (SCC), fat (P), protein (P), and lactose (L) values of the cows were analyzed using an automatic analyzer. Type traits and milk quality values were evaluated by one-way analysis of variance (One-way ANOVA) by three regions and four calving seasons (1= December-February; 2= March-May; 3= June-August and 4= September-November). For RUH, the Y and SCC means were found to be higher in the low-risk group than in the moderate-risk group (P˂0.05 and P˂0.001), while for RTP, the SCC mean of cows in the no-risk group was found to be lower than in the low- and high-risk groups (P˂0.001). It was also found that cows in the low-risk group had lower SCC for LO. For MC, RUH, and CL, the highest numerical type trait scores were found in cows calving in autumn; for RTP, the highest numerical type trait scores were found in cows calving in summer. Y and SCC values were found as higher in cows calving in winter. Milk collected from Amasya for MC, Merzifon for RTP, and Suluova for CL were found to have higher values, while the average SCC of samples collected from Merzifon was found to be higher than those from other regions. SCC values of milk from cows with high LO risk levels (LORL) were also found to be higher, and a correlation of r=0.249 was calculated between the two parameters. Furthermore, the negative correlations calculated between SCC and L and Y (r=-0.323 and r=-0.359) revealed that these components can be used to determine raw milk quality. Consequently, to eliminate the risk of LORL, it is recommended to use indirect selection criteria from linear type traits in animal selection, and to reduce SCC, it is recommended to implement adjustments in milking hygiene, udder cleanliness, and milk storage conditions.
Benzer Tezler
- Siyah-alaca ve kırmızı-alaca süt sığırlarında dış görünüş özellikleri, meme başı hiperkeratozu ve kirlilik puanı ile süt verimi ve kalitesi arasındaki ilişkiler
Type traits, teat end hyperkeratosis and dirtiness score of holstein-friesian and red-holstein cows and their relations with milk yield and quality
FREDERIC NDIHOKUBWAYO
- Adana resmi ve özel işletmelerde yetiştirilen siyah alaca sığırların tip ve vücut kondüsyon puanları üzerine bir araştırma
Type and body condition score of black and white cattle breed at private and govermental farms
GÖKHAN GÖKÇE
- Ceylanpınar Tarım İşletmesi'ndeki siyah-beyaz Alaca ırkı ineklerin linear (doğrusal) tip özellikleri ile süt verimleri arasındaki ilişkiler
The Relationship between linear type traits and milk yield of holstein cows bred and Ceylanpınar Agricultural Station
HALİS ÖZET
Doktora
Türkçe
2001
Veteriner HekimliğiFırat ÜniversitesiZootekni Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. METİN BAYRAKTAR
- Çukurova bölgesi entansif süt sığırı işletmelerindeki ilkine doğuran siyah alacalarda somatik hücre sayısına etki eden bazı tip, sağım ve amenajman özellikleri arası ilişkiler
The relationship between somatic cell count and some linear type traits of first lactation black and white cow milking, managemental characteristics of intensive dairy farm at Çukurova region
GÖKHAN GÖKÇE
- Determining the relationship between some linear type measurements and milk production for breeder selection in dairy cows
Süt ineklerinde damızlık seçimi için bazı linear tip ölçüleri ile süt verimi arasındaki ilişkinin belirlenmesi
SIGID PRABOWO SIGID PRABOWO
Doktora
İngilizce
2023
Veteriner HekimliğiSelçuk ÜniversitesiVeterinerlik Zootekni Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA GARİP