Sicill-i Ahvâl kayıtlarına göre Gelibolu doğumlu memurlar (1879-1909)
Civil servants born in Gallipoli according to Sicill-i Ahval records (1879–1909)
- Tez No: 1001134
- Danışmanlar: PROF. DR. EMİNE GÜMÜŞSOY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Memurlar, Civil servants
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, 1879-1909 yılları arasında Osmanlı Devleti'nin taşra teşkilatında görev yapan Gelibolu doğumlu devlet memurlarının, Sicill-i Ahvâl defterlerinde yer alan tercüme-i hâl kayıtlarına dayanarak çok yönlü bir analizini sunmayı amaçlamaktadır. Çalışmada, söz konusu memurların sosyal kökenleri, eğitim düzeyleri, dil bilgileri, görev yerleri, aldıkları unvanlar, maruz kaldıkları disiplin cezaları ve taltifleri gibi değişkenler sistematik bir biçimde incelenmiş; bu veriler Osmanlı taşra bürokrasisinin işleyiş mantığı ve modernleşme süreçleri bağlamında değerlendirilmiştir. Amaç: Sicill-i Ahvâl defterleri aracılığıyla, Gelibolu doğumlu memurların bireysel profillerini ortaya koymak ve Osmanlı taşra yönetiminde gayrimüslim ve Müslüman memurların bürokratik pozisyonlarını karşılaştırmalı olarak değerlendirmektir. Bu sayede Osmanlı Devleti'nin çok milletli yapısı içerisinde kamu görevlilerine ilişkin uygulamaların ve liyakat-sadakat dengesinin taşra ölçeğinde nasıl işlediği daha net anlaşılabilecektir. Yöntem: Çalışmada nitel araştırma yöntemi esas alınmış; arşiv belgeleri, özellikle Sicill-i Ahvâl defterlerinden elde edilen bireysel sicil kayıtları tarihsel içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Toplanan bilgiler çeşitli tablolar aracılığıyla görselleştirilmiş ve memurların toplumsal kökenleri ile idari pozisyonları hem sayısal verilerle hem de betimleyici analizlerle değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırma sonucunda, memurların çoğunluğunun rüşdiye ve ibtidai düzeyinde eğitim aldığı, yalnızca az sayıda kişinin idadi veya yüksekokul mezunu olduğu görülmüştür. Gayrimüslim memurların genellikle cemaat mekteplerinde eğitim aldığı ve çok dilli bireyler oldukları, buna karşın Müslüman memurların çoğunlukla yalnızca Türkçe bildikleri belirlenmiştir. Ayrıca, memurların önemli bir kısmının uzun süreli kamu hizmetinde bulunduğu, bazılarının liyakatle taltif edildiği, bazılarının ise çeşitli ihmaller veya kusurlar nedeniyle cezalandırıldığı tespit edilmiştir. Sonuç ve Öneriler: Elde edilen sonuçlar, Osmanlı taşra bürokrasisinin hem yapısal işleyişi hem de sosyal dinamikleri hakkında, modernleşme dönemine dair derinlemesine kavrayışlar sunmaktadır. Gelibolu örneği üzerinden, çok dilli ve çok etnisiteli memur profilinin Osmanlı yönetim sistemine nasıl entegre olduğu, liyakat ilkelerinin ne ölçüde uygulandığı ve eğitim düzeyinin kariyer üzerindeki etkileri tartışılmıştır
Özet (Çeviri)
This thesis presents a comprehensive analysis of civil servants born in Gallipoli who served in the Ottoman provincial administration between 1879 and 1909, based on personal records (tercüme-i hâl) found in the Sicill-i Ahvâl registers. The study systematically examines key variables such as social origins, educational backgrounds, language skills, service locations, titles, rewards, and disciplinary actions. These data are assessed in the context of the operational dynamics of the provincial bureaucracy and the broader modernization efforts of the Ottoman Empire. Purpose: The primary objective is to reconstruct the individual profiles of Gallipoli-born officials through the lens of archival sources and to offer a comparative evaluation of the bureaucratic trajectories of both Muslim and non-Muslim civil servants. By doing so, the research aims to better understand how the balance between merit and loyalty functioned within the multiethnic framework of Ottoman provincial governance. Method: A qualitative historical method is employed. The personal entries recorded in the Sicill-i Ahvâl registers are subjected to content analysis, and the findings are visualized through various data tables. The social and administrative positions of the officials are evaluated using both quantitative metrics and interpretative frameworks. Results: The results reveal that most of the officials had only primary or secondary schooling, with a limited number advancing to high schools or institutes of higher learning. While non-Muslim bureaucrats were often educated in community schools and demonstrated multilingual proficiency, Muslim officials typically possessed only Ottoman Turkish literacy. Furthermore, many of these individuals held long standing posts within the civil service; some were recognized with honors, while others were penalized for misconduct or negligence. Conclusion and Suggestions: These findings offer deep insights into the institutional structure and social fabric of the Ottoman provincial bureaucracy during the age of modernization. The Gallipoli case illustrates how multiethnic and multilingual profiles were incorporated into the Ottoman administrative framework, how merit-based advancement was applied, and how educational background influenced career mobility across the state apparatus.
Benzer Tezler
- Sicill-i Ahvâl kayıtlarına Göre Erzincanlı memurlar
Officers of Erzincan according to“Sicill-i Ahvâl”records
ENGİN ADAK
- Sicill-i Ahval kayıtlarına göre Amasyalı memurlar
Officer from Amasya in the record of Sicill-i Ahval
SELÇUK SARI
- Sicill-i Ahvâl kayıtlarına göre Karslı memurlar (1879-1909)
As Sicill-i Ahvâl records, officers in Kars (1879-1909)
RÜVEYDE ÇİFÇİ
- Sicill-i Ahvâl kayıtlarına göre Kayseri doğumlu Gayrimüslim Osmanlı devlet adamları (h. 1255/m. 1839-40–h. 1300/m. 1882-83)
Assesment of Non-Muslim Ottoman state officials born in Kayseri according to Sicill-i Ahvâl records (h. 1255/m. 1839-40 – h. 1300/m. 1882-83)
YAĞMUR ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
TarihNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN SARAÇ
- Sicill-i Ahval kayıtlarına göre İzmir doğumlu gayrimüslim memurlar
Non-muslim civil servants who were born in İzmir According to Sicill-i Ahval records
SEDEF KUMSAR