İş-aile çatışmasının işten ayrılma niyetine etkisinde mental iyi oluşun rolü
The role of mental well-being in the effect of work-family conflict on turnover intention
- Tez No: 1001366
- Danışmanlar: PROF. DR. SERDAR BOZKURT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Mental iyi oluş, İş-aile çatışması, İşten ayrılma eğilimi, Mental well-being, Work-family conflict, Tendency to leave work
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Türkiye'de özel sektörde çalışan bireyler üzerinde iş-aile yaşam çatışması, mental iyi oluş ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkileri derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, bu ilişkilerin açıklanmasında Kaynakları Koruma Teorisi, Planlı Davranış Teorisi, Pozitif Psikoloji yaklaşımı, Sosyal Değişim Teorisi ve Kaynak Tükenmesi Teorisi temel alınmıştır. Söz konusu yaklaşımlar, bireyin sahip olduğu psikolojik ve duygusal kaynaklardaki azalmayı, algılanan davranışsal kontrolü, psikolojik iyi oluş düzeyini ve örgütsel karşılıklılık algısını açıklamakta; bu değişkenlerin işten ayrılma niyeti üzerindeki etkilerine kuramsal bir zemin oluşturmaktadır. Bu doğrultuda, kolayda örnekleme yöntemiyle beyaz yakalı çalışanlara yönelik bir anket çalışması gerçekleştirilmiş ve araştırmaya 241 çalışan katılmıştır. Elde edilen bulgular, iş-aile çatışmasının çalışanların mental iyi oluşunu anlamlı düzeyde azalttığını ve bu durumun işten ayrılma niyetini artırdığını göstermiştir. Çalışmanın en önemli sonuçlarından biri, mental iyi oluşun işten ayrılma niyeti üzerinde aracı bir rol üstlenmesidir. Buna göre, iş-aile çatışması arttıkça çalışanların psikolojik iyi oluş düzeyleri düşmekte ve bu durum, mevcut işlerinden ayrılmaya yönelik eğilimlerini güçlendirmektedir. Analizler sonucunda kurulan model hem doğrudan hem de dolaylı etkileri ortaya koyarak iş-aile çatışmasının çalışanlar üzerindeki bütüncül etkisini kapsamlı şekilde açıklamaktadır. Araştırmanın bulguları, yalnızca bireysel düzeyde değil, örgütsel düzeyde de önemli çıkarımlar sunmaktadır. Kurumlar, çalışanların psikolojik iyi oluşunu destekleyici politikalar geliştirerek iş-aile çatışmasını azaltabilir ve işten ayrılma oranlarını düşürebilirler. Özellikle esnek çalışma imkânları, ruhsal destek programları ve iş-yaşam dengesini gözeten uygulamalar, çalışan bağlılığının ve kurumsal sürdürülebilirliğin artırılmasında kritik bir rol oynayacaktır. Ayrıca, çalışmanın Türkiye'ye özgü bulguları, iş-aile yaşam dengesinin kültürel ve yapısal koşullar çerçevesinde değerlendirilmesinin önemini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak bu araştırma, iş-aile yaşam çatışması, mental iyi oluş ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkileri güçlü istatistiksel analizlerle ortaya koyarak alana özgün ve önemli katkılar sunmaktadır. Elde edilen bulguların, gelecekte yapılacak araştırmalara ve insan kaynakları politikalarına yön gösterici niteliktedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine in depth the relationships between work–family conflict, mental well-being, and turnover intention among individuals working in the private sector in Türkiye. In explaining these relationships, the study is grounded in the Conservation of Resources Theory, the Theory of Planned Behavior, the Positive Psychology approach, Social Exchange Theory, and Resource Depletion Theory. These approaches provide a theoretical framework for understanding the decline in individuals' psychological and emotional resources, perceived behavioral control, levels of psychological well-being, and perceptions of organizational reciprocity, as well as the impact of these factors on turnover intention. In line with this purpose, a survey was conducted among white-collar employees using a convenience sampling method, and 241 employees participated in the study. The findings indicate that work–family conflict significantly reduces employees' mental well-being and that this, in turn, increases their intention to leave their jobs. One of the most important findings of the study is that mental well-being plays a mediating role in the relationship between work–family conflict and turnover intention. Accordingly, as work–family conflict increases, employees' levels of psychological well-being decrease, which strengthens their tendency to leave their current jobs. The model established as a result of the analyses reveals both direct and indirect effects and comprehensively explains the overall impact of work–family conflict on employees. The findings offer important implications not only at the individual level but also at the organizational level. Organizations can reduce work–family conflict and lower turnover rates by developing policies that support employees' psychological well-being. Flexible working arrangements, mental health support programs, and practices that promote work–life balance will play a critical role in enhancing employee commitment and organizational sustainability. The Türkiye-specific findings of the study highlight the importance of evaluating work–family balance within its cultural and structural context. This study makes a unique and valuable contribution to the literature by revealing the relationships between work–family conflict, mental well-being, and turnover intention through robust statistical analyses. The findings are expected to provide guidance for future research and for the development of human resources policies.
Benzer Tezler
- İş-aile çatışmasının işten ayrılma niyetine etkisinde tükenmişliğin aracılık rolünün belirlenmesine yönelik bir araştırma
A research on determining the mediating role of burnout in the effect of work-family conflict on the intention to quit
GAMZE KONAK
- Gemi insanlarında iş stresinin işten ayrılma niyetine etkisinde, iş aile çatışmasının ve lider üye etkileşiminin rolü
The role of work-family conflict and leader member exchange in the effect of job stress on intention to quit on seafarers
SİNEM KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DenizcilikKocaeli ÜniversitesiDenizcilik İşletmeleri Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT YORULMAZ
- İş-aile çatışmasının işten ayrılma niyeti üzerine etkisinde psikolojik sermayenin rolü: Özel sektör çalışanları üzerine bir araştırma
The role of psychological capital in the effect of work-family conflict on intention to leave: A research on private sector employees
HATİCE ECEM GEZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İşletmeBilecik Şeyh Edebali Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜRKAN HAŞİT
- İş-aile yaşam çatışmasının işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde psikolojik sözleşmenin aracı rolü:İstanbul ilinde bir araştırma
The mediator role of psychological contract in the effect of work-family conflict on turnover intention
ÖZGEN AFŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İşletmeBahçeşehir Üniversitesiİşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. CAFER ŞAFAK EYEL
- Restoran işletmelerinde çalışanların iş doyumu ve iş-aile çatışma algılarının işten ayrılma niyetine etkisinde lider-üye etkileşiminin aracılık rolü
The mediating role of leader-member interaction in the impact of employees' job satisfaction and work-family conflict perceptions on turnover intentions in restaurant businesses
MURAT BAHÇECİ