Ortaokul öğrencilerinin cebirsel düşünmeleri ile bilişsel süreçleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between middle school students' algebraic thinking and cognitive processes
- Tez No: 1001378
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DENİZ ÇELİKSOY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Matematik, Education and Training, Mathematics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, ortaokul 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin cebirsel düşünme performansları ile bilişsel süreçleri arasındaki ilişkileri incelemek; cinsiyet ve sınıf düzeyine göre farklılaşmaları ortaya koymak ve cebirsel düşünmenin alt bileşenlerinin (genelleştirilmiş aritmetik, fonksiyonel düşünme, modelleme dilleri) hangi bilişsel sistemlerle daha güçlü ilişkilendiğini belirlemektir. Bu araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülmüştür. Çalışma grubunu 507 ortaokul öğrencisi (kız=253; erkek=254) oluşturmuştur. Araştırmada verilerin toplanması sürecinde iki farklı ölçme aracı kullanılmıştır: (i) Cebir Test ve (ii) Bilişsel Test. Verilerin analizinde non-parametrik grup karşılaştırmaları ve ilişkisel çözümlemeler (Pearson korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon) yürütülmüştür. Bulgular, cebir ve biliş ölçümleri arasında anlamlı ve pozitif yönlü ilişkiler olduğunu göstermektedir. Cebir Testi toplam puanı ile Bilişsel Test toplam puanı arasındaki korelasyon orta-yüksek düzeydedir (r=0.588; p<.001) ve cebirsel performanstaki varyansın yaklaşık %35'ini açıklamaktadır (r²≈.35). Cinsiyete göre karşılaştırmalarda kız öğrenciler, Cebir Testi'nin tüm alt boyutlarında ve toplam puanda erkek öğrencilerden anlamlı düzeyde yüksek puan almıştır (GA: U=26399, p<.001; FD: U=27505, p=.004; MD: U=27602, p=.006; Toplam: U=27395, p=.004). Bilişsel performans için kurulan regresyon modelinde de cinsiyet ve sınıf düzeyi anlamlı yordayıcılar olarak bulunmuştur: kız olmanın bilişsel test puanını artırdığı (β=−0.0747; t=−2.96; p=.003; kodlama gereği erkekliğin puanı azalttığı) ve 8. sınıfta olmanın puanları yükselttiği (β=0.0654; t=2.58; p=.010) görülmüştür. Sınıf düzeyi bakımından, 8. sınıf öğrencilerinin bilişsel test ortalamalarının 7. sınıflara kıyasla anlamlı biçimde daha yüksek olduğu saptanmıştır; bu durum ortaokul yıllarında dikkat, bilişsel kontrol ve çalışma belleği gibi yürütücü işlevlerdeki gelişimle tutarlıdır. Sonuç olarak, cebirsel düşünme ile bilişsel süreçler birbirine güçlü biçimde bağlıdır; kız öğrenciler cebirsel performansta anlamlı üstünlük göstermekte, bilişsel testlerde de avantajları doğrulanmaktadır; sınıf düzeyi yükseldikçe (7'den 8'e) bilişsel performans artmaktadır; cebirsel performansın en güçlü belirleyicileri genelleştirilmiş aritmetik ve fonksiyonel düşünmedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the relationships between the algebraic thinking performance of 7th- and 8th-grade middle school students and their cognitive processes; to reveal differences according to gender and grade level; and to determine which cognitive systems are more strongly associated with the subcomponents of algebraic thinking (generalized arithmetic, functional thinking, and modeling languages). This study was conducted using a correlational survey design, one of the quantitative research methods. The study group consisted of 507 middle school students (girls = 253; boys = 254). Two different measurement instruments were used in the data collection process: (i) the Algebra Test and (ii) the Cognitive Test. In the analysis of the data, non-parametric group comparisons and correlational analyses (Pearson correlation and multiple linear regression) were conducted. Findings indicated significant positive associations between algebra and cognition measures. The correlation between Algebra Test total and Cognitive Test total was moderate-to-high (r = 0.588; p < .001), accounting for approximately 35% of the variance in algebra performance (r² ≈ .35). By gender, girls scored significantly higher than boys on all algebra subscales and the total score (GA: U = 26399, p < .001; FT: U = 27505, p = .004; ML: U = 27602, p = .006; Total: U = 27395, p = .004). In the regression model for cognitive performance, both gender and grade level were significant predictors: being female increased cognitive test scores (β = −0.0747; t = −2.96; p = .003; due to coding,“male”decreased scores), and being in 8th grade raised scores (β = 0.0654; t = 2.58; p = .010). Regarding grade level, 8th graders' mean cognitive scores were significantly higher than those of 7th graders, consistent with developmental advances in executive functions such as attention, cognitive control, and working memory during middle school. In conclusion, algebraic thinking and cognitive processes are strongly interrelated; girls show a significant advantage in algebraic performance, which is mirrored in cognitive test outcomes; cognitive performance increases from 7th to 8th grade; and the strongest determinants of algebra performance are generalized arithmetic and functional thinking.
Benzer Tezler
- Middle school mathematics teachers' knowledge of eighth-grade students' algebraic thinking
Ortaokul matematik öğretmenlerinin sekizinci sınıf öğrencilerinin cebirsel düşünmeleri ile ilgili bilgileri
NURBANU YILMAZ TIĞLI
Doktora
İngilizce
2023
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDİNÇ ÇAKIROĞLU
- Ortaokul matematik öğretmen adaylarının cebir öğrenme alanındaki öğrenci düşünme şekilleri bilgilerinin ve öğretim bilgilerinin incelenmesi
Investigating pre-service middle school mathematics teachers' knowledge of students' ways of thinking and knowledge of instruction in algebra
RABİYA AMAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimGaziosmanpaşa ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MAKBULE GÖZDE DİDİŞ KABAR
- Examining the predictive roles of algebra learning field attitude and mathematical literacy self-efficacy on algebraic thinking of 8th grade students
8.sınıf öğrencilerinin cebir öğrenme alanı tutumu ve matematik okuryazarlığı öz-yeterliklerinin cebirsel düşünmeleri üzerindeki yordayıcı rollerinin incelenmesi
MERVE İNTEPE
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Eğitim ve ÖğretimYeditepe ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE MÜNİRE ERDEN
- The effects of using algebra tiles on sixth grade students' algebra achievement, algebraic thinking and views about using algebra tiles
Cebir karosu kullanımının altıncı sınıf öğrencilerinin cebir başarısı, cebirsel düşünmeleri ve cebir karosu kullanımına ilişkin görüşleri üzerindeki etkileri
BÜŞRA ÇAYLAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik Üniversitesiİlköğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÇİĞDEM HASER
- Matematik öğretiminde karikatürlerle zenginleştirilmiş eğitsel matematik hikayelerinin kullanılmasının öğrencilerin matematik başarısına etkisi
The effect of using educational mathematics stories enriched with cartoons in mathematics teaching to student's mathematics achievement
ELİF ÜNÜVAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVDA BARUT