Aile anayasalarının bağlayıcılığının şirketler hukuku bakımından incelenmesi
An examination of the binding nature of family constitutions from the perspective of corporate law
- Tez No: 1001462
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET FATİH ARICI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Türk ticaret hukuku, Turkish commercial law
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde aile şirketleri, sadece ekonomik katkılarıyla değil, aynı zamanda toplumsal ve hukuki yapılarıyla da dikkat çeken önemli ekonomik aktörler hâline gelmiştir. Ancak kuşaklar arası devamlılığı sağlamakta güçlük çeken bu yapılar, kurumsallaşma sürecinde çeşitli zorluklarla karşı karşıya kalmaktadır. Bu bağlamda geliştirilen“aile anayasaları”, aile içi ilişkiler ile şirket yönetimi arasında sağlıklı bir denge kurarak hem aile birliğini hem de aile şirketinin sürekliliğini korumayı amaçlayan, uzun ömürlü, istikrarlı ve sürdürülebilir bir yapı inşa edilmesine katkı sağlayan metinler olarak öne çıkmaktadır. Aile anayasaları, ailenin şirketle olan ilişkisini, şirketin yönetim yapısını, aile üyelerinin şirketteki rollerini, hak ve sorumluluklarını, kuşaklar arası geçiş süreçlerini, aile içi iletişim ve karar alma mekanizmalarını, değerler sistemini ve çatışma çözüm yöntemlerini içerebilen, kapsamı oldukça geniş ve esnek yapılı belgelerdir. Söz konusu belgeler, her ailenin kendine özgü dinamikleri, kültürel yapısı, ihtiyaçları ve beklentileri doğrultusunda şekillendirilmektedir. Bununla birlikte aile anayasaları, sabit ve değişmez belgeler değildir. Aile yapılarında, kuşaklar arası ilişkilerde, toplumsal değerlerde ve ticari yaşamın dinamiklerinde zamanla meydana gelen değişimler, aile anayasalarının da tarihsel süreç içinde kavramsal olarak gelişmesine ve içeriksel olarak zenginleşmesine neden olmuştur. Bu nedenle aile anayasaları, yalnızca pratikte güncellenen belgeler değil; aile şirketlerinin evrilen ihtiyaçlarına yanıt verecek biçimde zaman içinde dönüşen, gelişen ve olgunlaşan hukuki belgeler olarak değerlendirilmelidir. Bu yönüyle aile anayasası kavramı, yalnızca hukuki bir belge olmanın ötesinde; aile şirketlerinin sürdürülebilirliğini, kurumsallaşmasını ve uyumlu bir aile-şirket ilişkisini güvence altına alan stratejik bir araç olarak değerlendirilmelidir. Aile anayasalarının normatif niteliği ve hukuki bağlayıcılığı, özellikle Türk şirketler hukuku bakımından henüz açık bir zemine kavuşmamıştır. Bu tez, aile anayasalarının hukuki metin olarak değerlendirilebilirliğini ve Türk Ticaret Kanunu (TTK) ile Türk Borçlar Kanunu (TBK) çerçevesindeki bağlayıcılık düzeylerini incelemeyi amaçlamaktadır. Tezde, aile anayasalarının içerikleri, hazırlanma süreçleri, şirketler hukuku bağlamındaki yeri ve karşılaştırmalı hukuk çerçevesindeki uygulamaları ele alınmıştır. Doktriner yöntemle yürütülen bu çalışmada, aile şirketlerinin karşılaştığı hukuki belirsizliklerin giderilmesine katkı sunulması hedeflenmektedir. Sonuç olarak, aile anayasalarının yalnızca etik metinler değil, aynı zamanda özel hukuk açısından yapılandırılabilir belgeler olabileceği ortaya konulmaktadır.
Özet (Çeviri)
Today, family businesses have become prominent economic actors, not only due to their economic contributions but also through their distinctive sociological and legal structures. However, they often encounter significant challenges in achieving intergenerational continuity and in advancing institutionalization processes. Within this framework, family constitutions have emerged as key instruments that seek to establish a healthy balance between internal family dynamics and corporate governance, thereby contributing to the construction of long-lasting, stable, and sustainable family business structures. Family constitutions regulate a wide range of matters, including the relationship between the family and the business, corporate governance, roles and responsibilities of family members, succession planning, communication and decision-making mechanisms, shared values, and conflict resolution methods. These texts are shaped according to the unique dynamics, cultural values, and needs of each family. Moreover, they are not static or unchanging documents. As family structures, intergenerational relations, social values, and business practices evolve, so too have family constitutions developed conceptually and expanded in scope throughout history. Accordingly, they should be seen not merely as periodically updated texts, but as evolving, living instruments that adapt to the changing realities of family enterprises. In this sense, the concept of a family constitution extends beyond being a purely technical document; it functions as a strategic tool that supports the sustainability, institutionalization, and harmony of the family-business relationship. Despite this significance, the normative character and legal enforceability of family constitutions under Turkish corporate law remain uncertain. This thesis aims to examine whether family constitutions can be regarded as legally structured and binding instruments within the framework of the Turkish Commercial Code (TCC) and the Turkish Code of Obligations (TCO). The study explores the content and formation processes of family constitutions, their legal status within the context of corporate law, and their application in comparative legal systems. Employing a doctrinal research method, the thesis seeks to contribute to resolving the legal ambiguities faced by family businesses. Ultimately, it is argued that family constitutions may not only serve as ethical declarations but may also be structured as enforceable instruments under private law.
Benzer Tezler
- Aile işletmelerinde kurumsallaşma ve bir vaka analizi
Institutionalization of the family businesses and a case analysis
OKTAY YILMAZ
- Anonim şirket türü aile şirketlerinde kurumsallaşma ve sürdürülebilirlik: Aile anayasasının hukuki çerçevesi ve karşılaştırmalı analizi
Institutionalization and sustainability in family businesses as joint-stock companies: The legal framework of the family constitution and a comparative analysis
ZEYNEP ASLANCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HukukAnkara Sosyal Bilimler ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH BUĞRA ERDEM
- Türkiye'de ve dünya'da küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin(KOBİ'lerin) kurumsallaşmasında aile anayasasının önemi: Borsa İstanbul örneği ve borsa dışı seçilmiş işletmeler
The impotance of family constitutions in the institutionalisation of small and medium-sized enterpires (SMES) in Turkey and in the world: The example of Borsa Istanbul and other selected enterprises
MEHMET ZAFER TAŞCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
EkonomiMarmara ÜniversitesiSermaye Piyasası ve Borsa Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT AKBALIK
- İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi kararlarının medeni hukuktaki kişilik hakkı kavramına etkisi
The effect of the judgments of the European Court of Human Rights on the concept of personality right in civil law
ZELİHA GİZEM SAYIN
Doktora
Türkçe
2023
HukukGalatasaray ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN MURAT DEVELİOĞLU
- Avrupa Birliği`nde insan hakları ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi karşısında konumu
Human rights in the European Union and It`s position in view of the European Convention on Human Rights
KASIM İLİMOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Siyasal BilimlerAnkara ÜniversitesiAvrupa Birliği ve Uluslararası Ekonomik İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FÜSUN ARSAVA