Azerbaycan'da kadın kimliğinin inşa süreci: Kavramlar üzerine bir analiz (19.yüzyıl sonları-20. yüzyıl başları)
The construction of female identity in Azerbaiijan: An analysis of concepts (late 19th-early 20th centuries)
- Tez No: 1001543
- Danışmanlar: PROF. DR. KONURALP ERCİLASUN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Tarih, Sociology, History
- Anahtar Kelimeler: Azerbaycan tarihi, Milli kültür tarihi, Milli tarih, Modern toplum, Soyut kavramlar, Toplumsal tarih, Azerbaijan history, National culture history, National history, Modern society, Abstract concepts
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, Batı menşeli kavramsallaştırmaların evrensellik iddiasını sorgulayarak, söz konusu kavramların Azerbaycan'da kadın kimliğinin inşa süreci bağlamında yerel değerlerle nasıl yeniden anlamlandırıldığını, bu sürece ne ölçüde katkı sağladıklarını ve hangi açılardan sınırlı kaldıklarını analiz etmeyi amaçlamaktadır. 19. yüzyılın sonlarındaki Azerbaycan aydınlanması, toplumu yalnızca ekonomik ve siyasi alanlarda değil, kadın kimliği ve kadın-erkek ilişkileri bağlamında da dönüştürmüştür. Ancak bu dönüşüm, dünyada sıklıkla algılandığı gibi geçmiş değerlerden tamamen kopuş şeklinde değil, evrensel ilkeleri gözeterek, milli değerler ve yerel kimlikle uyumlu biçimde gerçekleşmiştir. Dolayısıyla, Azerbaycan kadınlarının toplumda görünür hâle gelme süreçleri Batı toplumundan farklılık göstermiştir. Bu farklılık, belirli değerlendirmeler için geri kalmışlıkla açıklansa da yerel değerlerini koruyan Azerbaycan halkı açısından avantaja dönüşmüştür. Bu değerler sayesinde, toplumsal cinsiyet ilişkileri bağlamında modern çağa uyumlanma süreci, iki cinsiyet arasındaki rekabet yerine, dayanışma temelinde gerçekleşmiştir. Henüz modernleşmenin katı bireyselciliğinin ön planda olmadığı, kolektif değerlerin ağırlığını koruduğu Türk aile ve toplum yapısı içinde, kadın-erkek toplumsal sorumluluk bilinciyle hareket etmiş, ayrışmadan, sınırlarını keskinleştirmeden Azerbaycan'ın toplumsal çıkarlarını gözetmeye çalışarak kolektif bilinç geliştirmişlerdir. Bu durum, Azerbaycan'ın toplumsal dönüşüm sürecini desteklerken, kadınların sosyal, siyasal alanlara katılım sürecini hızlandırmıştır. Dolayısıyla, Azerbaycan kadını için modern dünyaya uyumlanma süreci, kimlik dengesizliğinden kaynaklı önemli bir değer kaybına yol açmamıştır. Bu süreçte, evrensel bağlamda toplumsal cinsiyet, ataerkillik-anaerkillik, toplumsal iş bölümü, biyolojik temeller gibi ana faktörler sadece sınır belirleyici olmuştur. Azerbaycan kadın kimliği, bu sınırlar ve modern çağla ilişkisini, genellikle maddi parametreler yerine kültürel ve toplumsal değerler üzerine inşa eden yeni bir anlayışın yansımasıdır.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to analyze how Western-origin conceptual frameworks are reinterpreted in the context of the construction of women's identity in Azerbaijan in light of local values, to what extent they contribute to this process, and in what ways they remain limited, by questioning the claim of universality associated with these frameworks. The process by which Azerbaijani women have become visible in society differs from that in Western societies. While this difference is often explained as backwardness in certain assessments, it has turned into an advantage for the Azerbaijani people, who have preserved their local values. Consequently, the process of adapting to the modern era within the context of gender relations has been based on solidarity rather than competition between the two genders. Within the Turkish family and societal structure, where the rigid individualism of modernization does not take center stage and collective values retain their prominence, women and men have acted in unison. By striving to safeguard Azerbaijan's societal interests without division or sharpening boundaries, they have cultivated a collective consciousness. In this process, key factors such as gender, patriarchy-matriarchy, social division of labor, and biological foundations (within a universal context) have served merely as boundary-defining elements. Azerbaijani women's identity reflects a new understanding that constructs its relationship with these boundaries and the modern era not on material parameters, but on cultural and social values.
Benzer Tezler
- Kafkasya'da Hıristiyanlığın tarihsel gelişimi: Alban Udi Kilisesi örneği
Historical development of christianity in the Caucasus: The case of Alban Udi Church
NIZAMI AFANDIYEV
Doktora
Türkçe
2018
Dinİstanbul ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MAHMUT SALİHOĞLU
- Ankara'daki üniversitelerde yüksek öğrenim gören Azerbaycan uyruklu öğrencilerin kimlik algıları
Identity perceptions of the Azerbaijan national students receiving higher education at universities in Ankara
RAHEB MOHAMMADİ GHANBARLOU
- Molla Nasreddin Dergisine göre Azerbaycan'da milliyetçilik
Nationalism in Azerbaijan according to Molla Nasreddin Magazine
MEHMET GÖKHAN ÖZÇUBUKÇU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Siyasal BilimlerArdahan ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KUTAY ÜSTÜN
- Şark Kadını Dergisi bağlamında Sovyet kadın modernleşmesi: Azerbaycan'da toplumsal cinsiyetin ideolojik inşası
Soviet women's modernization in the context of Shark Kadını Magazine: The ideological construction of gender in Azerbaijan
ELANUR KÖSE KİZİR
- İran'daki Türklerde spor ve toplumsal hareket ilişkisi: Traxtor futbol takımı örneği
Relationship between sport and social movment of Turks in İran: case study of traxtor football club
EBRAHİM RAMAZANİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
SosyolojiHacettepe ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. TUĞÇA POYRAZ TACOĞLU