An integrated assessment of ponds: linking ecology, governance, and economics for nature-based solutions
Entegre sistemler olarak gölcükler: Doğa temelli çözümler için ekoloji, ekonomi ve yönetişim
- Tez No: 1001598
- Danışmanlar: PROF. DR. MERYEM BEKLİOĞLU, YRD. DOÇ. DR. ANTOINE PIERRE CHARLES DOLCEROCCA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Biyoloji, Sosyoloji, Economics, Biology, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yer Sistem Bilimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Gölcükler ve gölcük ağları, biyolojik çeşitliliğin korunması ve Doğanın İnsanlara Katkıları için doğa temelli çözümler (DTÇ) olarak giderek daha fazla kabul görmektedir. Ancak, Türkiye'nin başkenti Ankara'da, kırsal ve kentsel gölcükler ve gölcük ağları, arazi kullanımı ve sosyo-ekonomik baskılardan kaynaklanan önemli tehditlerle karşı karşıyadır. Bu tez, entegre bir sosyo-ekolojik sistemler (SES) çerçevesi kullanarak, DTÇ olarak uygulanmalarını artırabilecek ekolojik, ekonomik ve yönetişim belirleyicilerini sistematik olarak değerlendirmektedir. 43 kırsal ve kentsel gölcüğün ekolojik değerlendirmesine göre, biyolojik çeşitlilik ve doğanın insanlara katkılarının (habitat oluşturma, su kalitesi düzenleme ve iklim değişikliğinin etkilerinin azaltılması) eş zamanlı olarak sağlanması, yani çok işlevliliği, yüksek ila hipereutrofik kategorilerde azalmaktadır. Bulgular, biyolojik çeşitlilik performansı ve doğanın insanlara katkıları göstergelerinin pozitif bir şekilde uyumlu olduğunu, ancak her ikisinin de yüksek hipereutrofik koşullar nedeniyle azaldığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, çok işlevlilik genellikle mezotrofik gölcüklerde artmıştır ve artan makrofit ve makroomurgasız biyolojik çeşitlilik endeksleri ile korelasyon göstermektedir. Ekonomik açıdan, Gölbaşı Düzlüğü gölcük ağının pasif restorasyonu ile aktif ekolojik restorasyonu, maliyet-fayda analizi (CBA) ile karşılaştırılmış; rekreasyon odaklı, yeşil alanlardan oluşan referans senaryoya kıyasla ekolojik restorasyonun daha yüksek net ekonomik fayda sağladığı (NPV > 0, BCR > 1) tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, belirsizliklere karşı dayanıklı olup; aktif ekolojik restorasyonu yüksek verimli ve uygulanabilir bir ekonomik ve ekolojik strateji olarak doğrulamaktadır. Yönetişim açısından, araştırma, gölcük doğa temelli çözümlerinin başarılı bir şekilde uygulanmasının ulusal makamlar, yerel aktörler ve finansal paydaşlar arasındaki koordinasyon boşluklarının doldurulmasına bağlı olduğunu vurgulamaktadır. Paydaşlar, geniş politika çerçeveleri ve reformlar yerine, pratik, yerel olarak uygulanabilir teknik rehberliğin gerekliliğini önceliklendirmiştir. Sonuç olarak, bu tez, Ankara'daki gölcüklerin ve gölcük ağlarının sosyo-ekolojik sistemler olarak çerçevelendirilmesi ile, biyolojik çeşitliliği destekleyen ve uzun vadede insan refahına katkı sağlayan, dayanıklı, çok işlevli sistemler olmaları adına; pasif yönetimden, ekolojik, ekonomik ve toplumsal öncelikleri uyumlu hale getiren, ortaklaşa üretilen, aktif stratejilere geçiş yapılmasını savunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Ponds and ponsdcapes are increasingly recognized as nature-based solutions (NbS) for the biodiversity conservation and the provision of Nature's Contributions to People (NCPs). However, in Ankara, Türkiye, rural and urban ponds and pondscapes face significant threats stemming from land use and socio-economic pressures. This thesis employs an integrated socio-ecological systems (SES) framework to systematically assess the ecological, economic, and governance determinants that may increase their implementation as NbS. An ecological assessment of 43 rural and urban ponds indicates that biodiversity and NCP multifunctionality, defined here as the simultaneous provision of selected NCPs (habitat creation, water quality regulation, and climate mitigation) decline within the high to hypereutrophic trophic categories. Findings indicate that biodiversity performance and NCP indicators are positively aligned however, they both decline due to high-hypereutrophic conditions. Furthermore, the multifunctionality generally increased in mesotrophic ponds and correlates with enhanced macrophyte and macroinvertebrate biodiversity indices. Economically, the study challenges the reliance on passive restoration. A cost-benefit analysis (CBA) of the Gölbaşı Düzlüğü pondscape reveals that active ecological restoration generates higher net economic benefits (NPV > 0, BCR > 1) compared to passive recreation-focused green-only baselines. These results remain robust against uncertainties validating active ecological restoration as a high-yield and feasible economic and ecologic strategy. Regarding governance, the research highlights that successful implementation of pond NbS depends on bridging coordination gaps between national authorities, local actors, and financial stakeholders. Rather than broad policy frameworks and reforms, stakeholders consistently prioritized the need for practical, locally applicable technical guidance. Ultimately, this thesis argues that ponds and pondscapes in Ankara framed as socio-ecological systems, requires a shift from passive management to co-produced, active restoration strategies that align ecological, economic and societal priorities in order to become resilient, multifunctional assets that support biodiversity and provide for human well-being over the long term.
Benzer Tezler
- Eğirdir Gölü hidrodinamik ve su kalitesinin delft3D modeli ile modellenmesi
Hydrodynamic and water quality modelling of the lake Eğirdir with deft3d model
MELTEM KAÇIKOÇ
Doktora
Türkçe
2013
Çevre MühendisliğiSüleyman Demirel ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET BEYHAN
- An integrated seismic hazard framework for liquefaction triggering assessment of earthfill dams' foundation soils
Baraj temellerinde sıvılaşma tetiklenmesi belirlemesi için tümleşik sismik tehlike analizi yaklaşımı
SEVİNÇ ÜNSAL ORAL
Yüksek Lisans
İngilizce
2009
Deprem MühendisliğiOrta Doğu Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Bölümü
DOÇ. DR. KEMAL ÖNDER ÇETİN
PROF. DR. M. YENER ÖZKAN
- Techno-economic assessment of an integrated algal biorefinery
Entegre alg biyorafinerisinin tekno-ekonomik analizi
BEGÜM ERDİNÇLER
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Çevre MühendisliğiBoğaziçi ÜniversitesiÇevre Teknolojileri Ana Bilim Dalı
DR. BERAT ZEKİ HAZNEDAROĞLU
- Assessment of an integrated system with coal fired power plant for multigeneration
Çoklu üretim için entegre edilen kömür yakmalı güç santralinin değerlendirilmesi
MEHMET TONTU
Doktora
İngilizce
2018
Makine MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEŞİR ŞAHİN