Geri Dön

Psöriatik artrit ve romatoid artrit tanılı hastalarda metotreksat kullanımı ve kümülatif dozunun karaciğer fibrozis ve yağlanmasına etkisinin transient elastografi (Fibroscan) aracılığıyla değerlendirilmesi

Evaluation of the effects of methotrexate use and cumulative dose on liver fibrosis and steatosis in patients with psoriatic arthritis and rheumatoid arthritis using transient elastography (Fibroscan)

PDF İndir

  1. Tez No: 1001597
  2. Yazar: ŞULE ORDUKAYA
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ALTAY ÇELEBİ
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Gastroenteroloji, Gastroenterology
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Gastroenteroloji Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Giriş ve Amaç: Düşük doz metotreksat (MTX) romatoid artrit (RA), psoriatik artrit (PsA) tanılı hastalarda kullanılan bir tedavi olup uzun süreli MTX kullanımında hepatik fibrozis gelişebilir. Bu çalışmada MTX kullanan psöriatik artrit ve romatoid artrit tanılı hastalarda, metotreksat kullanımı ve kümülatif dozunun karaciğer yağlanma ve fibrozis skorları arasındaki ilişkisi girişimsel olmayan bir tanı yöntemi olan transient elestografi (FibroScan) ile değerlendirilecektir. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışmaya Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi romatoloji polikliniğinde 01 Ocak 2015 ile 31 Aralık 2025 tarihleri arasında takibi süren 18 yaş ve üzeri; 6 aydan uzun süre MTX maruziyeti olan PsA ve RA tanılı hastalar dahil edildi. 114 hastanın demografik, klinik, laboratuvar verileri ve MTX süresi ile kümülatif dozu değerlendirilerek eşlik eden risk faktörleri incelendi. Transient elastografi (FibroScan) kullanılarak hastaların karaciğer yağlanma düzeyi (CAP) ve fibrozis skoru (E score) ölçümü yapıldı. Bulgular: Çalışmamızda 57 RA ve 57 PsA tanılı olmak üzere 6 aydan uzun süre MTX kullanan 114 hasta değerlendirildi. PsA tanılı hasta grubunda MTX kümülatif dozu ortalama 4,08 (2,2−5,7) gram, ortalama süre 78,0 (45−127) ay; RA tanılı hasta grubunda ise MTX kümülatif dozu ortalama 4,08 (2,2−5,7) gram, ortalama süre 84,0 (48−120) ay idi. Kümülatif metotreksat dozu ve metotreksat kullanım süresi ile E skoru ve CAP skoru arasında anlamlı bir korelasyon saptanmadı. E. skorları açısından hastalıklar arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark saptandı. PSA hastalarında E. skoru 5,0(4,3−6,4) kPa RA hastalarında ise 4,2(3,7−5,3) kPa olup PsA tanılı hastalarda daha yüksek bulunmuştur. (p=0,035). PsA grubunda F2 ve üzeri fibrozis saptanan 9 hasta, RA grubunda 7 hasta olup; (≥ F2) oranı PSA hastalarında %15,8, RA hastalarında ise %12,3 olarak saptanmıştır. Ortalama CAP skoru 259,5 ± 50,1 olarak belirlenmiştir. CAP skoru açısından hastalık grupları arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır (p=0,100). Fibroscan ile saptanan ≥F2 karaciğer fibrozisini öngörmede metotreksat kümülatif dozu için ROC analizi yapıldığında eğri altında kalan alan (AUC) 0,622 olarak bulundu. En uygun cut-off değeri 5,28 gr olup, sensitivite %62,5 ve spesifite %69,39 olarak saptandı. Risk faktörleri arasında korelasyon analizi yapıldığında BMI ve Hba1c düzeyleri ile fibrozis skorları ve yağlanma skorları arasında yüksek düzeyde anlamlı pozitif korelasyon; trigliserit düzeyi arasında ise orta düzeyde pozitif korelasyon saptanmıştır. Bu parametrelerin lojistik regresyon analizinde ise Tip 2 DM (OR 4,18 %95 GA 1,10-15,86), BMI (OR 1,23 %95 GA 1,08-1,39) fibrozis (≥ F2) için bağımsız prediktörler olarak belirlenmiştir. Yağlanma (≥S2) için bağımsız prediktör ise BMI (OR 1,21 %95 GA 1,09-1,32) olduğu saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda 57 RA ve 57 PsA tanılı olmak üzere MTX kullanan 114 hasta değerlendirilmiş olup karaciğer yağlanma ve fibrozis düzeyi FibroScan ile değerlendirildi. MTX kullanım süresi ve kümülatif dozun etkisi saptanmadı. Ancak fibrozis gelişiminde tip 2 DM ve BMI; yağlanma gelişiminde ise BMI bağımsız prediktör olarak saptandı. Metabolik risk faktörleri olan hastaların risklerin iyileştirilmesi ve düzenli aralıklarla FibroScan ile takiplerinin yapılmasının faydalı olacağı düşünülmektedir.

Özet (Çeviri)

Introduction and Purpose: Low-dose methotrexate (MTX) is commonly used in the treatment of patients with rheumatoid arthritis (RA) and psoriatic arthritis (PsA), and long-term MTX therapy may be associated with the development of hepatic fibrosis. In this study, the relationship between methotrexate use and cumulative dose and liver steatosis and fibrosis scores in patients with rheumatoid arthritis and psoriatic arthritis receiving MTX will be evaluated using transient elastography (FibroScan), a non-invasive diagnostic method. Materials and Methods: This cross-sectional study included patients aged ≥18 years with a diagnosis of psoriatic arthritis (PsA) or rheumatoid arthritis (RA) who had been followed at the Rheumatology Outpatient Clinic of Kocaeli University Faculty of Medicine between January 1, 2015 and December 31, 2025, and who had been exposed to methotrexate (MTX) for more than 6 months. Demographic, clinical, and laboratory data of 114 patients, as well as MTX treatment duration and cumulative dose, were evaluated, and accompanying risk factors were analyzed. Liver steatosis, assessed by the controlled attenuation parameter (CAP), and liver fibrosis, assessed by the fibrosis score (E score), were measured using transient elastography (FibroScan). Results: A total of 114 patients who had been receiving MTX for more than 6 months were evaluated, including 57 patients with RA and 57 patients with PsA. In the PsA group, the median cumulative MTX dose was 4.08 (2.2–5.7) g and the median treatment duration was 78.0 (45–127) months, whereas in the RA group, the median cumulative MTX dose was 4.08 (2.2–5.7) g and the median treatment duration was 84.0 (48–120) months. No significant correlation was found between cumulative MTX dose or duration of MTX use and either the E score or CAP score. A statistically significant difference in E scores was observed between disease groups. The median E score was 5.0 (4.3–6.4) kPa in PsA patients and 4.2 (3.7–5.3) kPa in RA patients, with higher values observed in the PsA group (p = 0.035). Fibrosis stage ≥F2 was detected in 9 PsA patients (15.8%) and 7 RA patients (12.3%). The mean CAP score was 259.5 ± 50.1 dB/m, with no significant difference between disease groups (p = 0.100). Receiver operating characteristic (ROC) analysis of cumulative MTX dose for predicting FibroScan-detected ≥F2 liver fibrosis yielded an area under the curve (AUC) of 0.622. The optimal cut-off value was 5.28 g, with a sensitivity of 62.5% and specificity of 69.39%. Correlation analysis of risk factors demonstrated a strong and statistically significant positive correlation between BMI and HbA1c levels and both fibrosis and steatosis scores, while triglyceride levels showed a moderate positive correlation. In logistic regression analysis, type 2 diabetes mellitus (OR 4.18, 95% CI 1.10–15.86) and BMI (OR 1.23, 95% CI 1.08–1.39) were identified as independent predictors of fibrosis (≥F2). BMI was also identified as the independent predictor of steatosis (≥S2) (OR 1.21, 95% CI 1.09–1.32). Conclusion: In this study, 114 patients receiving methotrexate, including 57 patients with RA and 57 patients with PsA, were evaluated, and liver steatosis and fibrosis were assessed using FibroScan. No significant effect of MTX treatment duration or cumulative dose on liver steatosis or fibrosis was observed. However, type 2 diabetes mellitus and BMI were identified as independent predictors of fibrosis, while BMI was the independent predictor of liver steatosis. These findings suggest that optimization of metabolic risk factors and regular follow-up with FibroScan may be beneficial in patients with metabolic risk factors to reduce liver-related complications.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    491650

    Juvenil idyopatik artritli hastalarda demografik özellikler ve tedaviye cevabın değerlendirilmesi

    Demographic characteristics and evaluation of treatment response in juvenile idiopathic arthritis patients

    TUĞBA DEMİRCAN BİLEN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    RomatolojiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. BETÜL SÖZERİ

  2. Tez No

    907329

    Metotreksat kullanan hastalarda metotreksat toplam dozu ile karaciğer fibrozis arasında ilişki olup olmadığının fibroscan ile değerlebndirilmesi

    Evaluation of the relationship between total dose of methotrexate and liver fibrosis in patients using methotrexate with fibroscan

    ABDULGANI KAŞGARLI

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    İç HastalıklarıKocaeli Üniversitesi

    İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ALTAY ÇELEBİ

  3. Tez No

    655319

    Psoriasis hastalarında bazal hücreli karsinom prevelansı

    Basal cell carcinoma prevalance in psoriasis patients

    ALİYE SEVDEM GÜLCAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    DermatolojiBezm-İ Alem Vakıf Üniversitesi

    Deri ve Zührevi Hastalıklar Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NAHİDE ONSUN

    DOÇ. DR. NAZAN EMİROĞLU

  4. Tez No

    546033

    Juvenil idiyopatik artritli hastalarda hastalık aktivitesinin ve tedavi yanıtının değerlendirilmesi

    Assessment of disease activity and treatment response in patients with juvenile idiopathic arthritis

    AYTEN GULİYEVA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    RomatolojiAnkara Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. NİLGÜN ÇAKAR

  5. Tez No

    366065

    Anti-TNF-α tedavi ile remisyon sağlanmış ve tedavisi kesilmiş romatoid artrit, ankilozan spondilit ve psöriatik artrit hastalarındaki hastalık sürecinin değerlendirilmesi

    An evaluation of the disease course in patients with rheumatoid arthritis, psoriatic arthritis, and ankylosing spondylitis who achieved remission with anti-TNF-α therapy and whose therapy had been withdrawn for any reason

    NAGEHAN DİK KUTLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    RomatolojiUludağ Üniversitesi

    Dahili Tıp Bilimleri Bölümü

    DOÇ. DR. HÜSEYİN EDİZ DALKILIÇ

Geri Dön