Mevsimlik tarım işçiliğinde yaşanılan sorunların çözülmesinde tarım aracılığı sisteminin rolü ve etkisi: Adana ili çalışması
The role and effect of agricultural intermediaries fulfilling their legal responsibilities and organizing in reducing the problems of seasonal agricultural work
- Tez No: 1001703
- Danışmanlar: PROF. DR. BÜLENT GÜLÇUBUK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tarım Politikası ve Yayım Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye'de mevsimlik tarım emek sürecinin görünmeyen aktörleri olan tarım aracılarını disiplinlerarası bir bakış açısıyla ele almakta ve aracılık sisteminin hem işçiler hem de aracılar açısından yarattığı toplumsal sonuçları incelemektedir. Araştırma tarım aracılarının örgütlenme düzeyi, belge sahipliği, sosyal farkındalık ve yaşam koşullarının, mevsimlik tarım işçilerinin çalışma deneyimleri üzerindeki etkilerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Çalışma, Adana ili ve çevresinde yürütülen alan araştırması kapsamında, nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma bir araştırma desenine dayanmaktadır. Bu kapsamda karma yöntem, hem anket verilerinin ortaya koyduğu eğilimleri hem de derinlemesine görüşme ve alan gözlemlerinin sunduğu bağlamsal açıklamaları bir araya getirerek durumun çok boyutlu analizine imkân sağlamaktadır. Elde edilen bulgular, tarım aracılığının yalnızca işgücü organizasyonu değil, aynı zamanda sosyal güvencesizlik, yapısal bağımlılık ve eşitsizlik ilişkilerinin yeniden üretildiği bir toplumsal alan olduğunu göstermektedir. Aracıların büyük bölümü kayıt dışı biçimde faaliyet göstermekte ve örgütlenme eksikliği, kurumsal güvenceden yoksunluk ve düşük farkındalık düzeyi, aracılık sistemini kırılgan bir yapıya dönüştürmektedir. Dernek üyeliği ve belge sahipliği aracılarda belirli bir bilinç düzeyi yaratmakta ancak bu durum kolektif dayanışmaya dönüşememektedir. Aracıların çevre, iklim değişikliği ve etik farkındalık konularında bilgi sahibi olmalarına rağmen, bu bilgiyi eyleme dönüştürecek sosyal destek mekanizmalarından yoksun oldukları gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, mevsimlik tarım aracılığı sistemi, ne tam anlamıyla kurumsallaşabilmiş ne de toplumsal açıdan meşruiyet kazanabilmiştir. Aracılar, işçi ve işveren arasında sıkışmış, görünür olmayan bir ara sınıf olarak varlık göstermektedir. Bu konumları hem kendi yaşam koşullarının hem de işçilerin çalışma standartlarının iyileşmesini engellemektedir. Çalışma, mevsimlik tarımın sürdürülebilirliği açısından aracılık sisteminin yeniden düşünülmesi gerektiğini ve ekonomik olduğu kadar sosyal, kültürel ve kurumsal dönüşüm gereksiniminin altını çizmektedir.
Özet (Çeviri)
This study approaches agricultural intermediaries, the often-invisible yet decisive actors within Türkiye's seasonal agricultural labor system, from an interdisciplinary perspective, and examines the social outcomes that the intermediation system produces for both workers and intermediaries. The research aims to reveal how intermediaries' levels of organization, certification status, social awareness, and living conditions shape the working experiences of seasonal agricultural laborers. The study is based on a mixed-method research design combining quantitative and qualitative techniques, conducted through fieldwork in Adana province and its surrounding regions. The findings demonstrate that agricultural intermediation is not merely a mechanism for labor organization but also a social sphere in which insecurity, structural dependency, and inequality are continuously reproduced. Most intermediaries operate informally and the lack of organization, institutional protection, and limited awareness renders the intermediation system fragile. While association membership and certification contribute to a certain level of consciousness among intermediaries, this awareness rarely transforms into collective solidarity. Although intermediaries possess knowledge regarding environmental, climate change, and ethical issues, they lack the social support mechanisms necessary to translate this awareness into concrete action. In conclusion, the system of seasonal agricultural intermediation has neither been fully institutionalized nor gained social legitimacy. Intermediaries exist as an invisible intermediary class positioned between workers and employers, a role that hinders the improvement of both their own living conditions and the working standards of laborers. The study underscores the need to reconceptualize the agricultural intermediation system for the sustainability of seasonal agriculture, emphasizing that such transformation must be not only economic but also social, cultural, and institutional in nature.
Benzer Tezler
- Mevsimlik tarım işinde kadın emeği: Kahramanmaraş ve Gaziantep örnekleri
Women's labor in seasonal agricultural work: Examples of Kahramanmaraş and Gaziantep
VİLDAN KEKİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
EkonomiMardin Artuklu Üniversitesiİktisadi ve İdari Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAVVA ÇAHA
- Gezici mevsimlik tarım işçileri ve sosyal hizmet ihtiyacı: Adıyaman il örneği
Seasonal agricultural laborers and the need of social service: Sample of the city of Adiyaman
RUMEYSA ATA
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Sosyal HizmetÜsküdar ÜniversitesiSosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN HÜSEYİN TAYLAN
- Mevsimlik tarım işçilerinin çalışma koşulları ve sorunları üzerine bir araştırma; Sakarya ili Karasu ilçesi örneği
A research on working conditions and problems of seasonal agricultural workers; sample of Karasu district of Sakarya
NERMİN KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
ZiraatTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN ÇİÇEK
- Adana İli tarım çalışanlarının sağlık sorunlarının ve sağlık hizmetinden yararlanma durumlarının saptanması ile sağlık sunum model(ler)inin önerilmesi araştırması
Research of determination of health problems and utilization of health services in agricultural workers in the province of adana and proposition of health delivery model(S)
RAMAZAN AZİM OKYAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2014
Halk SağlığıÇukurova ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERDİ TANIR
- Türkiye'de 2023 yılında meydana gelen depremin mevsimlik tarım işçileri üzerine etkileri: Kahramanmaraş ili örneği
The effects of the 2023 earthquake in Turkey on seasonal agricultural workers: The example of Kahramanmaraş province
EDA SERDAROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ZiraatTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAYRİYE SİBEL GÜLSE BAL