Geri Dön

İbn Ebî Cumʻa el-Hebtî'nin vakf sistemi

Ibn Abi Jum'a al-Habtī's waqf system

  1. Tez No: 1001762
  2. Yazar: MUHAMMED ŞÜKRÜ DÜZCAN
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET EFE
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Din, Religion
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Kur'ân-I Kerîm Okuma ve Kırâat Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Günümüzde Kuzey Afrika bölgesinde basılan mushaflarda vakfları esas alınan İbn Ebî Cum´a el-Hebtî (ö. 930/1523-1524) vakf ve ibtidâlarını açıkladığı bir eser bırakmamış, Takyîdu vakfi'l-Kur'âni'l-Kerîm adlı eser talebeleri tarafından, vakfedilecek kelimelerin kaydedilmesi suretiyle meydana getirilmiştir. Hebtî'nin vakf ve ibtidâlarının sebeplerini açıkladığı bir eser bırakmaması; vakf yerlerini belirlerken esas aldığı kaidelerin neler olduğu, dilsel seçimlerinin ve kıraat tâbiiyetinin vakf/vasl tercihine nasıl etki ettiği ve vakf ve ibtidâda riayet ettiği anlam vurgularının hangileri olduğunu açıklamayı zorunlu kılmıştır. İzaha muhtaç bu noktalar çalışmanın ana konularını teşkil etmektedir. Üç bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde Hebtî'nin vakfları Arap Dili grameri açısından incelenmiştir. Vakf ve ibtidâ edilen yerlerin öncesi ile olan lafız bağı açısından incelenmesi olarak değerlendirilebilecek bu bölümde ibtidâ edilen cümleler i´rabda mahalli olan ve olmayan cümleler olarak iki başlık altında ele alınmıştır. Her bir cümle çeşidinin bağlam içerisinde öncesi ile olan irtibatı göz önünde bulundurularak, öncesinde vakf etmenin uygunluğu ve Hebtî'nin bu konudaki tercihi tespit edilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde Hebtî'nin vakf ve ibtidâları anlam açısından incelenmiştir. Vakf ve ibtidâ eserlerinde ibtidâ edilen veya vakf edilen cümlenin ihtivâ ettiği anlam yer yer vakfa/ibtidâya sebep olarak zikredilmiştir. Bunun yanında vakf ve ibtidâda yapılan anlam vurguları, vakfın tâm olarak kabul edildiği yerler arasında değerlendirilmiştir. Bu bölümde Hebtî'nin vakf ve ibtidâda riayet ettiği anlam vurguları belirlenmekle birlikte, yaptığı vakf ve ibtidâların hükmünü belirlemeye yönelik değerlendirmeler yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise Hebtî'nin vakf ve ibtidâlarında İmam Nâfi'in etkisi belirlenmeye çalışılmıştır. Kıraatte İmam Nâfi'e ittiba etmesinin ve İmam Nâfi'in vakfa dair rivayetlerinin, Hebtî'nin vakf ve ibtidâlarındaki yansımaları tespit edilmiştir.

Özet (Çeviri)

Ibn Abi Jum'a al-Habtī (d. 930/1523-1524), whose waqfs are used as the basis in the Qur'ans printed in the North African region today, did not leave behind a work explaining the waqfs and ibtidāʾ; his work entitled Takyidu waqfi'l-Qur'ani'l-Karim was created by his students by recording the words to be waqfed. The fact that Habtī did not leave behind a work explaining the reasons for his waqfs and ibtidāʾs necessitates an explanation of the rules he followed in determining the waqf locations, how his linguistic choices and recitation preferences influenced his waqf/wasl choice, and which semantic emphases he observed in waqf and ibtidāʾ. These points, which require explanation, constitute the main subjects of this study. The first part of this three-part study examines Habtī's waqfs from the perspective of Arabic grammar. This section, which can be considered an examination of the linguistic connection between the pauses (waqf) and the preceding parts of a sentence (ibtidāʾ), categorizes the initiated sentences into two main headings: those with and without grammatical function. By considering the connection between each type of sentence and what precedes it within its context, an attempt has been made to determine the appropriateness of pausing beforehand and Habtī's preference in this regard. In the second section, Habtī's concepts of waqf and ibtidāʾ are examined in terms of their meaning. In works concerning waqf and ibtidāʾ, the meaning contained in the sentence at which a passage begins or ends is sometimes cited as the reason for the waqf/ ibtidāʾ. Furthermore, the emphasis placed on meaning in waqf and ibtidāʾ has been considered among the places where the waqf is tāmm accepted. This section identifies the semantic emphasis that Habtī adheres to in waqf and ibtidāʾ, and also provides assessments aimed at determining the ruling on the waqfs and ibtidāʾs he made. The third section attempts to determine the influence of Imām Nāfiʿ on Habtī's waqfs and ibtidāʾs. It has been determined that Habtī's adherence to Imām Nāfiʿs recitation and Imām Nāfiʿs narrations regarding waqfs are reflected in Habtī's waqfs and ibtidāʾs interpretations.

Benzer Tezler

  1. İbn Ebi Zeyd el-Kayrevani ve Akaid risalesi

    Başlık çevirisi yok

    SEYFULLAH ÖZTÜRK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1991

    DinDokuz Eylül Üniversitesi

    DOÇ.DR. AVNİ İLHAN

  2. İbn Ebi Zeyd'in Akaid Risalesi ve Meşaddalli Şerhi

    Başlık çevirisi yok

    HALİL İBRAHİM BULUT

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1994

    DinMarmara Üniversitesi

    Kelam Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZ

  3. İbn Ebi Hatim ve İlelül-Hadis adlı eseri

    İbn Ebi Hatim and İbn Ebi Hadith

    HALİT BOZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1997

    DinAtatürk Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. İBRAHİM BAYRAKTAR

  4. İbn ebi Şeybe`nin ebu Hanife`ye itirazları

    Başlık çevirisi yok

    ATAWUXİ JİAERFU

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2002

    DinMarmara Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. İSMAİL LÜTFİ ÇAKAN

  5. İbn Ebi Cemre ve Behcet`ün Nüfus

    İbn Ebi Cemre and Bahjat`un-Nüfus

    LOKMAN YİĞİTBAŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2004

    DinSelçuk Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ALİ OSMAN KOÇKUZU