Türk kamu personel seçim sisteminin analizi ve yapay zekâ tabanlı bir model önerisi
Analysis of the Turkish public personnel selection system and proposal of an artificial intelligence-based model
- Tez No: 1001778
- Danışmanlar: PROF. DR. DOĞAN NADİ LEBLEBİCİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Kamu Yönetimi, Public Administration
- Anahtar Kelimeler: Elektronik insan kaynakları yönetimi, Kamu Personeli Seçme Sınavı, Kamu personel sistemleri, Kamu personeli, Yapay zeka, İnsan kaynakları yönetimi, Electronics human resources management, Civil Servant Selection Examination, Public personnel systems, Public personnel, Artificial intelligence, Human resources management
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması temelde Türk kamu personel seçim sisteminin mevcut işleyişinin genel çerçevesini ortaya koymayı ve yapay zekâ (YZ) tabanlı bir model önerisi sunmayı hedeflemektedir. İçinde bulunduğumuz şu günlerde insan kaynaklarıyönetimi işe alım, aday tarama ve değerlendirme süreçlerinde giderek daha yaygın bir biçimde YZ teknolojilerini kullanmakta, kamu personel seçim sistemine entegrasyonu konusu ise hem teorik hem de pratik açılardangündeme gelmektedir. Bu sebeple, bu çalışmada dünyadaki güncel yaklaşımlar incelenmiş olup işe alım süreçlerine YZ perspektifinden bakarak çeşitli örneklereyer verilmiş ve Türkiye'nin bu gelişmeler ışığında mevcut durumuna dair karşılaştırmalı analizi yapılmıştır. Bu çerçeveyi ele alan akademik çalışmaların sınırlı olduğu göz önüne alındığında,Türkiye'de YZ teknolojilerinin insan kaynakları yönetiminde kullanımına ilişkin araştırmalarda çalışacak araştırmacılar için yol gösterici bir çerçeve sunmaktadır. Bu araştırma yapılandırılmamış gözlem yöntemi kullanılarak yordanmış olup; global insan kaynakları uygulamalarında hızla kullanıma giren ve hâlihazırda gelişerek devam eden YZ teknolojilerinin Türkiye'de özel sektör ve sivil toplum örneklerindeki yansımaları üzerinden değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular ile kamu sektöründeki YZ kullanımı hakkında henüz yaygınlık kazanmadığını ve özellikle kamu personel seçim sisteminde çeşitli açılardan kapsamlı çalışmalar yapılmasına ihtiyaç olduğunu ortaya koymaktadır. Bu araştırma kapsamında, Türkiye'de merkezi personel seçiminde kullanılan araçlar (KPSS, ALES, YDS vb.) ile merkezi sınavlar dışında gerçekleştirilen yazılı, uygulamalı ve sözlü sınavlar ile mülakat süreçleri analiz edilmiştir. Bu analizler çerçevesinde, mevcut sistemin etkinlik, objektiflik ve verimlilik açısından değerlendirilmesi yapılmış olup YZ tabanlı bir model önerisi ortaya konulmuştur. Sonuç olarak, dünyada hızla gelişen YZ teknolojilerinin insan kaynakları yönetiminde yakın gelecekte daha yaygın kullanılacağı ve uygulamaların çeşitleneceği öngörülmektedir. Bu tez, Türk kamu personel seçim sistemine yönelik YZ tabanlı model önerisiyle hem akademik literatüre katkı sunmayı hem de politika yapıcılar ve uygulayıcılar için stratejik bir yol haritası oluşturmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to present a comprehensive framework for the current functioning of the Turkish public personnel selection system and to propose an artificial intelligence (AI)based model for its enhancement. In recent years, AI technologies have been increasingly applied in human resource management, particularly in recruitment, candidate screening, and evaluation processes. Accordingly, the potential integration of AI into the public personnel selection system has emerged as a subject of both theoretical and practical significance. To this end, the study reviews contemporary international approaches, examines recruitment processes through an AIoriented perspective, provides illustrative examples, and conducts a comparative analysis of Türkiye's current practices in light of global developments. Given the scarcity of academic research addressing this subject, the thesis seeks to establish a guiding framework for scholars interested in exploring the use of AI technologies in human resource management within the Turkish context.The research employs an unstructured observation method and evaluates the reflections of AI Technologies rapidly adopted and continuously evolving in global human resource practicesthrough examples from Türkiye's private sector and civil society. The findings indicate that the adoption of AI in the public sector remains limited, and that comprehensive, multidimensional studies are required, particularly with respect to the public personnel selection system.Within this framework, the study analyzes the tools employed in Türkiye's central personnel selection processes (KPSS, ALES, YDS, e.g.), as well as written, practical, and oral examinations and interview practices conducted outside central exams. These analyses assess the current system in terms of effectiveness, objectivity, and efficiency, and lead to the formulation of an AIbased model proposal. In conclusion, the thesis argues that AI Technologies rapidly advancing worldwideare expected to becomeincreasingly prevalent in human resource management, with more diverse applications in the near future. The tudy aspires to contribute to the academic literature by proposing an AIbased model for Türkiye's public personnel selection system and by offering a strategic roadmap for policymakers and practitioners.
Benzer Tezler
- Türk kamu yönetiminde insangücü planlamasında işe alma
Başlık çevirisi yok
COŞKUN ARDA
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Kamu YönetimiGazi ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ZEHRA ALTINBAŞ
- Kamu personel sistemleri analizi: Türkiye'de kariyer-kadro gerilimi
The analyze of the public personnel system: The career-cadre tension in Turkey
AYTÜL GÜNEŞER DEMİRCİ
Doktora
Türkçe
2009
Kamu YönetimiAnkara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü
PROF. DR. BİRGÜL AYMAN GÜLER
- Geleneksel kamu yönetiminden kamu işletmeciliğine geçiş:“Personel yönetiminde farklılaşma ve Türkiye'ye yansımaları”
Transition from traditional public administration to public business:“differentiation in personnel management and its reflections in Turkey”
MEHMET GÜLDEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Kamu YönetimiSivas Cumhuriyet ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RACİ KILAVUZ
- Deniz araçlarında 01 Şubat 1999 tarihine kadar tesisi zorunlu olan haberleşme sistemlerinin mikro ve makro baz'da optimal seçimi
Başlık çevirisi yok
TAYFUN ACARER
- Örgütlerde performans yönetimi: Bir kamu kuruluşundaki performans değerleme sisteminin incelenerek karşılaşılan sorunların tespit ve çözümüne yönelik bir araştırma
Performance management in organizations: A study of investigating the problems and solution methods of performance appraisal system in a public organization
MEHMET TURAL