Döngüsel ekonomi bağlamında kamuda kurumsal sürdürülebilirlik yaklaşımı ve performans değerlendirme sisteminin geliştirilmesi
Development of a corporate sustainability approach and performance evaluation system in the public sector within the context of a circular economy
- Tez No: 1002031
- Danışmanlar: PROF. DR. MÜFİDE BANAR, PROF. DR. AYSUN ÖZKAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Çevre Mühendisliği, Environmental Engineering
- Anahtar Kelimeler: Döngüsel ekonomi, Kurumsal sürdürülebilirlik, Çok kriterli karar verme, Circular economy, Corporate sustainability, Multi criteria decision making
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çevre Teknolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Son yıllarda artan çevresel, ekonomik ve sosyal krizler; doğal kaynakların tükenmesi, iklim değişikliği ve toplumsal eşitsizlik gibi küresel sorunları derinleştirmekte, bu durum sürdürülebilir kalkınma yaklaşımının önemini daha da artırmaktadır. Bu bağlamda, kamu kurumları sürdürülebilir kalkınma amaçlarıyla uyumlu biçimde, döngüsel ekonomi ilkelerini esas alan yeni bir kurumsal yönetim ve performans değerlendirme yaklaşımına ihtiyaç duymaktadır. Bu tez çalışmasının amacı, döngüsel ekonomi perspektifiyle kamuda kurumsal sürdürülebilirlik anlayışını güçlendirmek ve bu doğrultuda ölçülebilir, sistematik bir Kurumsal Sürdürülebilirlik Performans Değerlendirme Sistemi geliştirmektir. Tezde öncelikle sürdürülebilirlik kavramının tarihsel gelişimi, kurumsal sürdürülebilirliğin boyutları ve bu alandaki uluslararası modeller incelenmiştir. Ardından, döngüsel ekonomi yaklaşımının Avrupa Birliği ve Türkiye'deki uygulamaları değerlendirilmiştir. Daha sonra, performans kavramı ve Türk Kamu İdaresinde performans yönetimi ile sürdürülebilirlik raporlamasının çerçeveleri ve bu alandaki gelişmeler incelenmiştir. Metodoloji bölümünde, kamu kurumları için çevresel, sosyal ve yönetişimi içeren göstergeler seti oluşturulmuş; bu göstergelerin önem dereceleri Çok Kriterli Karar Verme tekniklerinden DEMATEL yöntemiyle analiz edilmiştir. Böylece göstergeler arasındaki nedensellik ilişkileri ortaya konulmuş, belirlenen göstergelerin ağırlıklandırmaları yapılmıştır. Sonrasında aynı kamu kurumuna ait farklı yıllar ile iki ayrı kamu kurumunun aynı yıldaki kurumsal sürdürülebilirlik performansının karşılaştırılması için belirlenen indikatörlere ait veriler TOPSIS yöntemi ile değerlendirilmiş ve kamu kurumları için uygulanabilir bir sürdürülebilirlik performans sistemi modeli önerilmiştir. Elde edilen sonuçlar, kurumsal sürdürülebilirliğin kamu yönetiminde çevresel, sosyal ve yönetişim açısından bir bütün olarak ele alınması gerektiğini ortaya koymakla birlikte, özellikle yönetişim alanındaki göstergelerin sürdürülebilirlik performansı üzerinde daha belirleyici etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Çalışma, Türkiye'de kamu yönetimi için geliştirilen döngüsel ekonomi temelli ilk bütünleşik sürdürülebilirlik performans değerlendirme modeli niteliğindedir.
Özet (Çeviri)
In recent years, increasing environmental, economic, and social crises have deepened global problems such as the depletion of natural resources, climate change, and social inequality, further emphasizing the importance of a sustainable development approach. In this context, public institutions need a new corporate governance and performance evaluation approach based on circular economy principles, in line with sustainable development goals and objectives. The aim of this thesis is to strengthen the understanding of corporate sustainability in the public sector from a circular economy perspective and to develop a measurable, systematic Corporate Sustainability Performance Evaluation System. The study first examines the historical development of the concept of sustainability, the dimensions of corporate sustainability, and the related international models. Subsequently, the applications of the circular economy approach in the European Union and Turkey are evaluated. Then, the concept of performance, performance management in Turkish Public Administration was evaluated, and the frameworks of sustainability reporting and developments in this field were examined. In the methodology section, a set of indicators consisting of environmental, social, and governance indicators for public institutions was created; the importance levels of these indicators were analyzed using the DEMATEL method from Multi-Criteria Decision Making techniques. Thus, the causal relationships between the indicators were revealed, and the weights of the determined indicators were calculated. Subsequently, data pertaining to the indicators determined for comparing the corporate sustainability performance of the same public institution in different years and two separate public institutions in the same year were evaluated using the TOPSIS method, and a sustainable performance system model applicable to public institutions was proposed. The results indicate that corporate sustainability in public administration must be addressed holistically in terms of environmental, social and governance dimensions; however, they also demonstrate that indicators within the governance dimension exert a more decisive influence on sustainability performance. The study is the first integrated circular economy-based sustainability performance assessment model developed for public administration in Türkiye.
Benzer Tezler
- Türkiye'de karbon emisyonlarının azaltılmasına yönelik lamine masif ahşap mimarisi ve yöntemleri
Laminated mass timber architecture and methods for reducing carbon emissions in Türkiye
ÜLKEM ARTUÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİNAN MERT ŞENER
- TR 81 düzey 2 bölgesinde orman ürünleri sanayiinin endüstriyel simbiyoz potansiyeli ve sürdürülebilir bir ağ tasarımı: Filyos vadisi projesi örneği
Forest products in TR 81 level 2 region industrial symbiosis potential of the industry and a sustainable network design: Filyos valley project example
ÖZLEM YILDIZ
Doktora
Türkçe
2022
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiBartın ÜniversitesiOrman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT KAYGIN
DOÇ. DR. FERDİ KESİKOĞLU
- Bütünleşik nehir havzası yönetiminde paydaş katılımı: Modeller ve süreç
Stakeholder participation in integrated watershed management: Models and process
ÇİĞDEM KANBER
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. AYŞE GÜL TANIK
- Kent düzeyinde döngüsel ekonomiye geçiş: Öngörülü kentsel yönetişim modeli
Transition to circular economy at urban level: An anticipatory urban governance model
EYÜP ŞEN
Doktora
Türkçe
2024
Kamu YönetimiMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAYRAM COŞKUN
- Türk kamu yönetiminde stratejik planlama: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı örneği
Strategic planning in turkish public administration: A study of the Ministry of Environment and Urbanisation
MUSTAFA ÖZDAMAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Kamu YönetimiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF PUSTU