Zorunlu trafik sigortasında bedeni zarar tazminatlarının hesaplanmasında mortalite tablolarının etkisi
The effect of mortality tables on bodily damage compensation in traffic insurance
- Tez No: 1002055
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ UFUK BAŞOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sigortacılık, Aktüerya Bilimleri, Insurance, Actuarial Sciences
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sigortacılık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, zorunlu trafik sigortası kapsamında bedensel zarar tazminatlarının hesaplanmasında kullanılan mortalite tablolarının, hesaplanan tazminat tutarları üzerindeki etkisi incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, Türkiye'de uzun yıllardır uygulamada bulunan TRH2010 Hayat Tablosu (Türkiye Hayat Tablosu) 'nun güncel demografik gelişmeler ve mortalite göstergeleri karşısındaki güncelliğini ve yeterliliğini değerlendirmek ve bu tablo ile Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan güncel yaşam beklentisi verileri arasındaki farklılıkların tazminat hesaplamalarına yansımasını ortaya koymaktır. Bu kapsamda çalışmanın uygulama bölümünde, seçilmiş 100 örneklem dosyaları üzerinden sürekli iş göremezlik (maluliyet) tazminatı ile ölüm hâlinde destekten yoksun kalma tazminatına ilişkin hesaplamalar farklı mortalite tabloları kullanılarak yeniden gerçekleştirilmiş ve elde edilen sonuçlar karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Çalışma için seçilmiş olan örneklem dosyaları, hesaplamalarını yapmış olduğum 950 maluliyet ve 50 destekten yoksun kalma tazminatı olmak üzere, toplamda 1.000 gerçek vaka içerisinden seçilmiş olup, ortalamalarına uygun cinsiyet, yaş, sigortalı kusur oranı, maluliyet oranı ve destek görenleri esas alınarak veri seti oluşturulmuştur. Yapılan aktüeryal hesaplamalar sonucunda, kullanılan mortalite tablosunun tazminat hesaplamalarında belirleyici bir rol oynadığı ve farklı mortalite varsayımlarının tazminat tutarlarında anlamlı farklılıklara yol açabildiği tespit edilmiştir. Hesaplamalar içerisinde en düşük tazminat ortalamaları, TRH 2010 yaşam tablosu ve bakiye ömür ile hesaplanan aktüeryal yöntemde, en yüksek tazminat ortalamaları ise TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) 2022-2024 yaşam tablosu ve progresif rant yönteminde oluşmaktadır. Bu yaşam tabloları ve yöntemler ile yapılan hesaplamaların ortalamaları esasında en düşük ve en yüksek tazminatlara bakıldığında maluliyet tazminatlarında %59,44 ve destekten yoksun kalma tazminatlarında %60,56 oranında fark oluşmaktadır. Elde edilen bulgular, yaşam beklentisi varsayımlarındaki değişimin özellikle uzun vadeli zarar hesaplamalarında önemli sonuçlar doğurduğunu ve kullanılan mortalite tablosunun tazminatın nihai miktarı üzerinde doğrudan etkili olduğunu göstermektedir. Bu durum, tazminat hesaplamalarında kullanılan demografik varsayımların yalnızca teknik bir hesaplama unsuru olmadığını, aynı zamanda hukuki ve ekonomik sonuçlar doğuran temel bir belirleyici niteliği taşıdığını ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
In this study, the impact of mortality tables used in the calculation of bodily injury compensation within the scope of compulsory motor third-party liability insurance is examined in terms of their effects on the calculated compensation amounts. The primary objective of the study is to evaluate the adequacy and current relevance of the TRH2010 Life Table (Turkish Mortality Table), which has been widely used in Turkey for many years, in light of recent demographic developments and mortality indicators. In this context, the TRH2010 life table is comparatively assessed with the most recent life expectancy statistics published by the Turkish Statistical Institute, and the implications of the differences between these datasets for compensation calculations are analyzed. In this context, in the empirical analysis of the study, compensation calculations for permanent disability (loss of earning capacity) and loss of support in case of death were recalculated using different mortality tables based on a selected sample of 100 case files, and the results were comparatively analyzed. The sample files used in the study were selected from a total of 1,000 real cases, consisting of 950 permanent disability cases and 50 loss of support cases, for which calculations had previously been performed. The dataset was constructed based on variables such as gender, age, the rate of contributory negligence of the insured, disability rate, and dependents, in line with the overall averages. As a result of the actuarial calculations, it was determined that the mortality table used plays a decisive role in compensation calculations, and that different mortality assumptions may lead to significant variations in compensation amounts. Among the calculations, the lowest average compensation amounts were obtained under the actuarial method based on the TRH 2010 Life Table and remaining life expectancy, whereas the highest average compensation amounts were obtained under the progressive annuity method based on the TÜİK (Turkish Statistical Institute) 2022–2024 life table. When the averages of the calculations conducted using these life tables and methods are considered, the difference between the lowest and highest compensation amounts to 59.44% for permanent disability and 60.56% for loss of support. The findings demonstrate that variations in life expectancy assumptions produce notable effects, particularly in long-term damage calculations, and that the selected mortality table directly influences the final compensation amount. These results suggest that demographic assumptions used in compensation calculations should not be considered merely as technical parameters but rather as fundamental determinants that generate significant legal and economic consequences.
Benzer Tezler
- Trafik (Karayolları zorunlu mali sorumluluk) sigortasında aşkın zarar ve ispatı
Exceeding damage in traffic insurance and prooving thereof
ELİF SEVEN
- Sorumluluk (trafik) sigortalarında bedensel tazminatlar
Bodi̇ly damages in the liability (traffic) insurance
ZEYNEP ARTAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
SigortacılıkMarmara ÜniversitesiSigortacılık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE GÜL BÖLÜKBAŞI
- Karayolları motorlu taşıtlar zorunlu mali sorumluluk sigortasında teminatın kapsamı dışında kalan haller
The situations which except on highway compulsory automobile liability insurance
MEHMET FURKAN SÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HukukBursa Uludağ ÜniversitesiÖzel Hukuk (ticaret Hukuku) Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİT AKER
- Karayolları zorunlu mali sorumluluk (Zorunlu trafik) sigortasında sigortacının zarar görene karşı ileri sürebileceği savunmalar
Defenses by the insurer against the aggrieved party in highway compulsory automobile liability (Compulsory traffic) insurance
EMRE CAN BOZKURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HukukBahçeşehir ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EVRİM AKGÜN