AMATEM servisinde yatarak tedavi gören hastalarda sağlık okuryazarlığı ve tedavi motivasyonu düzeylerinin ilişkisinde bağımlılık şiddetinin aracı etkisinin incelenmesi
Investigating the mediating role of addiction severity in the relationship between health literacy and treatment motivation levels in patients hospitalized in alcohol and drugaddiction research, treatment and education center
- Tez No: 1002097
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YEŞİM OLĞUN KANTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm, Psychology, Drug Addiction and Alcoholism
- Anahtar Kelimeler: Alkol bağımlılığı, Madde bağımlılığı, Sağlık okuryazarlığı, Alcohol dependents, Drug addiction, Health literacy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bağımlılık Danışmanlığı ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bağımlılık Danışmanlığı ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Bu araştırmada, AMATEM servisinde yatarak tedavi gören bireylerde sağlık okuryazarlığı ve tedavi motivasyonu düzeylerinin ilişkisi ve bu ilişkide bağımlılık şiddetinin aracı etkisi incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma Haziran 2025–Kasım 2025 tarihleri arasında NP İstanbul Beyin Hastanesi AMATEM kliniğinde yürütülmüştür. Araştırmada Demografik Bilgi Formu, Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (SOÖ), Tedavi Motivasyonu Anketi (TMA) ve Bağımlılık Profil İndeksi (BAPİ) kullanılmıştır. Örneklem 18 yaş üstü, alkol veya madde kullanım bozukluğu tanısı almış 69 erkek ve 9 kadın katılımcı olmak üzere toplam 78 katılımcıdan oluşmuştur. Bulgular: Analizler sonucunda, bağımlılık şiddetinin sağlık okuryazarlığı ile tedavi motivasyonu arasındaki ilişkide aracı değişken rolü üstlenmediği saptanmıştır. Katılımcıların sağlık okuryazarlığı, tedavi motivasyonu ve bağımlılık şiddeti düzeyleri yüksek olduğu belirlenmiştir. Sağlık okuryazarlığı düzeyi ile tedavi motivasyonu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Sağlık okuryazarlığı düzeyinin kadınlarda erkeklere kıyasla daha yüksek olduğu, tedavi motivasyonunun içsel motivasyon alt boyutunun da kadınlarda anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sağlık okuryazarlığının bağımlılık şiddetinin anlamlı bir yordayıcısı olmadığı görülmüştür. Buna karşın bağımlılık şiddetinin tedavi motivasyonunun anlamlı ve pozitif bir yordayıcısı olduğu belirlenmiştir. Bağımlılık şiddeti değişkenine göre tedavi motivasyonunun dışsal motivasyon alt boyutunda gruplar arasında anlamlı farklılık olduğu; bağımlılık şiddeti artışının, bireylerin dışsal motivasyon düzeyini arttığı belirlenmiştir. Alkol kullanım grubunda bağımlılık şiddetinin tedavi motivasyonu üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisi bulunduğu, sağlık okuryazarlığının ise tedavi motivasyonu üzerinde negatif yönlü ve anlamlı bir doğrudan etki gösterdiği belirlenmiştir. Sonuç: Bulgularımız, yatarak tedavi gören bağımlı bireylerde tedavi motivasyonunun, bilişsel kaynaklardan ziyade bağımlılığın yarattığı dışsal baskılar ve işlevsellik kayıpları üzerinden şekillendiğini; sağlık okuryazarlığının ise motivasyonun niteliğini dönüştürmede sınırlı fakat belirli alt boyutlar aracılığıyla dolaylı katkılar sunabileceğini düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to examine the relationship between health literacy and treatment motivation among inpatients hospitalized in an AMATEM unit, and investigate whether addiction severity has a mediating effect on this relationship. Methods: The research was conducted between June 2025 and November 2025 at the NP Istanbul Brain Hospital AMATEM Clinic. The Demographic Information Form, Health Literacy Scale, Treatment Motivation Questionnaire, and Addiction Profile Index were used as data collection tools. The sample consisted of 78 participants over the age of 18 diagnosed with alcohol or substance use disorder, including 69 men and 9 women. Results: Participants were found to have high levels of health literacy, treatment motivation, and addiction severity. The results of the analyses indicated that addiction severity did not assume a mediating role in the relationship between health literacy and treatment motivation. No statistically significant relationship was found between health literacy and treatment motivation. Health literacy levels were higher among women compared to men, and the intrinsic motivation subdimension of treatment motivation was also found to be significantly higher in women. Health literacy was not identified as a significant predictor of addiction severity. However, addiction severity was found to be a significant and positive predictor of treatment motivation. According to addiction severity levels, a significant difference was observed between groups in the external motivation subdimension of treatment motivation, indicating that an increase in addiction severity was associated with higher levels of external motivation. In the alcohol use group, addiction severity had a positive and significant effect on treatment motivation, whereas health literacy demonstrated a negative and significant direct effect on treatment motivation. Conclusion: Our findings suggest that, among hospitalized individuals with substance dependence, treatment motivation is shaped more by external pressures and losses in functionality resulting from addiction rather than by cognitive resources; moreover, health literacy appears to have a limited role in transforming the quality of motivation, while offering indirect contributions through specific subdimensions.
Benzer Tezler
- Halı ipliği yapımında kullanılan yünlerin teknolojik özellikleri üzerinde araştırmalar
Investigations on the technological properties of wools which are used in woollen carpet yarn production
BEKİR YILMAZ
- Uçucu madde bağımlılarının sosyodemografik özelliklerinin ve ailelerinin çocuk yetiştirme tutumlarının incelenmesi
Başlık çevirisi yok
TÜLİN ARMAN
- Eroin bağımlılarının kişilik ve sosyodemografik özellikleri
Başlık çevirisi yok
BEYHAN GÜLKAN (COŞKUN)
