Geri Dön

Bağıştan bağımlılığa: Afet sonrası yardım süreçlerinde etik değerler ve sosyal sermayenin dönüşümü

From donation to dependence: Ethical values and the transformation of social capital in post-disaster aid processes

PDF İndir

  1. Tez No: 1002174
  2. Yazar: MERYEM ÖZDEMİR
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAHRAMAN KIRAL
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Psikoloji, Psychology
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Çağ Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Afetler, insanların sadece fiziksel yaşam alanında değişim yaratmakla kalmaz. Afet deneyimi, insanların dünyayı öngörülebilir ve kontrol edilebilir bir yapı olarak algılama düzeyinde değişime sebep olmaktadır. Bu durum psikolojik, sosyal ve ahlaki alanlarda etkiler yaratmaktadır. 6 Şubat 2023 tarihinde yaşanan Kahramanmaraş merkezli depremler, insanların psikolojik dayanıklılık kapasitesini, yaşam üzerindeki kontrol algılarını ve yardıma ihtiyaç duyma, yardım alma örüntülerini yeniden şekillendiren psikososyal bir süreç olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışma, 6 Şubat 2023'te yaşanan depremler sonrasında yürütülen yardım ve destek süreçlerinin, insanların yardım bağımlılığına yönelik eğilimleri, sosyal sermaye düzeyleri, etik değerlere yatkınlıkları üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Bu süreçler insanların kendilerini ne kadar yeterli hissettikleri, yaşamları üzerinde kontrol sahibi olup olmadıkları ve olayları etik açıdan nasıl değerlendirdikleri üzerinde de belirleyici olabilen işlev görmesidir. Afet sonrasında ülke genelinde yaygın şekilde yürütülen yardım ve dayanışma ağlarının uzun vadede sağlıklı şekilde sürdürülebilmesi, sadece kurumsal kapasite ile açıklanamaz. Bu süreçte yardımı alan bireylerin psikolojik yapılarının nasıl etkilendiği de en az kurumsal unsurlar kadar belirleyicidir. Yardım süreçlerinin bireyde nasıl bir iz bıraktığı, kişinin kendini yeterli hissedip hissetmediği, yaşamı üzerinde kontrol sahibi olduğu algısını koruyup korumadığı ve etik sorumluluk algısının bu süreçten nasıl etkilendiği bu sürecin belirleyici unsurlarıdır ve ele alınması gerek konular arasında yer almaktadır. Bu nedenle bu araştırma, afet yönetimi ve sosyal yardım uygulamalarını sadece yapısal bir çerçevede ele almakla kalmamaktadır. Bireyin psikolojik düzenleme süreçleri, özne olma deneyimi ve etik duyarlılığı üzerinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, yardım süreçlerine ilişkin yeni bir bakış açısı geliştirmeyi hedeflemektedir. Araştırma kapsamında, kolayda örnekleme yöntemiyle ulaşılan deprem deneyimi olan ve olmayan toplam 740 katılımcıdan elde edilmiştir. Bu veriler Sosyal Yardım Bağımlılığı Ölçeği, Etik Değerlere Yatkınlık Ölçeği, Sosyal Sermaye Ölçeği ve kişisel bilgi formu aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen araştırma bulguları, deprem deneyimi ile yardım alma türü arasında ilişki olduğunu göstermektedir. Mevcut durumda ihtiyaç duyulan maddi ve manevi yardımın da deprem yaşamayan insanlara kıyasla belirgin biçimde daha yüksek olduğu saptanmıştır. Çalışmanın önemli bulgularından biri de, sosyal yardım bağımlılığı düzeyinin artması ile sosyal sermaye düzeyinin azaldığıdır. Bununla birlikte, yardım bağımlılığı düzeyindeki artışın etik değerler üzerinde de benzer bir yönelim ortaya çıktığı gözlenmiştir. Korelasyon analizi sonuçlarını destekleyen regresyon analizlerinde ise yardım bağımlılığının sosyal sermaye ve etik değerler üzerinde yordayıcı olduğu gözlenmiştir. Araştırmanın bulguları değerlendirildiğinde, afetten sonra ortaya çıkan yardım süreçlerinin insanların psikolojik, sosyal ve toplumsal işleyişini kısa ve uzun vadede etkilediği görülmektedir. Bu sonuçlar, afet yönetimi süreçlerinin bina yapma, altyapı tahribatını giderme gibi fiziksel yeniden yapılanma ile kalmadığını etik temelli gerçekleştirilen insani yardımların güçlendirilmesinin, oluşabilecek bağımlılık riskini azaltan ya da azaltmaya yönelik sosyal politika modellerinin geliştirilmesinin, toplumun ve insanın dayanma gücünün artmasını sağlayan sosyal sermaye odaklı yaklaşımların önemini ortaya koymaktadır.

Özet (Çeviri)

Disasters dont only create changes in people's physical living environments. The experience of disaster leads to a change in the level at which people perceive the world as a predictable and controllable structure. This situation creates effects in psychological, social, and moral domains. The earthquakes centered in Kahramanmaraş that occurred on February 6, 2023 are evaluated as a psychosocial process that reshaped people's psychological resilience capacities, their perceptions of control over life, and their patterns of needing and receiving help. This study was conducted with the aim of examining the effects of the aid and support processes carried out after the earthquakes of February 6, 2023 on people's tendencies toward aid dependency, their social capital levels, and their inclinations toward ethical values. These processes function as determinants of how sufficient people feel, whether they perceive themselves as having control over their lives, and how they evaluate events ethically. The widespread aid and solidarity networks carried out across the country after the disaster cannot be explained solely by institutional capacity in terms of being sustained in a healthy way in the long term. How the psychological structures of the individuals receiving aid are affected in this process is at least as decisive as institutional factors. How aid processes leave a trace on the individual, whether the person feels sufficient, whether they preserve their perception of having control over life, and how their sense of ethical responsibility is affected by this process are among the determining elements of this process and are issues that need to be addressed. Therefore, this research does not only address disaster management and social aid practices within a structural framework. It aims to evaluate them through the individual's psychological regulation processes, experience of being a subject, and ethical sensitivity. The study aims to develop a new perspective on aid processes. Within the scope of the research, data were obtained from a total of 740 participants, with and without disaster experience, reached through convenience sampling. These data were collected through the Social Aid Dependency Scale, Ethical Values Inclination Scale, Social Capital Scale, and personal information form. Research findings indicate that there is a relationship between disaster experience and the type of aid received. It was determined that the currently needed material and moral aid is significantly higher compared to people who did not experience the disaster. One of the important findings of the study is that as the level of social aid dependency increases, the level of social capital decreases. In addition, it was observed that the increase in the level of aid dependency produced a similar tendency on ethical values. In regression analyses supporting the results of the correlation analysis, aid dependency was observed to be predictive of social capital and ethical values. When the findings of the research are evaluated, it is seen that the aid processes that emerged after the disaster affect people's psychological, social, and societal functioning in the short and long term. These results reveal that disaster management processes are not limited to physical reconstruction such as building construction and eliminating infrastructure damage, but also highlight the importance of strengthening ethically based humanitarian aid, developing social policy models that reduce or aim to reduce possible dependency risks, and social capital-focused approaches that increase the resilience of society and individuals.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    525551

    Değişen paradigmalar doğrultusunda siber tehditlerin savunma planlamalarındaki dönüşüme etkilerinin incelenmesi

    Examining the effects of cyber threats to transformation in defence plannings in line with the changing paradigms

    GÖRKEM KILINÇÇEKER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    Savunma ve Savunma TeknolojileriYıldız Teknik Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. FAHRİ ERENEL

  2. Tez No

    1004297

    Problemli pornografi kullanımı gösteren genç erkeklerin erkeklik algılarını anlamak

    Understanding the perceptions of masculinity among young men with problematic pornography use

    MELİH DEMİRCİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    PsikolojiÜsküdar Üniversitesi

    Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ABDULLAH KARATAY

  3. Tez No

    760013

    Metaheuristic approaches for maximum blood collection problem

    Metaheurıstıc approaches for maxımum blood collectıon problem

    RAMIN TALEBI KHAMENEH

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2022

    Endüstri ve Endüstri MühendisliğiÖzyeğin Üniversitesi

    Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. OKAN ÖRSAN ÖZENER

  4. Tez No

    641756

    Canlı donör değerlendirme aracı güvenilirlik çalışması böbrek donörlerinin psikososyal izlemi

    Live donor assessment tool reliability study psychosocial monitoring of kidney donors

    SEREN KAPLAN ÖZDEMİR

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    PsikiyatriEge Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HAYRİYE ELBİ

    UZMAN ÖZLEM KUMAN TUNÇEL

  5. Tez No

    775185

    Cooperation with multidimensional identity: Gender and status

    Çok boyutlu kimlikle işbirliği: Cinsiyet ve statü

    AHMET TUĞŞAD DOĞUKAN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2022

    Ekonomiİstanbul Bilgi Üniversitesi

    Ekonomi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AYÇA EBRU GİRİTLİGİL

Geri Dön