Türkiye'de enerjinin verimli kullanımına yönelik yapılan Ar-Ge yatırımlarının etkinliği: Yenilenebilir enerji kullanımı, enerji fiyatları, enerji ithalatı ve doğrudan yabancı yatırımlar üzerine güncel fourier yaklaşımı
The effectiveness of R&D investments for efficient energy use in Türki̇ye: A recent fourier approach on renewable energy use, energy prices, energy imports, and foreign direct investment
- Tez No: 1002226
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUSTAFA NAİMOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonometri, Ekonomi, Econometrics, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bingöl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye'de artan enerji talebi, dışa bağımlılık ve sürdürülebilir çevre politikalarının gerekliliği, enerji verimliliği odaklı Ar-Ge yatırımlarının etkinliğini stratejik bir politika alanı hâline getirmiştir. Bu çalışma, 1990–2022 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak doğrudan yabancı yatırımlar, enerji fiyatları, enerji ithalatı ve yenilenebilir enerji kullanımı değişkenlerinin enerji verimliliği Ar-Ge yatırımları üzerindeki etkilerini incelemektedir. Teorik çerçeve, Kaynak Tabanlı Yaklaşım, Sürdürülebilir Kalkınma Yaklaşımı, Porter Hipotezi ve Endojen Büyüme Kuramı üzerine inşa edilmiştir. Serilerin durağanlık düzeyleri Standart ADF ve Fourier ADF testleriyle analiz edilmiş; uzun dönem eşbütünleşme ilişkileri Fourier Engle-Granger ve Fourier ADL testleriyle araştırılmıştır. Uzun ve kısa dönem katsayı tahminleri ise FMOLS, CCR ve DOLS yöntemleriyle elde edilmiştir. Bulgular, doğrudan yabancı yatırımların uzun vadede enerji verimliliği Ar-Ge yatırımlarının etkinliğini anlamlı biçimde artırdığını, enerji fiyatlarının hem kısa hem uzun dönemde enerji verimliliği Ar-Ge yatırımlarının etkinliğini teşvik ettiğini göstermektedir. Yenilenebilir enerji kullanımı enerji verimliliği Ar-Ge yatımlarının etkinliği üzerinde olumlu etkiler oluştururken, enerji ithalatı her iki dönemde de etkinliği azaltan başlıca unsur olmuştur. Sonuç olarak, enerji verimliliği politikalarının başarısının yalnızca harcama düzeyine değil, her birim Ar-Ge kaynağının oluşturduğu somut verimlilik ve çevresel kazanımlara bağlı olduğu belirlenmiştir. Türkiye'nin enerji dönüşümünü sürdürülebilir biçimde ilerletebilmesi için enerji verimliliği Ar-Ge politikalarının uzun vadeli, istikrarlı ve teknoloji odaklı bir stratejik çerçevede yürütülmesi gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
The increasing demand for energy in Turkey, dependence on external sources, and the necessity of sustainable environmental policies have made the effectiveness of R&D investments focused on energy efficiency a strategic policy area. This study examines the effects of foreign direct investment, energy prices, energy imports, and renewable energy use variables on energy efficiency R&D investments using annual data from 1990 to 2022. The theoretical framework is built upon the Resource-Based Approach, the Sustainable Development Approach, Porter's Hypothesis, and the Endogenous Growth Theory. The stationarity levels of the series were analysed using ADF and Fourier ADF tests; long-term cointegration relationships were investigated using Fourier Engle-Granger and Fourier ADL tests. Long- and short-term coefficient estimates were obtained using FMOLS, CCR, and DOLS methods. The findings show that foreign direct investment significantly increases the effectiveness of energy efficiency R&D investment in the long term, while energy prices encourage the effectiveness of energy efficiency R&D investment in both the short and long term. The use of renewable energy has a positive effect on the effectiveness of energy efficiency R&D investment, while energy imports have been the main factor reducing effectiveness in both periods. Consequently, it has been determined that the success of energy efficiency policies depends not only on the level of expenditure but also on the tangible efficiency and environmental gains generated by each unit of R&D resources. In order for Turkey to advance its energy transition in a sustainable manner, energy efficiency R&D policies must be implemented within a long-term, stable and technology-focused strategic framework.
Benzer Tezler
- Graphene based materials obtained from graphite and polyacrylonitrile based carbon fiber for energy storage and conversion systems
Enerji depolama ve dönüşüm sistemleri için grafit ve poliakrilonitril esaslı karbon fiberden grafen tabanlı malzemelerin üretilmesi
MEHMET GİRAY ERSÖZOĞLU
Doktora
İngilizce
2022
Kimyaİstanbul Teknik ÜniversitesiPolimer Bilim ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDÜLKADİR SEZAİ SARAÇ
PROF. DR. YÜCEL ŞAHİN
- Enerji verimli elektrikli cihazlar için geçerli mevzuatın split klimalar özelinde incelenmesi
Investigation of current regulation for energy efficient electrical equipment by the case of split airconditioner
ÖMER ÖZÇAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERMİN ONAYGİL
- Soma kömür havzası kömür damarlarının gaz içeriği, gaz depolama kapasitesi ve gaz akış özelliklerinin araştırılması
Investigation of gas content gas adsorption capacity and gas flow properties of the coal seams in the Soma coal basin Turkey
OLGUN ESEN
Doktora
Türkçe
2021
Maden Mühendisliği ve Madencilikİstanbul Teknik ÜniversitesiMaden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULLAH FİŞNE
- Enerji iletim şebekelerinin donanım planlamasında optimizasyonu
Optimisation in the planning of supply of power transmission networks summary
K.R.İRFAN GÜNEY
- Akıllı-yönlendirilebilir güneş enerjisi toplama sistemi
Smart-routable solar energy collection system
YASİN ZENGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiYıldız Teknik ÜniversitesiElektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAMİD TORPİ