Türkiye-Irak ilişkileri ve Türkiye'ye yönelik göç hareketleri (1990-2007)
Türki̇ye-Iraq relations and migration movements towards Turkey (1990-2007)
- Tez No: 1002302
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET SALİH MERCAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Irak, Irak Savaşı, Türk-Irak ilişkileri, Iraq, Iraq War, Turkish-Iraq relations
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bitlis Eren Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Uzun yıllar Osmanlı egemenliği altında Musul, Bağdat ve Basra olarak üç eyalet şeklinde yönetilen, daha sonra İngiliz mandasına giren ve 1932 yılında bağımsızlığını ilan eden Irak; tarihî ve kültürel, jeopolitik, doğal kaynak, sosyal, etnik ve mezhepsel özellikleri ile önem arz eden komşu ülkelerden biri olmuştur. Tarihsel süreç içinde dalgalı bir seyir izleyen Türkiye-Irak ilişkileri; Atatürk ve İnönü döneminde tekrar alınmaya çalışılan Musul ve Kerkük gibi şehirleri barındırması, bu şehirlerin petrol rezervlerine sahip olması ve takiben Soğuk Savaş sonrası dönemde ABD'nin bölgeye olan ilgisinin artmasıyla farklı oluşumlar doğrultusunda şekillenmeye başlamıştır. 1980'lerin sonunda Bulgaristan'dan göç eden Türklerin yoğun göç hareketleriyle tanışan Türkiye'nin bu dönemde karşı karşıya kaldığı ilk yoğun göç hareketi I. Körfez Savaşı sonrası Saddam Hüseyin'in saldırılarından kaçan ve Kuzey Irak'tan gelen Kürtlerin gerçekleştirdiği göç olmuştur. 1988 yılında yaşanan Halepçe Katliamı sonrası gerçekleşen göç hareketinden olumsuz etkilendiği gerekçesiyle Türkiye, 1991 yılında yaşanan göç hareketi karşısında ilk süreçte sınırlarını açmamış ve uluslararası kamuoyundan destek beklemiştir. İlk etapta Batı dünyası Türkiye sınırındaki insanlık dramına sessiz kalmış ve Türkiye sınırındaki sığınmacılara sınır ötesinde destek olmaya çalışmıştır. Batı kamuoyunda Iraklı sığınmacıların durumunun ortaya çıkması üzerine ABD ve Batılı müttefikleri olaya müdahil olmuş ve Güvenli Bölge, Çekiç Güç, Keşif Güç ve sonrasında Irak'ın işgaliyle sonuçlanan süreçte Iraklı göçmen akınının durdurulması amaçlanmıştır. I. Körfez Savaşı ile Türkiye ilk defa Irak'tan gelen Kürt göçmen gruplarıyla karşı karşıya kalmış, 1988 Halepçe Katliamı'ndan kaçan Iraklılar karşısında kötü bir deneyime sahip olan Türkiye hem sosyo-ekonomik hem güvenlik endişeleriyle zor bir sınav vermek durumunda kalmıştır. Bu bilgiler doğrultusunda araştırmanın amacı; Türkiye-Irak ilişkilerinin tarihsel düzlemde değerlendirilmesi, I. Körfez Savaşı sonrası dönemden 2007 yılına kadar olan 16 yıllık süreçteki göç hareketlerinin neden-sonuç içinde incelenmesi, Irak'tan Türkiye'ye yönelik gerçekleştirilen göç hareketlerini belirleyen dinamiklerin ortaya konulmasıdır.
Özet (Çeviri)
Iraq, which was ruled as three provinces as Mosul, Baghdad and Basra under the Ottoman rule for many years, then entered the British mandate and declared its independence in 1932, has been one of the important neighbouring countries with its historical and cultural, geopolitical, natural resources, social, ethnic and sectarian characteristics. Turkey-Iraq relations, which followed a fluctuating course in the historical process, started to be shaped in the direction of different formations with the hosting of cities such as Mosul and Kirkuk, which were within the borders of Mîsâk-ı Milli during the Atatürk and İnönü period, the oil reserves of these cities, and the increasing interest of the USA in the region in the post-Cold War period. The first intensive migration movement that Turkey faced in this period was the migration of Kurds from Northern Iraq who escaped from the attacks of Saddam Hussein after the Gulf War I. Turkey, which met with the intensive migration movements of Turks migrating from Bulgaria at the end of the 1980s, did not open its borders in the first period and waited for support from the international community. After the 1988 Halabja Massacre, Turkey did not open its borders in the first period against the migration movement in 1991 and waited for support from the international community. At first, the Western world remained silent about the human tragedy at the Turkish border and tried to support the refugees across the border. Upon the emergence of the situation of Iraqi asylum seekers in the Western public opinion, the USA and its Western allies intervened in the incident and aimed to stop the flow of Iraqi immigrants in the process that resulted in the Safe Zone, Hammer Force, Reconnaissance Force and then the occupation of Iraq. With the Gulf War I, Turkey was confronted with Kurdish immigrant groups from Iraq for the first time, and Turkey, which had a bad experience in the face of Iraqis fleeing the 1988 Halabja Massacre, had to face a difficult test with both socio-economic and security concerns. In line with this information, the aim of the research is to evaluate Turkey-Iraq relations on a historical level, to analyse the migration movements in the 16-year period from the post-Gulf War I period until 2007 in terms of cause and effect, and to reveal the dynamics determining the migration movements from Iraq to Turkey.
Benzer Tezler
- A critical assessment of Turkey's migration regime: Securitization versus human rights?
Türkiye'nin göç rejiminin eleştirel bir değerlendirmesi: Güvenlikleştirmeye karşı insan hakları?
KÜBRA AYDINLI
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiAvrupa Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN GALİP YALMAN
- İtici ve çekici faktörler ışığında Türkiye'ye yönelik uluslararası göçler: 1979-2019
International migration to Turkey between 1979 and 2019: An analysis of push and pull factors
GÖKHAN ADIGÜZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Siyasal Bilimlerİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERHAN İÇENER
- Türkiye'nin göçmen politikalarının karşılaştırmalı analizi: Bulgaristan, Kuzey Irak ve Suriye'den gelen göçmenlere yönelik politikalar
Comparative analysis of Turkey's immigrant policies: Policies towards immigrants from Bulgaria, Northern Iraq and Syria
HİDAYET BİÇİCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerKapadokya ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇAĞDAŞ SÜMER
- Uluslararası göç ve terör bağlamında Türkiye örneği: 1991 ve 2011 göçleri karşılaştırılması
The case of Turkey in the context of international migration and terror: A comparison of 1991 and 2011 migrations
AKIN KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Uluslararası İlişkilerİstanbul Aydın ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET TURAN ÇAĞLAR
- Doğu ve Güneydoğu komşu ülkelerinden Türkiye'ye yönelik göç hareketleri
Migration Movements towards Turkey from East and Southeast Neighbors
İBRAHİM ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
SosyolojiPolis AkademisiUluslararası Güvenlik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİCAN KAPTI