خيارات الأسهم للعاملين: دراسة تحليلية فقهية
ÇALIŞANLARIN HİSSE SENEDİ SEÇENEKLERİ VE İSLAM HUKUKU BAKIMINDAN TAHLİLİ
- Tez No: 1002609
- Danışmanlar: PROF. DR. HEYTEM HAZNE
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Arapça
- Üniversite: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam İktisadı ve Hukuku Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: İslam İktisadı ve Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
: Bu çalışma, şirketler tarafından nitelikli, deneyimli ve yaratıcı çalışanları teşvik etmek ve kuruma kazandırmak amacıyla kullanılan modern teşvik araçlarından biri olan çalışanlara yönelik hisse senedi opsiyonlarını ele almaktadır. Bu sistem kapsamında çalışanlara, genellikle üç ila beş yıl arasında değişen belirli bir süre içinde, şirket hisselerinden belirli bir sayıyı avantajlı fiyatlarla satın alma hakkı tanınmakta; bu durum çalışanların kuruma bağlılığını güçlendirmekte ve mesleki yetkinlikleri ile yaratıcılıklarının değerlendirilmesine katkı sağlamaktadır. Çalışmanın amacı, geleneksel çalışan hisse senedi opsiyonlarının ölçüt ve düzenlemelerini nesnel bir fıkhî analiz çerçevesinde incelemek ve bunları İslam fıkhında satış akitlerine, özellikle şart muhayyerliği içeren satış (bey' bi-şartü'l-hıyâr) ilkeleriyle karşılaştırmaktır. Bu bağlamda, söz konusu sözleşmenin yapısal ve şer'î boyutları ele alınmakta; ayrıca İslam hukukuna aykırı olan bazı sözleşme hükümleri için şer'î çözüm önerileri sunularak, bu aracın İslami bankalar ve Şer'î esaslara göre faaliyet gösteren şirketlerde uygulanabilirliği değerlendirilmektedir. Çalışma sonucunda, çalışanlara yönelik hisse senedi opsiyonu sözleşmesinin iki aşamadan oluştuğu tespit edilmiştir. Birinci aşama, şirket tarafından verilen tek taraflı bağlayıcı bir katılım vaadi niteliğindedir. Çalışanın gerekli şartları yerine getirmesinin ardından ikinci aşamaya geçilmekte ve bu aşamada kararlaştırılan hisselerin satışı söz konusu olmakta; çalışana belirli bir süre içinde sözleşmeyi yürürlüğe koyma veya feshetme hakkı tanınmaktadır. Bu aşama, İslam fıkhındaki şart muhayyerliği içeren satışla örtüşmektedir. Buna göre, geçerli şer'î şartların tamamına riayet edilmesi kaydıyla, çalışanlara yönelik hisse senedi opsiyonu sözleşmelerinin İslam hukukuna göre caiz olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma, fıkıh meclisleri ve Şer'î denetim kurullarına, çalışanlara yönelik hisse senedi opsiyonları hakkında ayrıntılı karar ve standartlar yayımlamaları yönünde tavsiyede bulunmakta; bu sayede söz konusu uygulamaların şirketler, finansal kurumlar ve akademik çevrelerce benimsenmesi hedeflenmektedir
Özet (Çeviri)
This study focuses on employee stock options (ESOs) granted by companies as a modern incentive mechanism used to attract and motivate skilled, experienced, and creative employees. Through such schemes, employees are granted the right to purchase a specified number of company shares at preferential prices within a defined time period, typically ranging from three to five years, thereby enhancing their institutional affiliation and fostering the investment of their professional and creative capacities. The study aims to provide an objective jurisprudential analysis of the criteria and regulations governing conventional employee stock options and to compare them with the principles and rules of Islamic jurisprudence in the field of sales contracts, particularly sale with an option condition (bayʿ bi-khiyār al-sharṭ). This is achieved by examining the structural and Shariah-related aspects of this contract. The study also proposes Shariah-compliant solutions to certain contractual clauses that are inconsistent with Islamic law, thereby facilitating the potential application of employee stock options in Islamic banks and Shariah-compliant companies. The study concludes that the employee stock option contract consists of two stages. The first stage is a unilateral binding promise to participate, issued by the company. Upon the employee's fulfillment of the required conditions, the second stage commences, which involves the sale of the agreed-upon shares, whereby the employee is granted the option to either execute or rescind the contract within a specified period. This stage corresponds to the sale with an option condition in Islamic jurisprudence. Accordingly, the study concludes that establishing employee stock option contracts is permissible under Islamic law, provided that all valid Shariah conditions are duly observed. The study recommends that Islamic jurisprudential councils and Shariah supervisory boards issue detailed resolutions and guidelines regarding employee stock options, so as to facilitate their adoption by companies, financial institutions, and research bodies
Benzer Tezler
- عقود الخيارات والحقوق المجردة في الفقه الإسلامي
Opsiyon sözleşmeleri ve İslami hukukunda mücerred haklar
GHIAS RAZOUK
Doktora
Arapça
2024
Ekonomiİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam İktisadı ve Hukuku Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. EŞREF DEVABE
- الخيارات العقدية عند الحنفية: أقسامها وآثارها وأحكامها
Hanefi mezhebinde akid muhayyerlikleri: Kısımları, hükümleri ve etkileri
ABDURRAHMAN NAVAT
Yüksek Lisans
Arapça
2023
Ekonomiİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam İktisadı ve Hukuku Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. HEYTEM HAZNE
- ءارآ نوج وبرسناو ةيقارشتسلاا في نآرقلا يمركلا : ةسارد ة
Başlık çevirisi yok
YAĞMUR ÖZDOĞAN
Yüksek Lisans
Arapça
2022
Karşılaştırmalı EdebiyatInternatıonal Islamıc Unıversıty MalaysıaPROF. NOOR MOHAMMAD OSMANİ