Fizik derslerinde yaşantıya dayalı problem kurma sürecininin işbirlikli problem çözme bağlamında ve sosyobilimsel argümantasyon yönüyle incelenmesi: Trafik sıkışıklığı örneği
An examination of the experience-based problem-positioning process in physics lessons within the context of collaborative problem-solving and socioscientific argumentation: The traffic congestion example
- Tez No: 1002636
- Danışmanlar: PROF. DR. ZEYNEP GÜREL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Argümantasyon, Problem çözme, İşbirlikli problem çözme, Argumentation, Problem solving, Collborative problem solving
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Fizik Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fizik Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günlük yaşamda karşılaştığımız sorunlara aradığımız gündelik çözümler arka planında karmaşık mühendislik problemlerinin çözülmesine bağlıdır. Yaşantıdaki sorunlara dayalı problemlerimiz, çok değişkenli problemin karmaşık yapısının araştırılmasına imkân sağlayacak bilimsel temelleri olan, tek bir çözümü olmayan ancak belirli sınırlamalar ile tanımlanabilen problemlerdir. Dolaysıyla özel uzmanlık bilgisi gerektirmektedir. Öte yandan ortaöğretimde öğrencilerin gerçek yaşam problemlerine uygun öğretim yöntemleriyle yönlendirilebilmeleri için eğitim araştırmaları yapılmaktadır. Bu araştırmada Otantik Problem Çözme Stratejisi geliştirilerek yaşantıdaki bir sorunun fizik dersi ortaöğretim programına uygun gerçek yaşama dair problem kurma ve çözme süreci üç aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada, İstanbul ilindeki çeşitli semtlerde ikamet eden katılımcıların yaşadıkları trafik sıkışıklığı ile ilgili kişisel yazılı anlatıların sınıf içinde paylaşılmasıyla problem çözme stratejisinde bir soruna odaklanma aşaması gerçekleştirilmiştir. İkinci aşamada geliş gidiş bağlamında üniversiteye yakın olması nedeniyle Kadıköy ilçesi Merdivenköy Mahallesi trafik sıkışıklığı tekil durumuna geçiş yapılmıştır. Bu aşamada işbirlikli sınıf çalışmasında sınır bölgeleri seçilerek ulaşılabilir coğrafi parametreler ve değişkenlerle ifade edilebilen eksik yapılı problem durumu ortaya konmuştur. Böylece sıkışıklığa neden olabilecek koşullar çeşitliğiyle sınıf içinde irdelenmiştir. Problem kurma sürecinin son aşamasında gerçek koşullardaki otomobillerin yerine küçük arabalar kullanılmış olsaydı, trafik sıkışıklığına etkisinin olup olmayacağına dair argümantasyon çalışması sosyobilimsel bir konu olarak ele alınmıştır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden tekil durum çalışması şeklinde düzenlenmiştir. Üç aşamada gerçekleştirilen araştırmanın ilk iki aşaması 2023-2024 yılı bahar döneminde Marmara Üniversitesi Fizik Öğretmenliğinde okuyan Fizik Öğretimi 2 dersini alan 6 katılımcıyla, üçüncü aşama ise 2024-2025 yılı güz döneminde Fizikte Sosyobilimsel Konular seçmeli dersini alan 16 öğrenci ile tamamlanmıştır. Sonuçta güncel bir sorun afaki ve kanaate dayalı sözel ifadeler yerine gözlem ve hesaplamalar sonucu ulaşılan ortalama sürat değerleri ifade edilmiştir. Marmara üniversitesi öğrencisi olan katılımcıların kendi hayatlarında karşılaştığı trafik sıkışıklığı sorununu bir fizik problemine dönüştürme sürecinde işbirliği ile trafik sıkışıklığına neden olabilecek koşulları araştırırken saha araştırması yapmışlardır. Akla gelebilecek çözümleri yine kanaate göre kabul veya ret etmek yerine küçük arabalar özelinde argümantasyon yöntemi ile irdelemişlerdir. Gerçek hayat probleminde yöntem çeşitliliğinin kullanılması, bir durumdaki deneyimden başka sosyal bilimsel konulara transfer imkânı sağlamıştır. Bu araştırmada gerçek yaşamdan bir sorunla hareket ederek problem kurma ve problemleri değişkenlere ve fizik formüllerle ifade etme, koşullar üzerinde verilere dayalı argümanlar geliştirme aşamalarında fizik dersi ortaöğretim programının sınırlılıkları çerçevesinde sınıf içi uygulama örneği ilgili alan yazını ile ilişkisi olarak ortaya konmuştur.
Özet (Çeviri)
The everyday solutions we seek to the problems we encounter in daily life are fundamentally based on solving complex engineering problems. Our problems, based on real-life issues, are multi-variable problems with scientific foundations that allow for the investigation of their complex structure; they don't have a single solution but are defined by specific limitations. Therefore, they require specialized expertise. On the other hand, educational research is being conducted to guide secondary school students towards teaching methods appropriate to real-life problems. In this research, an Authentic Problem-Solving Strategy was developed, and the process of formulating and solving a real-life problem, relevant to the physics curriculum for secondary education, was carried out in three stages. In the first stage, the problem-focusing phase of the problem-solving strategy was implemented by sharing personal written accounts of traffic congestion experienced by participants residing in various districts of Istanbul in the classroom. In the second stage, the focus shifted to the specific case of traffic congestion in Merdivenköy neighborhood of Kadıköy district, due to its proximity to the university in terms of commuting. At this stage, in collaborative classroom work, border regions were selected and an incomplete problem situation was formulated, expressible with accessible geographical parameters and variables. Thus, a variety of conditions that could cause congestion were explored in the classroom. In the final stage of the problem-formulating process, an argumentation study was conducted as a socio-scientific topic, examining whether using smaller cars instead of the actual cars would affect traffic congestion. The research was designed as a case study, a qualitative research method. The study was conducted in three phases. The first two phases involved six participants taking the Physics Teaching 2 course in the Spring semester of 2023-2024 at Marmara University's Physics Teacher Training program, while the third phase involved sixteen students taking the Socioscientific Issues in Physics course in the Fall semester of 2024-2025. Ultimately, instead of expressing abstract and opinion-based verbal statements about a current problem, average speed values obtained through observation and calculations were presented. Participants, all students at Marmara University, collaboratively conducted field research to investigate the conditions that could cause traffic congestion, transforming the traffic congestion problem they encountered in their own lives into a physics problem. Instead of accepting or rejecting possible solutions based on opinion, they examined them using an argumentation method specifically for small cars. The use of diverse methods in a real-life problem provided the opportunity to transfer experience from one situation to other social science topics. This research, starting with a real-life problem, presents a classroom application example within the limitations of the secondary school physics curriculum, relating it to the relevant literature, in the stages of problem formulation, expressing problems with variables and physics formulas, and developing data-based arguments about conditions.
Benzer Tezler
- İlkokul 4. sınıf sosyal bilgiler dersinde animasyonla desteklenmiş 5E modeli'nin öğrencilerin akademik başarı ve tutumuna etkisi
The effect of animation-supported 5E learning model on 4th grade social studies achievement
BİRSEN BERFU AKAYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimKocaeli Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİBEL KAYA
- Üniversite seçmeli resim derslerinin günümüzdeki durumu
Başlık çevirisi yok
K. BERRİN TEKİNER
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiUygulamalı Resim Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SERAP ETİKE
- Mekan tasarlama eyleminin husserl fenomenolojisi Epokhe kavramı üzerinden soyumu
Uncovering the space design action through concept of“Epokhe”in husserl phenomenology abstract
KAAN AŞER
Doktora
Türkçe
2023
Güzel SanatlarMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESİN SARIMAN ÖZEN