Türk ve Arap Dil Kurumlarında ıstılah çalışmaları
Terminology studies in Turkish and Arab Language Institutions
- Tez No: 1002694
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖMER İSHAKOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
19. yüzyılda bilim ve teknolojinin sürekli gelişmesi her dilde olduğu gibi Türkçe ve Arapçada farklı disiplinlere ait çok sayıda yeni ıstılahın ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Türkiye'de ve Arap ülkelerinde yeni ortaya çıkan ıstılahların dile aktarılması görevini dil kurumları üstlenmiştir. Tezimiz; ıstılah üretimi konusunda belli standartlar belirleyip çalışmalar yapan Türkiye'deki ve Arap ülkelerindeki dil kurumları hakkında bilgi vermeyi ve kullandıkları yöntemleri örneklerle incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda Türkçe ve Arapçada kullanılan ıstılah türetme yöntemleri karşılaştırılarak her iki dilde bu yöntemlerin benzer ve farklı yönleri nelerdir sorusuna cevap aranmaya çalışılmıştır. Çalışmamız Türkiye'de ve Arap ülkelerinde ıstılah türetme yöntemlerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi bakımından şu ana kadar bu konuda yapılan çalışmalardan farklılık arz etmekte ve bu alandaki boşluğu doldurması açısından önem ifade etmektedir. Tezimiz nitel araştırma metotları yöntemiyle hazırlanmış olup, veriler belgesel tarama yöntemiyle analiz edilmiştir. Yapılan inceleme sonucunda modern dönemde Türklerde ve Araplarda ıstılah türetme çalışmalarının temellerinin 18. yüzyılda atıldığı, 19. yüzyılda ise bilim ve teknolojinin gelişmesiyle Batı kaynaklı kelimelerin dilleri istilası sonucu çalışmaların hız kazandığı görülmektedir. Dil kurumlarının yaptığı çalışmalar kapsamında Türklerde ve Araplarda aynı ıstılah türetme yöntemleri kullanıldığı, ancak dilin yapısına bağlı olarak bu yöntemlerin kullanım sıklığı ve oranının değiştiği tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
The rapid development of science and technology during the nineteenth century led to the emergence of numerous new terms across various disciplines in both Turkish and Arabic. In Turkey and the Arab world, national language institutions assumed the responsibility of introducing and standardizing these newly coined terms. This study aims to examine the language institutions that have established methodological principles for term formation in Turkey and Arab countries, and to analyze the techniques they employ through representative examples. To achieve this aim, term-formation methods used in Turkish and Arabic were comparatively assessed in order to identify their shared characteristics and points of divergence. By offering a systematic comparison of term-formation practices across the two linguistic contexts, the study distinguishes itself from previous research and contributes to filling a notable gap in the existing literature. The research was conducted using qualitative methods, and the data were analyzed through documentary review. The findings demonstrate that the foundations of modern term-formation efforts among Turks and Arabs were laid in the eighteenth century, while the nineteenth century witnessed a significant increase in such efforts due to the influx of Western-origin vocabulary resulting from scientific and technological advancements. The study further reveals that although similar term-formation techniques are employed in both languages, the frequency and distribution of these methods vary according to the structural features of each language.
Benzer Tezler
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- Language engineering and the formation of a nation: Turkey between 1932-1938
Dil mühendisliği ve bir ulusun kuruluşu: Türkiye 1932-1938
ZAFER ÇELİK
Yüksek Lisans
İngilizce
2002
SosyolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CEYLAN TOKLUOĞLU
- Atatürk'ün dil politikası
Atatürk's language poli̇cy
EDA TOPUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
TarihDokuz Eylül ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET EMİN ELMACI
- Turizm amaçlı Arapça öğretimi
Teaching language for tourism
THARAA SHAMİA
Yüksek Lisans
Arapça
2019
Dilbilimİstanbul Aydın ÜniversitesiArap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADİL BEBEK
- Die Pradikatsergaenzung im Deutschen und ihre Entsprechungen im Türkischen
Başlık çevirisi yok
İSMAİL OSMAN KESMEN
Yüksek Lisans
Almanca
1988
DilbilimHacettepe ÜniversitesiAlman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN YILDIZ