Türkiye'de milliyetçilik, milli kimlik ve din ilişkisi: Erken Cumhuriyet ve AK Parti dönemleri üzerine karşılaştırmalı bir analiz
Nationalism, national identity and religion in Türki̇ye: A comparative analysis of Early Republican and AK Party periods
- Tez No: 1002710
- Danışmanlar: PROF. DR. YUNUS KAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Siyasal Bilimler, Political Science
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez Türkiye'de milliyetçilik, milli kimlik ve din arasındaki ilişkiyi Erken Cumhuriyet (1923-1950) ve AK Parti (2002-Günümüz) dönemleri üzerinden karşılaştırmalı olarak ele almaktadır. Çalışma Türkiye'de milli kimlik inşası sürecinde dinin rolünün incelenmesi gerektiğini savunmakta; bu rolü etnik grup ve din azınlık politikaları, eğitim ve gençlik politikaları ile göç politikaları ve dış politika olmak üzere üç temel alana odaklanarak analiz etmektedir. Bu bağlamda din, bir inanç sistemi olmanın ötesinde devletin sınır çizme stratejilerinde başvurduğu bir düzlem olarak değerlendirilmiş ve din üzerinden milli kimliğin kapsayıcı ya da dışlayıcı bir şekilde kurgulandığı iddia edilmiştir. Teorik zeminde Pierre Bourdieu'nün sembolik iktidar kavramı ile Andreas Wimmer'ın etnik sınır çizme teorisi sentezlenmiş; yöntem olarak ise nitel araştırma tasarımı kapsamında karşılaştırmalı tarihsel analiz ve süreç takibi yöntemleri kullanılmıştır. Çalışma, yarı-yapılandırılmış elit mülakatlarıyla desteklenmiştir. Türkiye'de toplumsal sınıflandırmaların din eksenli olması ve resmi bir din kurumunun varlığı, bu tezde dinin siyasi belirginliğini sağlayan öncül koşullar olarak tanımlanmıştır. Bu belirginlik, incelenen her iki dönemde de iktidarların dini milli kimlik sınırlarını çizmekte bir araç olarak kullanmasına yol açmıştır. İktidarlar, iç ve dış tehditlere karşı meşruiyet devşirmek ve kendi iktidarlarının istikrarını sağlamak amacıyla milliyetçiliği bir sınır çizme stratejisi olarak kurgulamış, bu politikaları üretirken dini merkezi bir konuma yerleştirmişlerdir. Dinin kimlik inşasındaki rolü, iktidarların düzeni dönüştürme motivasyonlarına bağlı olarak farklılıklar içerse de yapısal bir sürekliliğe sahiptir. Türkiye'de milli kimlik sabit ve tamamlanmış değildir; din üzerinden sürekli müzakere edilen, daraltılıp genişletilen ve yeniden inşa edilen dinamik bir süreç olarak varlığını sürdürmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the relationship between nationalism, national identity, and religion in Türkiye through the Early Republic (1923–1950) and the AK Party (2002–Present) periods. The thesis argues that the role of religion in national identity should be examined in Türkiye. Religion is evaluated beyond a belief system, and the thesis argues that religion is utilized by the state in strategies of boundary-making and national identity is constructed through religion in an inclusive or exclusive manner. It analyzes religion's role by focusing on three fundamental areas: ethnic and religious minority policies, education and youth policies, and migration and foreign policies. The theoretical framework synthesizes Pierre Bourdieu's concept of symbolic power with Andreas Wimmer's ethnic boundary-making theory. Methodologically, the study employs comparative historical analysis and process tracing within a qualitative research design, supported by semi-structured elite interviews. Religion-oriented political and social classifications, and the existence of an official religious institution are the antecedent conditions leading to the political salience of religion in Türkiye. This salience has enabled political parties in both periods to use religion as a tool in drawing national identity boundaries. In order to obtain legitimacy against internal and external threats and ensure the stability of their rule, governments have constructed nationalism as a boundary-making strategy, placing religion at a central position in national identity policies. Although the role of religion in identity construction varies depending on the ideology of the government, it possesses a structural continuity. National identity in Türkiye is not fixed or complete, it persists as a dynamic process constantly negotiated, expanded, contracted, and reconstructed through religion.
Benzer Tezler
- “Vatan için ölmek”: Türkiye'de şehit asker kültünün sosyo-politik inşası ve şehit aileleri dernekleri
“Dying for the motherland”: The socio-political construction of martyr soldier cult and martyr family associations in Turkey
ŞAFAK AYKAÇ
- Barış ve Demokrasi Partisi (Devletsiz uluslaşmanın inşa sürecindeki etkisi)
Peace and Democracy Party (Stateless nationalism in the building process)
ADEM PALABIYIK
- Exploring the religiosity effect on nationalist and globalist attitudes in Türkiye: A study using world values survey data
Türkiye'de dindarlığın milliyetçilik ve küreselleşme tutumları üzerindeki etkilerinin araştırılması: Dünya değerler araştırması verileri kullanılarak yapılan bir çalışma
ŞUHEDA ŞEN
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Uluslararası İlişkilerAbdullah Gül ÜniversitesiVeri Bilimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT İNAN
- Türkiye'de siyasi partilerin milli kimlik algısı: AKP, CHP, MHP örneği
The national i̇dentity perceptions of political parties in Turkey: the examples of AKP, CHP,MHP
SİNEM ŞAHNAGİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Siyasal BilimlerCumhuriyet ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLAY ERCİNS
- Nation and state building in Israel (1948-1967) and Turkey (1923-1946): A comparative assessment
Türkiye ve İsrail'de ulus ve devlet inşası: karşılaştırmalı bir değerlendirme
BELCİM TAŞÇIOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
SosyolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiOrtadoğu Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞEGÜL AYDINGÜN