Hipoglisemi korkusu ve beslenme müdahaleleri: Diyabetli bireylerde psikososyal faktörlerin tedaviye uyumla ilişkisi üzerine inceleme
Fear of hypoglycemia and nutritional interventions: A study on the relationship between psychosocial factors and treatment adherence in individuals with diabetes
- Tez No: 1002740
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET EMRE EŞKAZAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, İç Hastalıkları, Nutrition and Dietetics, Internal diseases
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme (iç Hastalıkları) Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, tip 1 diyabetli bireylerin hipoglisemi özyönetim bilgi düzeyleri, karbonhidrat sayımı gibi spesifik beslenme eğitimleri, diyabet yönetimi ve klinik deneyimler çerçevesinde diyabet yönetiminin görünmez yükü olan hipoglisemi korkusunun günlük yaşam pratikleri üzerindeki etkilerini incelemiştir. Amaç, başta diyabet diyetisyenleri olmak üzere sağlık profesyonellerinin iletişim ve bakım süreçlerinde psikososyal boyutları göz önünde bulundurmasının önemine dikkat çekmektir. Bu kesitsel çalışma, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Endokrinoloji Polikliniği'ne kayıtlı ve çevrimiçi ağlar üzerinden ulaşılan toplam 114 yetişkin tip 1 diyabetli birey ile yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde; sosyodemografik ve klinik özelliklerin yanı sıra hipoglisemi özyönetim becerilerini ve geçmiş hipoglisemi deneyimlerini sorgulayan anket soruları ile korku düzeyini değerlendiren Hipoglisemi Korku Ölçeği (Hypoglycemia Fear Scale-II =HFS-II) kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, HFS-II toplam puan ortalaması 40,51±20,06 olarak saptanmıştır. Kadın cinsiyetin endişe alt ölçeği (HFS-W) ile anlamlı ilişkisi (p=0,047) literatürle uyumlu bulunmuştur. Çalışmanın en özgün bulgularından biri, lojistik regresyon analizi sonucunda HFS-II toplam puanındaki her bir birimlik artışın diyabetik komplikasyon varlığı olasılığını yaklaşık %2 oranında artırdığının saptanmasıdır (OR=1,021; p=0,049). Ayrıca, majör hipoglisemi öyküsü olan bireylerde hem davranış (HFS-B: p=0,028) hem de endişe (HFS-W: p=0,024) puanları anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Hipoglisemi eşik değerini (70 mg/dL) doğru tanımlayan hastaların hatalı davranış puanlarının düşük seyretmesi xiii (p=0,007), teknik bilginin kaçınma eylemlerini azalttığını ancak içsel kaygıyı dindirmekte yetersiz kaldığını ortaya koymuştur. Bu çalışma, hipoglisemi korkusunun diyabet yönetiminde çoğu zaman görünmez kalan ancak bireyin günlük kararlarını, özbakım davranışlarını ve uzun dönem klinik sonuçlarını belirgin biçimde etkileyen önemli bir psikososyal yük olduğunu ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, tıbbi beslenme tedavisi ve diyabet eğitiminin yalnızca teknik bilgi aktarımıyla sınırlı bir süreç olarak ele alınmasının yetersiz kaldığını; bireyin hipoglisemiye ilişkin deneyimlerinin, kaygı düzeyinin ve buna eşlik eden davranış örüntülerinin bakım sürecine entegre edilmesi gerektiğini göstermektedir. Bu bütüncül bakış açısının başta diyabet diyetisyenleri olmak üzere sağlık profesyonellerinin hasta ile kurduğu ilişkiyi güçlendirerek hipoglisemi korkusunun daha sağlıklı yönetilmesine ve uzun vadede klinik sonuçların iyileştirilmesine katkı sağlayacağı öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
This study focused on fear of hypoglycemia, a psychosocial aspect of diabetes management that often remains unnoticed, and examined how it shapes daily self-care practices in adults with type 1 diabetes. The analysis considered hypoglycemia self-management knowledge, exposure to specific nutrition education such as carbohydrate counting, diabetes management habits, and clinical experiences. The overall aim was to draw attention to the need for healthcare professionals—particularly dietitians working in diabetes care—to take psychosocial factors into account during routine care and communication. The study was designed as a cross-sectional analysis and included 114 adults with type 1 diabetes who were followed at the Istanbul University–Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Faculty of Medicine Endocrinology Outpatient Clinic or reached through online networks. Data were obtained using questionnaires addressing sociodemographic and clinical characteristics, hypoglycemia self-management behaviors, and previous hypoglycemia experiences. Fear of hypoglycemia was assessed using the Hypoglycemia Fear Survey-II (HFS-II). The mean total HFS-II score was 40.51 ± 20.06. Women had significantly higher scores on the worry subscale (HFS-W) (p=0.047), consistent with earlier reports. Logistic regression analysis indicated that each one-unit increase in the total HFS-II score was associated with an approximately 2% increase in the likelihood of having diabetic complications (OR = 1.021; p=0.049). Participants with a history of major hypoglycemia reported higher levels of both xv worry (HFS-W: p=0.024) and avoidance-related behaviors (HFS-B: p=0.028). In contrast, individuals who correctly identified the hypoglycemia threshold of 70 mg/dL showed lower maladaptive behavior scores (p=0.007), suggesting that technical knowledge may limit inappropriate responses but does not fully resolve fear. Taken together, the findings underline that fear of hypoglycemia is not merely an emotional reaction but a factor that meaningfully influences self-care decisions and long-term outcomes. Diabetes education and medical nutrition therapy appear more effective when patients' emotional experiences and behavioral patterns are addressed alongside technical guidance.
Benzer Tezler
- Diyabetli bireylerde hipoglisemi korkusu ile fiziksel aktivite düzeyi ve yeme tutumu arasındaki ilişki
The relationship between fear of hypoglycemia, physical activity level and eating attitude in individuals with diabetes
ÇAĞLA BENGİSU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikEge ÜniversitesiKronik Hastalıklar Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YASEMİN YILDIRIM
- Tip 1 diyabetli adölesanlarda hipoglisemi korkusunun, yaşam kalitesinin ve diyabulimia riskinin belirlenmesi
Determination of fear of hypoglycaemia, quality of life and risk of diabulimia in adolescents with type 1 diabetes
ŞÜKRİYE ELİF KUZUCUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikAnkara Medipol ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKNUR GÖKÇE YILDIRIM
- İnsülin kullanan erişkin diyabet hastalarında hipoglisemi korkusu ile karbonhidrat sayımı bilgisi ve uygulaması arasındaki ilişki
The relationship between fear of hypoglycemia and carbohydrate count information and application in adult diabetes patients using insulin
SÜLEYMAN YILDIZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiDokuz Eylül ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AZİZE DİLEK GÜLDAL
PROF. DR. ABDULLAH SERKAN YENER
- Diyabetli hastalarda hipoglisemi tutum ve davranış ölçeği'nin (Habs) Türkçe geçerlilik ve güvenirlilik çalışması'nın yapılması ve beslenme alışkanlıkları ile ilişkisi
The Turkish validity and reliability study of hypoglycemic attitudes and behavior scale (Habs) in diabetic patients and relationship with nutritional habits
GİZEM UZLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Bilgi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİME PULAT DEMİR
- Tip 1 diyabetli adölesanlarda hipoglisemi korkusunun besin tüketimine etkisi
The effect of fear of hypoglycemia on food consumption in adolescents with type 1 diabetes
YELDA MANSUROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikEge ÜniversitesiKronik Hastalıklar Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZGE KÜÇÜKERDÖNMEZ