Lise son sınıf öğrencilerinde sigara bağımlılığı ve etkileyen faktörler
Smoking addiction and influencing factors among final-year high school students
- Tez No: 1002825
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN ARI YILMAZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Göğüs Hastalıkları, Chest Diseases
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hitit Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmada, lise son sınıfı öğrencilerinde sigara kullanım davranışının oluşumunda rol oynayan bireysel, ailesel ve sosyal faktörleri ayrıntılı biçimde değerlendirmek; ergenlerin sigaraya başlama nedenlerini çok yönlü olarak ortaya koymak ve sigarayı bırakma isteği olan öğrencilerin karşılaştıkları engelleri belirlemek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma analitik kesitsel çalışma olup, 2023-2024 eğitim öğretim yılı içerisinde Çorum ili merkezinde bulunan, gönüllü ve ailesi tarafından onam verilen 2160 lise son sınıf öğrencisine uygulanmıştır. Konu ile ilgili literatür taranarak araştırmacı tarafından hazırlanan 57 soruluk anket ve Fagerström Bağımlılık Testi, Milli Eğitim Bakanlığından resmi izin alınarak sorumlu öğretmenlerin gözetiminde, yüz yüze şekilde uygulanarak gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan 2.160 bireyin demografik ve sosyal özellikleri incelendiğinde katılımcıların %55,1'i kız, %44,9'u erkektir, örneklemin yaklaşık yarısının (%49,4) hayatında en az bir kez sigara denediği, tüm katılımcıların %30,6'sının ise aktif sigara içicisi olduğu bulunmuştur. Erkeklerde sigara kullanma oranı (%39,0) kızlara (%23,9) kıyasla belirgin şekilde daha yüksektir. Cinsiyet değişkenine göre sigara kullanımı anlamlı biçimde farklılaşmaktadır (χ²=56,669, p<0,001). Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi puanları ile ilk sigaranın içildiği yaş arasındaki ilişki incelendiğinde, iki değişken arasında negatif ve anlamlı bir korelasyon olduğu görülmektedir (p<0,001). Sigara kullanımına başlama yaşı azaldıkça nikotin bağımlılığı artmaktadır. Etrafında sigara kullanan kişilerin varlığı sigara kullanımı ile güçlü şekilde ilişkili olup; anne, baba, kardeş, arkadaş ve akrabaların sigara kullanıyor olması (p<0,001), bireylerin sigara kullanma olasılığını artırmaktadır. Rol model alınan kişilerin sigara içip içmemesiyle sigara kullanımı arasında çok güçlü bir ilişki bulunmaktadır (p<0,001). Alkol, nargile, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımı sigara kullanımı ile yakından ilişkili bulunmuştur (p<0,001). Evde ve okulda sözel/bedensel şiddete maruz kalma ile sigara kullanımı arasında anlamlı ve güçlü ilişkiler vardır (sırasıyla p<0,001, p<0,001). Sonuç: Bu çalışma, lise son sınıfı öğrencilerinde sigara kullanımının çoğunlukla erken yaşlarda başladığını, erkeklerde ve sosyal olarak riskli çevrelerde daha sık görüldüğünü ortaya koymuştur. Aile yapısı, evde sigara içen bireylerin varlığı, arkadaş etkisi, şiddet deneyimleri ve düşük aile desteği hem sigara kullanımını hem de nikotin bağımlılığı düzeyini artıran önemli faktörlerdir. Bununla birlikte ergenlerin üçte birinden fazlasının sigaranın sağlık zararlarının farkında olmasına rağmen sigarayı kullanmaya devam ettiği görülmüştür. Ek olarak sigara kullanımının alkol, nargile, elektronik sigara ve diğer maddelerle birlikte görülmesi, ergenlerde riskli davranışların kümelenme eğilimini desteklemiştir. Bulgular, ergen sigara kullanımının biyolojik bağımlılığın ötesinde psikososyal sorunlarla ilişkili çok boyutlu bir davranış olduğunu ve erken yaşta önleyici müdahalelerin gerekliliğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: This study aims to evaluate in detail the individual, familial, and social factors that play a role in the formation of smoking behavior among high school seniors; to comprehensively reveal the reasons why adolescents start smoking, and to identify the barriers encountered by students who wish to quit smoking. Material and Method: This study is an analytical cross-sectional study and was administered to 2160 volunteer high school seniors in the central district of Çorum province, with parental consent, during the 2023-2024 academic year. A 57-question survey prepared by the researcher after reviewing the relevant literature, along with the Fagerström Test for Nicotine Dependence, was administered face-to-face under the supervision of responsible teachers, with official permission obtained from the Ministry of National Education. Results: Examining the demographic and social characteristics of the 2160 individuals participating in the research, 55.1% of the participants are female and 44.9% are male. Approximately half of the sample (49.4%) had tried smoking at least once in their lives, and 30.6% of all participants were found to be active smokers. The rate of smoking among males (39.0%) is significantly higher compared to females (23.9%). Smoking use significantly differs based on the gender variable (χ²=56.669, p<0.001). When the relationship between Fagerström Nicotine Dependence Test scores and the age at which the first cigarette was smoked was examined, a negative and significant correlation was observed between the two variables (p<0.001). As the age of starting to smoke decreases, nicotine dependence increases. The presence of smokers in the individual's environment is strongly associated with smoking; having a mother, father, sibling, friend, or relative who smokes (p<0.001) increases the likelihood of individuals smoking. There is a very strong relationship between smoking use and whether role models smoke or not (p<0.001). Alcohol, hookah, drug, or stimulant use was found to be closely related to smoking (p<0.001). There are significant and strong relationships between exposure to verbal/physical violence at home and school and smoking use (p<0.001 for both). Conclusion: This study revealed that smoking use among high school seniors mostly starts at an early age and is more common in males and in socially risky environments. Family structure, the presence of smokers at home, peer influence, experiences of violence, and low family support are important factors that increase both smoking use and the level of nicotine dependence. Nevertheless, it was observed that more than one third of adolescents continued to use tobacco despite being aware of the harmful health effects of smoking.Additionally, the co-occurrence of smoking with alcohol, hookah, e-cigarettes, and other substances supports the tendency for risky behaviors to cluster among adolescents. The findings indicate that adolescent smoking is a multidimensional behavior associated with psychosocial problems beyond biological dependence, and early preventive interventions are necessary.
Benzer Tezler
- Kahramanmaraş il merkezindeki lise son sınıf öğrencilerinde madde bağımlılığı ve etkileyen faktörler
Substance use and related factors in high school senior students in center of Kahramanmaraş
ÖZGÜR ERSOY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
Halk SağlığıÇukurova ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERSİN NAZLICAN
- Denizli il merkezinde öğrenim gören lise öğrencilerinin yeme bağımlılığı sıklığı ve etkileyen faktörler
Food addiction frequency and effective factors of high school students training in Denizli provi̇ce center
SEVİM VESKE
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Halk SağlığıPamukkale ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ERGİN
- Malatya ili Battalgazi ve Yeşilyurt ilçelerinde lise öğrencileri arasında sigara, alkol ve madde kullanımı sıklığı ve etkileyen faktörler
Prevalance of using cigarette, alcohol and substance among high school students in Malatya city, Battalgazi and Yeşilyurt districts which are belong to Malatya and factors affected them
YUSUF LEVENT
- Lise öğrencilerindeki internet bağımlılığı ve nikotin bağımlılığının benlik saygısı açısından yordanması
The analysis of internet addiction and nicotine addiction of high school students in terms of self-esteem
MEHMET ALİ TEKEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. OĞUZ TAN
- Lise öğrencisi ergenlerde depresyon, internet bağımlılığı ve ilişkili faktörler
Depression, internet addiction and related factors in adolescents of high school students
KAMİLE ÖNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
HemşirelikAdnan Menderes ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜLYA ARSLANTAŞ