Kırgızistan ve çevresinde Tunç Çağı (Andronovo ve Çuşt kültürleri)
The Bronze Age in Kyrgyzstan and its surroundings (Andronovo and Chust cultures)
- Tez No: 1003080
- Danışmanlar: PROF. DR. YAVUZ GÜNAŞDI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri, Arkeoloji, Ancient Linguistics and Cultures, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kırgızistan, coğrafi olarak Orta Asya'nın merkezinde yer almakta olup, en eski dönemlerden itibaren farklı kültürlerin oluşması ve gelişmesi için elverişli bir ortam teşkil etmiştir. Bu durum öncelikle ülkenin jeostratejik açıdan son derece uygun konumu ile açıklanabilir. Tarih boyunca Kırgızistan üzerinden ticaret yolları, göçebe ve yerleşik toplulukların güzergâhları geçmiş ve bu bölgede çeşitli kültürel ve tarihî süreçler yaşanmıştır. Tunç Çağı'nda (MÖ 2–1. binyıllar arasında) Kırgızistan topraklarında iki büyük arkeolojik kültürün yayıldığı gözlemlenmektedir. Bunlar Andronovo Kültürü ve Çust Kültürü'dür. Andronovo Kültürü, esas olarak ülkenin kuzey ve merkezi dağlık bölgelerinde yayılım gösterirken, Çust Kültürü Kırgızistan'ın güneyinde, özellikle Fergana Vadisi'ne yakın tarıma elverişli alanlarda yer almıştır. Bu bölgesel ayrım, iki kültür arasındaki farklılıkların ve yerel özelliklerin oluşmasına zemin hazırlamıştır. Andronovo Kültürü, Avrasya'nın merkezi bölgelerine kadar yayılan, çeşitli yerel varyantlara sahip, büyük göçebe kültürlerin başlangıç noktalarından biri olan geniş kapsamlı bir kültürel-tarihî kompleks olarak değerlendirilmektedir. Buna karşılık Çust Kültürü, coğrafi olarak daha sınırlı bir alana, özellikle Fergana Vadisi çevresine yayılmış olan, yerleşik yaşam tarzını benimsemiş toplumların kültürü olarak tanımlanır. Kırgızistan'daki bu iki kültüre ait arkeolojik kalıntılar Sovyetler döneminden bu yana bilimsel olarak araştırılmaktadır. İlk arkeologlar tarafından önemli sayıda arkeolojik alan keşfedilmiş, kazılar yapılmış, elde edilen bulgular sistematik bir şekilde sınıflandırılmış ve bu kültürlerle ilgili teorik temeller oluşturulmuştur. Ancak son yıllarda ortaya çıkan yeni bulgular ve modern araştırma yöntemleri, söz konusu kültürlerin karakterini daha derinlemesine anlamayı mümkün kılmaktadır. Sunulan bu yüksek lisans tezinin temel amacı; bugüne kadar toplanmış arkeolojik materyaller, bilimsel literatür ve saha araştırmaları doğrultusunda Andronovo ve Çust kültürlerini karşılaştırmalı biçimde ele almak, her birinin bölgedeki tarihî-coğrafi özelliklerini ortaya koymak ve Kırgızistan ile komşu bölgelerin Tunç Çağı'ndaki tarihî-kültürel süreçlerini bütüncül bir çerçevede değerlendirmektir. Araştırmada, iki kültür arasındaki farklılıklar ve benzerlikler analiz edilmekte; bunların evrimsel ilişkileri ile Orta Asya kültürel sahasındaki yeri incelenmektedir.
Özet (Çeviri)
Kyrgyzstan is geographically located in the heart of Central Asia and, since the earliest periods, has provided a favorable environment for the formation and development of diverse cultures. This situation can primarily be explained by the country's highly advantageous geostrategic position. Throughout history, trade routes as well as the paths of nomadic and sedentary communities have passed through Kyrgyzstan, and the region has witnessed a variety of cultural and historical processes. During the Bronze Age (between the 2nd and 1st millennia BCE), two major archaeological cultures spread across the territory of Kyrgyzstan: the Andronovo Culture and the Chust Culture. The Andronovo Culture was primarily distributed in the northern and central mountainous regions of the country, whereas the Chust Culture was located in the south, particularly in the agriculturally favorable areas near the Fergana Valley. This regional distinction laid the groundwork for the emergence of differences and local characteristics between the two cultures. The Andronovo Culture is regarded as a large-scale cultural-historical complex that spread to the central regions of Eurasia, possessed numerous local variants, and represented one of the starting points of major nomadic cultures. In contrast, the Chust Culture is defined as the culture of sedentary communities that occupied a geographically more limited area, concentrated mainly around the Fergana Valley. Archaeological remains of these two cultures in Kyrgyzstan have been the subject of scientific investigation since the Soviet period. Early archaeologists discovered a significant number of archaeological sites, conducted excavations, systematically classified the findings, and laid the theoretical foundations for the study of these cultures. However, new discoveries and modern research methods in recent years have made it possible to gain a deeper understanding of the character of these cultures. The main objective of this master's thesis is to comparatively examine the Andronovo and Chust cultures on the basis of archaeological materials collected to date, the existing scholarly literature, and the author's participation in field research; to identify the historical and geographical features of each culture in the region; and to evaluate the historical and cultural processes of the Bronze Age in Kyrgyzstan and neighboring areas within a comprehensive framework. The study analyzes the similarities and differences between the two cultures, investigates their evolutionary relationships, and explores their place within the broader cultural landscape of Central Asia.
Benzer Tezler
- Cultural Existence of Tengrism in and Around Uzbekistan and Sustainable Conservation with Media Productions
Özbekistan ve Çevresinde Tengriciliğin Kültürel Varlığı ve Medya Prodüksiyonlarıyla Sürdürülebilir Korunması
MUHAMMED FATİH BİLİR
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
TurizmSılk Road Internatıonal Unıversıty Of Tourısm And Cultural HerıtageTurizm Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARIL CANSEL
- The role of globalization in private TV news broadcasting policy. Kyrgyzstan (Channel 5) and Turkey (FOX TV) examples
Küreselleşmenin özel televizyonların haber yayın politikasındaki rolü. Kırgızistan (Kanal 5) ve Türkiye (FOX TV) örnekleriyle
ELVİRA BUDAICHIEVA
Yüksek Lisans
İngilizce
2009
Radyo-TelevizyonYeditepe ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. IŞIK ÖZKAN
- Kırgızistan'da alkolizm sorunu
The problem of alcoholism in Kyrgyzstan
ZHANYLMYRZA ZHAILOOBEKOVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Uyuşturucu Alışkanlığı ve AlkolizmSakarya ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET TAYFUN AMMAN
- Tam ve parçalanmış aileye sahip lise öğrencilerinin akademik başarıdüzeylerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi (Bişkek örneği)
Толукжана толук эмес (бөлүнгөн) үй-бүлөлөрдөгү жогорку класстарда окуган окуучулардын сабактарда жетишкендиктерин салыштырмалуу анализдөө(бишкекшаары мисалында)
MEHMET GÖK
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Eğitim ve ÖğretimKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. KADİAN BOOBEKOVA
- Nomenklaturadan neopatrimonyalizme post-Sovyet ülkelerde bürokrasi-siyaset ilişkisinin dönüşümü: Kırgızistan örneği
Transformation of bureaucracy-politics relationship in post-Soviet countries from nomenclature to neopatrimonialism: The case of Kyrgyzstan
ÖMER FARUK KARAMAN
Doktora
Türkçe
2021
Siyasal Bilimlerİstanbul ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALUK ALKAN