Kültür ve din ilişkisinin gündelik hayata yansıması: Şamanizm ve İslam dini örneği
The reflection of the relationship between culture and religion in daily life: The example of Shamanism and İslam
- Tez No: 1003095
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HANDAN AKYİĞİT, DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU AÇIK TURĞUTER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Sosyoloji, Religion, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Din sosyolojisi, Kültür sosyolojisi, Religious sociology, Cultural sociology
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Din ve kültür, toplumların işleyişi ve sürekliliği açısından birbirine bağlı iki önemli yapıdır. Günümüzde bu yapılar, farklı toplumsal alanlarla iç içe geçerek gündelik yaşamda yeni biçimler ortaya çıkarmaktadırlar. Bu durum, kutsal ve gelenek arasındaki sınırları bazı alanlarda silikleşmesine; dinin emir ve yasaklarının kültür tarafından yeniden yorumlanmasına yol açmıştır. Bunun bir örneğini oluşturan Türkiye, jeopolitik konumu ve tarihsel zenginliği sayesinde birçok din ve kültüre ev sahipliği yapmıştır. Türklerin eski inancı olan Şamanizm, İslamiyet'in kabulünden sonra dini nitelikten kültürel forma dönüşmüş; ritüeller, semboller ve halk inanışları düzeyinde yaşamaya devam etmiştir. Bu devamlılıktan hareketle örülen bu çalışma İslam dini ile Şaman inanç ve kültürü arasındaki ilişkiyi gündelik hayat pratikleri üzerinden incelemiştir. Çalışma gündelik hayat sosyolojisi çerçevesinde Bourdieu'nun alan, habitus ve sermaye kavramları yaklaşımlarını temel almaktadır. İslam için Kur'an-ı Kerim ve sünnet, Şamanizm için ise Kutadgu Bilig, Tahtalı inancı ve tarihsel kaynaklar referans alınmıştır. Buradan hareketle Kocaeli'nin Başiskele ilçesinde, kartopu örnekleme yöntemiyle belirlenen ve çalışmaya gönüllü olarak katılan 55-75 yaş aralığında, kendini Müslüman olarak tanımlayan on erkek ve on kadınla derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Katılımcıların İslam bilgileri, dini uygulamaları ve Şaman kökenli gelenekleri yaşama biçimleri yeme-içme, doğum, ölüm, cenaze, kabir, uyku, bayram ritüelleri, temizlik, komşuluk ilişkileri, tedavi, misafirperverlik pratikleri ve anlayışları merkeze alınarak analiz edilmiştir. Çalışmada elde edilen en önemli bulgu, Şaman kökenli pratiklerin İslam'ın gündelik hayat pratikleri içinde yer yer bilinçli, yer yer bilinçsiz biçimde sürdüğüdür.
Özet (Çeviri)
Religion and culture are two interrelated structures essential to the functioning and continuity of societies. In contemporary contexts, these structures interact with different social domains, producing new forms in everyday life. This interaction often blurs the boundaries between the sacred and the traditional, leading to the cultural reinterpretation of religious norms. Turkey serves as a prime example, as its geopolitical position and historical diversity have enabled it to host various religions and cultures. Shamanism, the ancient belief system of the Turks, transformed from a religious to a cultural form after the adoption of Islam, surviving through rituals, symbols, and folk practices. This study explores the relationship between Islam and Shamanic belief and culture through the lens of everyday life practices. Within the framework of the sociology of everyday life, it employs Pierre Bourdieu's concepts of field, habitus, and capital. The Qur'an and the Sunnah serve as the main references for Islam, while Kutadgu Bilig, the Tahtacı belief system, and historical sources inform the Shamanic perspective. Fieldwork was conducted in Başiskele, Kocaeli, through in-depth interviews with ten men and ten women aged 55–75, all self-identified Muslims selected via the snowball sampling method. Participants' knowledge of Islam, religious practices, and Shamanic-origin traditions were analyzed across themes such as food, birth and death rituals, holidays, cleanliness, neighborly relations, and hospitality. The main finding reveals that Shamanic-origin practices persist within Islamic daily life—sometimes consciously, sometimes unconsciously—reflecting a deep synthesis of religion and culture in Turkish society.
Benzer Tezler
- Diasporanın sembolik sermayesi: Atina'da yaşayan İstanbullu Rumların aile fotoğrafları
The symbolic capital of the diaspora: Family photographs of the Rum Istanbulites of Athens
CEREN ACUN
Doktora
Türkçe
2021
AntropolojiGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ Ö. MURAD ÖZDEMİR
- La Transformation des Fonctions Sociales et de la Perception de Galerie d'Art comme Lieu d'Interaction et Espace de Consommation: Le Cas Des Galeries d'Art à Istanbul
Bir etkileşim ve tüketim mekanı olarak sanat galerisi algısının ve sosyal işlevlerinin dönüşümü: İstanbul'daki sanat galerileri olgusu
DİCLE KOYLAN
Yüksek Lisans
Fransızca
2013
SosyolojiGalatasaray ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ ERGUR
- Üretim ve tüketim ilişkisinin sanata etkisi
The Connection of production and consumption will influence of the art
OYA ÖZCAN DÖRTBUDAK