Türkiye'de bölgesel yoksulluk ve gelir adaletsizliği
Regional poverty and income inequality in Türkiye
- Tez No: 1003102
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZLEM ÖZTÜRK ÇETENAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonometri, Ekonomi, Econometrics, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsanlık tarihi boyunca, bireyler temel gereksinimlerini karşılamak ve eksikliklerini gidermek amacıyla çeşitli çabalar sarf etmiş; bu süreç, günümüzün modern toplum yapısının inşasını mümkün kılmıştır. Bu bağlamda, gelir dağılımında adaletin sağlanması ve yoksulluğun azaltılması temel hedefler arasında yer almış; bu hedeflere ulaşmak amacıyla milli gelirin artırılması, toplumsal huzur, refah, barış ve adaletin tesisi amaçlanmıştır. Ancak sosyolojik açıdan değerlendirildiğinde, gelir dağılımında yaşanan adaletsizliklerin toplumlar üzerinde olumsuz etkiler yarattığı görülmektedir. Yoksulluğun nedenlerine ilişkin açıklamaların yetersizliği, bu sorunun çözümüne yönelik politika geliştirilmesini zorlaştırmaktadır. Oysa bireylerin sosyal güvenlik, sağlık ve eğitim hizmetlerinden eşit şekilde yararlanabilmesi, yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilmeleri açısından temel bir hak olarak kabul edilmelidir. Ülkelerin karşılaştığı enflasyon ve ekonomik krizler, sadece gelir dağılımını değil, aynı zamanda istihdam düzeyini ve genel ekonomik yapıyı da olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle, kriz dönemlerinde ülkelerin etkili politikalar geliştirerek gerekli önlemleri alması ve olası zararları asgari düzeye indirmesi beklenmektedir. Fırsat eşitliğinin sağlanması durumunda, yoksulluğun azaltılması mümkün olabilecektir. Ancak üretim faaliyetlerine katılım ve topluma faydalı hizmetlerde bulunma çabası, gelir dağılımındaki adaletsizlik nedeniyle sınırlanmakta ve bu durum yoksulluğu daha da derinleştirmektedir. Bu çalışmada, Türkiye'deki 26 bölgeye ait 2014–2022 dönemi panel veri seti kullanılarak gelir eşitsizliği ile yoksulluk arasındaki ilişki analiz edilmiştir. Temel Bileşenler Analizi (PCA) yöntemiyle oluşturulan Yoksulluk Endeksi; gelir eşitsizliği, tüketici enflasyonu, ticari açıklık, okuma-yazma bilmeyen nüfus oranı ve net göç hızı değişkenleri aracılığıyla modellenmiştir. Ampirik analizde sabit etkiler modeli tercih edilmiş, yatay kesit bağımlılığı, otokorelasyon ve değişen varyans sorunlarına karşı Driscoll-Kraay dirençli standart hatalar yöntemi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, gelir eşitsizliği ile tüketici enflasyonunun yoksulluk üzerinde pozitif yönde etkili olduğunu göstermektedir. Buna karşılık, ticari açıklık, okuma-yazma bilmeyen nüfus oranı ve net göç hızı değişkenlerinin yoksulluğu azaltıcı yönde etkide bulunduğu tespit edilmiştir. Modelin determinasyon katsayısının %65,9 düzeyinde olması, bağımsız değişkenlerin yoksulluk üzerindeki etkilerini açıklamada güçlü bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Throughout human history, individuals have made various efforts to meet their basic needs and eliminate their deficiencies; this process has facilitated the construction of today's modern social structure. In this context, ensuring justice in income distribution and reducing poverty have been among the primary objectives. Increasing national income and establishing social peace, prosperity, stability, and justice have been pursued as means to achieve these goals. However, from a sociological perspective, income distribution inequalities are observed to have detrimental effects on societies. The lack of adequate explanations regarding the causes of poverty makes it difficult to develop effective policy responses. Nevertheless, access to social security, healthcare, and education services should be recognized as fundamental rights necessary for individuals to sustain their livelihoods.Inflation and economic crises experienced by countries adversely affect not only income distribution but also employment levels and the overall economic structure. Therefore, it is expected that governments will develop effective policies and take necessary precautions during periods of crisis to minimize potential damages. If equal opportunities are ensured, the elimination of poverty becomes a more realistic prospect. However, participation in productive activities and contribution to society are often constrained by income inequality, which in turn exacerbates poverty. In this study, the relationship between income inequality and poverty is analyzed using a panel dataset covering 26 regions in Turkey for the period 2014–2022. A Poverty Index was constructed using the Principal Component Analysis (PCA) method and modeled with variables including income inequality, consumer inflation, trade openness, illiteracy rate, and net migration rate. The empirical analysis employed a fixed effects model, and the Driscoll-Kraay robust standard errors method was applied to address issues of cross-sectional dependence, autocorrelation, and heteroscedasticity. The findings reveal that income inequality and consumer inflation have a statistically significant positive effect on poverty. In contrast, trade openness, illiteracy rate, and net migration rate were found to have a mitigating effect on poverty. The model's coefficient of determination (65.9%) indicates a strong explanatory power of the selected variables in accounting for variations in poverty.
Benzer Tezler
- Kuzey Avrupa ve Latin Amerika ülkeleri arasında gelir dağılımı adaletsizliği açısından ekonometrik bir analiz ve Türkiye örneği
The relationship between Northern Europe and Latin American countries in terms of the distribution of income inequality an econometrical analysis: The case of Turkey
AYHAN ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
EkonomiBursa Teknik ÜniversitesiUluslararası Ekonomi Politikası Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SALİH KALAYCI
- Düşük gelirli bireylerin gelir dağılımı ve yoksulluk sorununa yönelik kamu politikası algısı: Diyarbakır örneği
Public policy perception of lower income people intended unequal income distrbution and poverty problem: Diyarbakır case
PELİN GÖGÜL
- Kentsel yoksulluk ve İzmit'te yoksulluk yansımaları
Urban poverty and poverty reflections in İzmit
HÜNER KULE
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
SosyolojiKocaeli ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü
DOÇ. DR. EMRE BAĞCE
- Yoksul hanelerde sosyal dışlanmanın boyutları: Aydın ili örneği
Poor household social exclusion dimensions: Instance of Aydın
BAYRAM ÖZHASAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
MaliyeAdnan Menderes ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ŞANSEL ÖZPINAR
- Küresel kadın yoksulluğunun önlenmesinde kamu mali politikalarının karşılaştırmalı analizi
The comparative analysis of fiscal policies in alleviation of global women poverty
ESİN ASLANPAY