XV. ve XIII.yüzyıllar arasında Osmanlı Devleti'nde dış politika ve istihbarat
Foreign poli̇cy and intelligence in the Ottoman Empi̇re between the XV. and XIII. centuries
- Tez No: 1003276
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHTAP NASIROĞLU AYDIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Batman Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Osmanlı Devleti, Türk/İslam devletleri içerisinde kurumsallaşma ve müesseseleşmenin en iyi dizayn edildiği devletlerden biri olarak gösterilir. Bu düzenli ve sistemli kurumsallaşma özelliğini, asırlara dayanan köklü Türk devlet geleneğindeki geçmişe ve Türkler için adeta bir dönüm noktası niteliğinde olan İslam dininin benimsenmesi sonucu örnek alınan Türk/İslam devlet kurumsallaşmasındaki teşkilatlanmasının örnek alınması ve bu unsurların üzerine kendi devlet yapılanmasındaki perspektiflerini yansıtarak gerçekleştirmiştir. Osmanlı devlet teşkilatı yapılanmasını oluşturan kalemiye, seyfiye ve ilmiye sınıflarının devlet kurumsallaşma yapılanmasının temellerini oluşturması, devletin içinde bulunduğu bütün mecra ve alanlarda başarılı bir profil çizmesindeki en önemli etkenlerden olmuş, Osmanlıyı gerek devletler arası arenada gerekse de diplomatik alanlarda olsun en önemli argüman ve unsur durumuna geçirmiştir. Kuruluş döneminden itibaren, devletin genel stratejisini fetih politikası üzerine kurmuş olan Osmanlı Devleti, beylikten devlete, devletten imparatorluğa geçiş evresinde devletler arası ilişkilerin küreselleşen bir evreye doğru evrilmesi ile ve imparatorluk olmanın da gereğini yerine getirerek diplomasi ve dış politika unsurlarına yoğunlaşmıştır. Dış politikanın devletler arası düzeyde başarılı stratejiler üretmesinin de bazı unsurlara ihtiyaç duyması ve sürdürülebilirliği açısından etkin bir haber alma ağı, güvenilir bilgi kaynakları ve istihbarat faaliyetlerinin icra edilmesi ile doğru orantılıdır. Özellikle istihbarat faaliyetlerinin icrası aşamasında devlete sağlamış olduğu bilgiler, devletin dış politikaya dair stratejiler üretmesinde büyük bir önem arz etmektedir. Osmanlı devlet kurumsallaşmasında en önemli unsurlardan olan askeri teşkilat yapılanmasına bağlı paralel olarak istihbarat ve haber alma niteliklerine dair bilgi sağlama faaliyetlerinin Osmanlı dış politika stratejilerini üretme noktasında sağlamış olduğu katkıya değinilmiştir. Devletin kuruluş amacını ve gayesini oluşturan fetih/gaza stratejisinin gerçekleşmesi adına dış politika ve istihbarat ilişkilerinin önemine binaen ortak noktasının neler olduğu, istihbaratın dış politika üretimindeki katkısı bu çalışmada öncelikli olarak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, imparatorluğun istihbarat faaliyetlerinde kullanmış olduğu tekniklere dair dil alma, kontrespiyonaj, bilgi sağlayan birimler, posta ve haber alma unsurları, dış politika ve istihbaratın tarihçesi gibi stratejiler başlıklar halinde bilimsel yöntemlerle sunulmuştur. Bu çalışmada, Osmanlı Devleti'nin bütün alanlarda göstermiş olduğu başarılarının en büyük kanıtı olarak arşiv belgelerinden yararlanılmış, buna ek olarak Osmanlı divanında alınan kararların kayda geçirildiği mühimme defterlerindeki belgelerden örnekler ile desteklenmiş ve yüksek lisans/doktora tezlerinin yanı sıra, akademik ve bilimsel çalışmaların yer aldığı makalelerde geçen bilgilerin sunulmasıyla da Osmanlıda dış politika ve istihbarat ilişkisinin ortak noktasının irdelenmesi açıklanmaya çalışılmıştır.
Özet (Çeviri)
The Ottoman Empire is shown as one of the states in which institutionalization and institutionalization were best designed among the Turkish/Islamic states. It has achieved this regular and systematic institutionalization feature by taking the organization of the Turkish/Islamic state institutionalization, which is taken as an example as a result of the centuries-old Turkish state tradition and the adoption of the Islamic religion, which is almost a turning point for the Turks, and by reflecting its perspectives in its own state structure on these elements. The fact that the pen, sword class and science classes, which constituted the Ottoman state organization, constituted the foundations of the state institutionalization structure, was one of the most important factors in the state drawing a successful profile in all channels and fields it was in, and was the most important argument and element that made the Ottoman Empire in the international arena, both on the field and in the diplomatic fields. has put it in a situation. The Ottoman Empire, which has based the general strategy of the state on the policy of conquest since its founding, concentrated on the elements of diplomacy foreign policy as interstate relations evolved towards a globalizing phase during the transition from principality to state from state to empire, and by fulfilling the requirements of being an empire. Foreign policy requires certain elements to produce successful strategies at the international level, and its sustainability is directly proportional to an effective intelligence network, reliable information . sources and the execution of intelligence activities. The information provided to the state, especially during the execution of intelligence activities, is of great importance in the state's development of foreign policy strategies. Parallel to the military organizational structuring, which is one of the most important elements in the institutionalization of the Ottoman state, the contribution of activities of providing information on intelligence and intelligence qualities in the execution of duty in producing Ottoman foreign policy strategies and foreign policy and intelligence for the realization of the conquest and war strategy, which constitutes the purpose and purpose of the establishment of the state. The aim of this study is to primarily state the importance of relations and what they have in common, and the contribution of intelligence to foreign policy production. For this purpose, the strategies used by the empire in its intelligence activities, such as language acquisition, counterespionage, information providing units, mail and intelligence elements, foreign policy and history of intelligence, are presented with scientific methods under headings. In this study, archive documents were used as the greatest evidence of the achievements of the Ottoman Empire in all fields, in addition, they were supported with examples from the documents in the mühimme books, where the decisions taken in the Ottoman court were recorded, and included academic and scientific studies as well as master's/doctoral theses. By presenting the information in the articles, an attempt has been made to examine the common point of the foreign policy and intelligence relationship in the Ottoman Empire.
Benzer Tezler
- Dünden bugüne rebab ve yeniden ele alınması
Başlık çevirisi yok
M. REFİK KAYA
Sanatta Yeterlik
Türkçe
1998
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiTürk Sanat Müziği Ana Sanat Dalı
DOÇ. M. CAHİT ATASOY
- Rumeli demiryolunun İstanbul tarihi yarımada üzerindeki etkileri
Effects of Rumeli railway on İstanbul historical peninsula
GÜLEN SİPAHİOĞLU
- Dubrovnikli tüccarların Balkanlar'daki ticarî faaliyetleri ve organizasyonu: XVII. yüzyıl
Başlık çevirisi yok
NEDİM EMİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Tarihİstanbul ÜniversitesiYeniçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İDRİS BOSTAN
- XV. ve XVII. yüzyıl Osmanlı tarih yazıcılarına göre Deşt-i Kıpçak ve Altın Orda
Accordin to XV. and XVI. centuries Ottoman history writers Desht-i Qipchaq and Golden Horde
ELİF UZUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
TarihKaradeniz Teknik ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. DERYA DERİN PAŞAOĞLU