Geri Dön

Ülkemizdeki teletıp uygulamaları ve tıpta yapay zekâ kullanımı konusunda aile hekimliği asistanlarının tutumlarını ve farkındalıklarını etkileyen değişkenlerin değerlendirilmesi

Evaluation of variables affecting the attitudes and awareness of family medicine residents regarding telemedicine applications and the use of artificial intelligence in medicine in Türkiye

PDF İndir

  1. Tez No: 1003522
  2. Yazar: GÜNEŞ FİDANBOY
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. OLGU AYGÜN
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
  6. Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, Dijital sağlık teknolojileri, Teletıp, Tıpta Yapay Zekâ, Artificial Intelligence in Medicine, Family medicine, Digital health technologies, Telemedicine
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bakanlığı
  10. Enstitü: İzmir Bayraklı Şehir Hastanesi
  11. Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de aile hekimliği asistanlarının teletıp ve yapay zekâ dâhil dijital sağlık teknolojilerine yönelik tutumlarını ve farkındalık düzeylerini belirlemek, bunların sosyodemografik etmenlerle ilişkisini ortaya koymaktır. Elde edilecek bulguların birinci basamak sağlık hizmetlerinde eğitim içeriklerinin planlanmasına, klinik uygulamaların düzenlenmesine ve dijital sağlık politikalarının geliştirilmesine katkıda bulunması amaçlanmaktadır. Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı tipte olan bu çalışmanın evreni Temmuz 2023 itibarıyla Türkiye genelinde uzmanlık eğitimi alan 4.403 aile hekimliği asistanından oluşmaktadır. Çalışmamıza orantılı tabakalı rastgele örnekleme ile 80 klinikten 464 asistan dâhil edilmiştir. Veriler Google Forms üzerinden gönüllülük esasına göre toplanmıştır. Anket formumuz Sosyodemografik Veri Formu (8 soru), Sağlık Personeli Sağlık Teknolojileri Değerlendirme Tutum Ölçeği (SPSTDTÖ) 23 madde, Teknoloji Kullanım Ölçeği (TKÖ) 13 madde ve Yapay Zekâ Kaygı Ölçeği (YZKÖ) 16 madde olmak üzere toplam 60 madde içermektedir. İstatistiksel analizler IBM SPSS Statistics 27.0 yazılımı ile yapılmıştır. Güvenilirlik Cronbach alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir. Normallik; Merkezi Limit Teoremi, çarpıklık-basıklık ve grafiksel yöntemler kullanılarak değerlendirilmiştir. Tanımlayıcılar, normal olmayan değişkenler için medyan (IQR) ve uygun durumlarda ortalama±SD olarak verilmiştir. Grup karşılaştırmalarında Mann-Whitney U (iki grup) veya Kruskal-Wallis (≥3 grup; gerekirse Dunn-Bonferroni) kullanılmıştır. Kategorik değişkenler n (%) olarak özetlenmiş ve Fisher's Exact Testi ile karşılaştırılmıştır. İlişkilerde Pearson ve Spearman'ın ρ katsayısı kullanılmıştır. Tahmin için çoklu doğrusal regresyon kullanılmıştır. Anlamlılık p<0,05 olarak belirlenmiştir. Bulgular: Katılımcıların %59,5'i kadın, %40,5'i erkekti; %86,6'sı teletıbbı duymuştu, %2,8'i eğitim almıştı ve %1,1'i kurumlarında bir teletıp kliniği olduğunu bildirmişti. Cinsiyete göre, SPSTDTÖ toplamı ve alt ölçekleri farklılık göstermedi (tümü p≥0,114). Yaş gruplarına göre, SPSTDTÖ toplamı ve alt ölçekleri anlamlı değildi (toplam p=0,163; Kapsam p=0,837; Farkındalık p=0,542; Fayda p=0,067). Teletıp farkındalığı hiçbir farklılık göstermedi (toplam p=0,468; Kapsam p=0,053 x [sınırda]; Farkındalık p=0,352; Fayda p=0,438), teletıp eğitimi (tümü p≥0,375) veya bir teletıp kliniğinin varlığı (tümü p≥0,224) da farklılık göstermedi. Bakım sunumunda teletıbbın kullanımı da anlamlı değildi, ancak SPSTDTÖ toplamı (p=0,064), Farkındalık (p=0,096) ve Fayda (p=0,077) için marjinal eğilimler vardı. Spearman korelasyonları, SPSTDTÖ ve TKÖ arasında pozitif bir ilişki olduğunu gösterdi (ρ=0,273, p<0,01). SPSTDTÖ, TKÖ Faktör 2 (ρ=0,357, p<0,01) ve Faktör 3 (ρ=0,310, p<0,01) ile orta düzeyde korelasyon gösterdi. TKÖ Faktör 2, YZKÖ ile negatif ilişkiliydi (ρ=-0,121, p<0,01). Meslekte geçen yılların SPSTDTÖ toplamı (ρ=-0,105, p<0,05) ve Fayda (ρ=-0,125, p<0,05) ile zayıf ve negatif korelasyon gösterdiği görüldü. Çoklu regresyonda, SPSTDTÖ Faydası benzersiz bir şekilde daha yüksek TKÖ toplamını öngördü (B=+0,266, p<0,001). YZKÖ toplamı cinsiyet (B=−5,030, p<0,001; erkeklerde ≈5 puan daha düşük), TKÖ Faktör 2 (B=−0,634, p=0,002) ve TKÖ Faktör 3 (B=+1,016, p=0,034) tarafından öngörüldü. Sonuç: Aile hekimliği asistanlarının sağlık teknolojilerine yönelik tutumlarının genel olarak olumlu olduğu görülmüştür. Teknoloji kullanımının en güçlü belirleyicisinin algılanan fayda olduğu anlaşılmıştır. Yapay zekâ kaygısının genel olarak orta düzeyde olduğu, kadınların YZ kaygısının daha yüksek olduğu ve özellikle etik/güvenlik ekseninde yoğunlaştığı görülmüştür. Bu nedenle entegrasyon stratejileri sadece teknik altyapıyı değil, etik-şeffaflık ilkelerini ve güven oluşturmayı merkeze almalıdır. Bunun yanısıra erken dönem tıp eğitimi ve hizmet içi programlarla (gerektiğinde cinsiyete ve deneyime duyarlı) eğitimler yaygınlaştırılmalıdır. Böylece Aile Hekimliği asistanlarının mevcut olumlu tutumları ve yüksek adaptasyon potansiyellerinden faydalanılarak, birinci basamakta YZ dâhil dijital sağlık teknolojilerinin daha verimli kullanılması sağlanabilir.

Özet (Çeviri)

Objectives: The aim of this study is to determine the attitudes and awareness levels of family medicine residents in Turkey towards digital health technologies, including telemedicine and artificial intelligence, and to reveal their relationship with sociodemographic factors. The findings are intended to contribute to the planning of educational content in primary health care, the organization of clinical practices, and the development of digital health policies. Materials and Methods: The population of this cross-sectional and descriptive study consists of 4,403 family medicine residents receiving specialization training across Türkiye as of July 2023. 464 residents from 80 clinics were included in our study using proportional stratified random sampling. Data was collected on a voluntary basis via Google Forms. Our survey form contains a total of 60 items, including the Sociodemographic Data Form (8 questions), the Healthcare Personnel Health Technologies Assessment Attitude Scale (HPHTAAS) 23 items, the Technology Usage Scale (TUS) 13 items, and the Artificial Intelligence Anxiety Scale (AIAS) 16 items. Statistical analyses were performed using IBM SPSS Statistics 27.0 software. Reliability was assessed with Cronbach's alpha. Normality was evaluated using the Central Limit Theorem, skewness–kurtosis, and graphical methods. Descriptives are reported as median (IQR) for non-normal variables and mean±SD where appropriate. Group comparisons used Mann–Whitney U (two groups) or Kruskal–Wallis (≥3 groups; Dunn–Bonferroni if needed). Categorical variables were summarized as n (%) and compared with Fisher's exact test. Associations used Spearman's ρ. Multiple linear regression was used for prediction. Significance was set at p<0.05. Results: Participants were 59.5% female and 40.5% male; 86.6% had heard of telemedicine, 2.8% had received training, and 1.1% reported having a telemedicine clinic at their institution. The HPHTAAS total and subscales did not differ by gender (all p≥0.114). The HPHTAAS total and subscales were not significant by age group (total p=0.163; Extent p=0.837; Awareness p=0.542; Usefulness p=0.067). Awareness xii of telemedicine showed no differences (total p=0.468; Coverage p=0.053 [borderline]; Awareness p=0.352; Usefulness p=0.438), nor did telemedicine training (all p≥0.375), or the presence of a telemedicine clinic (all p≥0.224). Use of telemedicine in care delivery was also not significant, but there were marginal trends for HPHTAAS total (p=0.064), Awareness (p=0.096), and Usefulness (p=0.077). Spearman correlations showed a positive association between HPHTAAS and TUS (ρ=0.273, p<0.01). HPHTAAS was moderately correlated with TUS Factor 2 (ρ=0.357, p<0.01) and Factor 3 (ρ=0.310, p<0.01). TUS Factor 2 was negatively correlated with AIAS (ρ=-0.121, p<0.01). Years in practice was weakly and negatively correlated with HPHTAAS total (ρ=-0.105, p<0.05) and Utility (ρ=-0.125, p<0.05). In multiple regression, HPHTAAS Utility uniquely predicted higher TUS total (B=+0.266, p<0.001). AIAS total was predicted by gender (B=−5.030, p<0.001; ≈5 points lower in males), TUS Factor 2 (B=−0.634, p=0.002), and TUS Factor 3 (B=+1.016, p=0.034). Conclusion: Family medicine residents exhibit generally positive attitudes toward health technologies. Perceived usefulness is the strongest driver of technology use. AI anxiety is overall moderate and higher among women, clustering around ethics/security concerns. Integration strategies should therefore pair technical implementation with transparency, ethics, and trust-building, while expanding early and in-service training (where appropriate, sensitive to gender and experience) to support effective uptake of digital health technologies, including AI, in primary care. Thus, by utilizing the existing positive attitudes and high adaptation potential of Family Medicine residents, more efficient use of digital health technologies, including AI, can be achieved in primary care.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    644417

    Türkiye'deki olası telesağlık senaryolarının birinci basamak sağlık çalışanları tarafından değerlendirilmesi, Bolu ili örneği, 2020

    Evaluation by primary healthcare providers of potential telehealth scenarios in Turkey, Bolu example, 2020

    ÖZGÜN PEHLİVAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Halk SağlığıBolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi

    Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSU KIYAN

  2. Tez No

    766094

    COVİD-19 pandemisi sürecinde psikiyatri hastalarının telepsikiyatri hizmetlerini kullanma sıklığı ve dijital okuryazarlık düzeyinin telepsikiyatrik uygulamaların kullanımı üzerindeki etkisi

    COVİD-19 pandemisi sürecinde psikiyatri hastalarının telepsikiyatrihizmetlerini kullanma sıklığı ve dijital okuryazarlık düzeyinintelepsikiyatrik uygulamaların kullanımı üzerindeki etkisi

    NAİLA NABİYEVA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    PsikiyatriAkdeniz Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZMEN METİN

  3. Tez No

    663593

    Olası telesağlık senaryolarının İzmir'de ki aile hekimliği asistanları tarafından değerlendirilmesi

    Evaluated by the family physician assistants of possible scenarios telehealth be in İzmir in Turkey

    ARİF ERBAYRAKTAR

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Aile Hekimliğiİzmir Katip Çelebi Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ESRA MELTEM KOÇ

    DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSEREN PAMUK

  4. Tez No

    733843

    COVID-19 Pandemisinin Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Deri ve Zührevi Hastalıklar Poliklinik başvuruları üzerine etkileri

    The effects of the COVID-19 pandemic on outpatients of Dermatology Clinic of Aydin Adnan Menderes University Hospital

    HİLAL TOPYILDIZ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    DermatolojiAydın Adnan Menderes Üniversitesi

    Deri ve Zührevi Hastalıklar Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. EKİN BOZKURT ŞAVK

  5. Tez No

    757018

    Sağlık profesyonellerinin teletıp uygulamalarını kullanma tutumlarının teknoloji kabul modeli ile incelenmesi

    Investigation of health professionals' attitudes to use telemedicine applications with technology acceptance model

    FERHAT ONUR AĞAOĞLU

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Sağlık YönetimiSivas Cumhuriyet Üniversitesi

    Sağlık Kurumları Yöneticiliği Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ NAİM KARAGÖZ

Geri Dön