Soğuk Savaş dönemi Türk donanması üzerinde Amerikan etkisi (1946-1964)
The influence of the USA on the Turkish navy during the Cold War (1946-1964)
- Tez No: 1003851
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİTHAT ATABAY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İkinci Dünya Savaşının sonundan Kıbrıs meselesinin fiilî duruma geldiği 1964 yılına kadar uzanan dönemdeki Amerikan yardımlarının ve NATO'ya entegrasyonun Türk Donanması'nın modernizasyonu üzerindeki etkilerini analitik bir perspektiften incelemektedir. Araştırmada bir stratejik karar verme metodu olan Analitik Hiyerarşi Süreci'nin retrospektif tarih değerlendirmesine özgün bir uygulaması farklı perspektfileri esas alan bilimsel disiplinlerdeki öncü teorilerin özgün izlencelerine istinaden tatbik edilerek nitel ve nicel bir tarih yazımı gerçekleştirilmeye çalışılmıştır. Ulaşılan bulgular, dönem içinde donanma modernizasyonunun üç temel dinamik etrafında şekillendiğini ortaya koymaktadır.“Yapı-faillik”diyalektiği kapsamında ulusal düzeyde alınan kararların donanma modernizasyonunda en belirleyici parametreyi oluşturduğuna birincil dinamik olarak kanaat edilmiştir. Küresel ve bölgesel sistemik gelişmelerin ulusal düzeyde değerlendirilerek millî politika ve uygulamalara karar verilmesi donanmanın modernizasyonunda hâkim etkendir. İkinci temel dinamik“modernizasyon paradoksu”ekseninde şekillenmektedir. Bu bağlamda 1953-1960 döneminin donanma modernizasyonunun zirvesi olduğu; ancak eş zamanlı olarak yapısal bağımlılığın da derinleştiği evre olduğu değerlendirilmiştir. Üçüncü temel dinamik,“kritik olayların paradigma değiştirici rolü”dür. Johnson Mektubu, 18 yıllık etkileşim sürecinin temel algı ve varsayımlarını sarsmış; milli savunma sanayii vizyonunun doğuşunu tetiklemiştir. Çalışma, Türk savunma sanayiinin kökenlerinin literatürde hâkim olan anlatının işaret ettiği 1974 ambargosunun aksine 1964 yılında Johnson Mektubu'yla ortaya çıkan paradigmatik kırılım neticesinde atıldığı sonucunu ortaya koymaktadır. Bu netice ışığında Mavi Vatan doktrini ve denizcilik vizyonunun kronolojik zemini on yıl geriye taşınarak dışa bağımlılıkta yaşanan güven krizinin uzun vadeli dönüştürücü etkisi görünür kılınmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines from an analytical perspective the effects of American aid and NATO integration on the modernization of the Turkish Navy during the period extending from the end of the Second World War to 1964, when the Cyprus question crystallized into a de facto situation. The research endeavors to achieve a qualitative and quantitative historiography through an original application of the Analytic Hierarchy Process, a strategic decision making methodology, to retrospective historical assessment, implemented in accordance with the distinctive frameworks of pioneering theories from scientific disciplines grounded in divergent perspectives. The findings reveal that naval modernization during this period was shaped around three fundamental dynamics. Within the framework of the“structure and agency”dialectic, it has been concluded as the primary dynamic that decisions made at the national level constituted the most determinative parameter in naval modernization. The evaluation of global and regional systemic developments at the national level and the consequent determination of national policies and practices represents the dominant factor in the navy's transformation. The second fundamental dynamic is shaped along the axis of the“modernization paradox.”In this context, the period from 1953 to 1960 has been assessed as representing the zenith of naval modernization while simultaneously constituting the phase in which structural dependency deepened. The third fundamental dynamic concerns the“paradigm shifting role of critical events.”The Johnson Letter fundamentally disrupted the core perceptions and assumptions underlying eighteen years of bilateral interaction and triggered the emergence of a national defense industry vision. This study demonstrates that the origins of the Turkish defense industry were established as a consequence of the paradigmatic rupture that emerged with the Johnson Letter in 1964, contrary to the dominant narrative in the literature that attributes this genesis to the 1974 arms embargo. In light of this conclusion, by repositioning the chronological foundation of the Blue Homeland doctrine and maritime vision a decade earlier, the long term transformative effect of the crisis of confidence experienced in external dependency is rendered visible.
Benzer Tezler
- Çukurova bölgesinde biyoklimatik veriler kullanılarak açık ve yeşil alan sistemlerinin belirlenmesi ilkeleri üzerinde bir araştırma
A research on the determination of the principles in open and green spaces systems by using the bioclimatic data in Çukurova region
MEHMET FARUK ALTUNKASA
- Çekirdeksiz kuru üzümde uygulanan politikanın Ege Bölgesinde üretim ve üretici açısından sonuçlarının değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
GÜVEN ÖZERİN
- Patateste farklı fizyolojik yaş dönemlerinin verim ve kalite özellikleri üzerine etkileri
Başlık çevirisi yok
F.SEVDA BİGALI
- Bazı üzüm çeşitlerinde kış dinlenmesinin tesbiti üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
RASUL-JALİLİ MARANDİ
