Hadis ve fıkıh meseleleri bağlamında hicrî dördüncü asır Ehl-i hadîs ve Ehl-i re'y ilişkileri
The relations between Ahl al-hadith and Ahl al-ra'y in the fourth hijri century within the context of hadith and fiqh issues
- Tez No: 1003928
- Danışmanlar: PROF. DR. BEKİR KUZUDİŞLİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Bilimler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hadis Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 4./10. asırda Ehl-i hadîs ve Ehl-i re'y ekollerinin hadis ve fıkıh merkezli konularda karşılıklı ilişkilerine odaklanmaktadır. Özellikle dönemin birincil kaynaklarından elde edilen veriler üzerinden belirlenen temalar etrafında söz konusu iki ekolün birbirlerine yönelttikleri tenkitler, aralarında yaşanan tartışmalar ve bunların etkileri çalışmanın konusunu teşkil etmektedir. Gerek Ehl-i hadîs gerekse Ehl-i re'y'in 4./10. asırda, birbirlerinin düşüncesi, gündemi ve kaynaklarıyla yoğun bir ilişki içine girdiği, zayıf ve kuvvetli noktalarından haberdar olduğu ve etkileşimin bu ölçüde canlılığını koruduğu görülmektedir. Çalışmanın neticesinde Ehl-i hadîs'in, Ehl-i re'y'e karşı eleştirilerinin onların düşünce yapılarında birtakım değişimlere sebep olduğu ileri sürülebilir. Bu bağlamda Ehl-i hadîs'in, Hanefîlerin kurucu imamına yönelttiği tenkitler karşılığında Ebû Hanîfe biyografilerinin yeniden yazıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca Ebû Hanîfe'nin hadis ilmindeki durumu hakkındaki tartışmalara binaen Ehl-i hadis'in tenkit, Ehl-i re'y'in ise müdafaa amacıyla imamın hadislerini müsned adı altında bir araya getirmiş olabileceği iddia edilmiştir. Öte yandan yine Ehl-i hadîs tarafından dillendirilen re'yi hadislere takdim etme iddiasının etkisiyle Hanefî fıkhının hadis temellerini bir araya getiren ve hadis-fetva uzlaşısı sağlamaya çalışan telif türlerinin ortaya çıktığı saptanmıştır. Karşı taraftan bakıldığında ise Ehl-i re'y'in eleştirilerinin Ehl-i hadîs'te birtakım yeniliklere sebebiyet verdiği gözlemlenmektedir. Tefakkuh eksikliği etrafında yoğunlaşan bu tenkitlerin, Ehl-i hadîs'e ait literatürün bir kısmının şekillenmesinde başlıca etkenlerden biri olduğu sonucuna varılmıştır. Bu etkinin izleri ilk hadis usûlü eserleri, hadis kaynakları ve şerh kitaplarında takip edilebilir.
Özet (Çeviri)
This study examines the interaction between the Ahl al-Hadith and Ahl al-Ra'y schools in the 4th/10th century within the framework of hadith and fiqh issues. Drawing on the period's primary sources, it analyzes the criticisms each school directed toward the other, the ensuing polemics, and their impact on hadith scholarship. The findings show that both Ahl al-Hadith and Ahl al-Ra'y were deeply engaged with each other's intellectual agenda, theological positions, and textual sources, and that this interaction remained highly dynamic throughout the century. The study concludes that the criticisms of Ahl al-Hadith against Ahl al-Ra'y brought notable shifts in the latter's scholarly orientation. In response to objections raised by Ahl al-Hadith concerning the status of the Hanafi founder within hadith studies, the biographies of Abu Hanifa were rewritten to defend his scholarly authority. Regarding debates over Abu Hanifa's competence in hadith transmission, it is argued that Ahl al-Hadith may have compiled his narrations as musnad for critique, while Ahl al-Ra'y produced similar works in defense. Under the influence of the recurring claim voiced by Ahl al-Hadith that Ahl al-Ra'y prioritized opinion over hadith, new genres emerged within the Hanafi school seeking to strengthen the hadith basis of Hanafi jurisprudence and harmonize hadith with fatwas. Conversely, criticisms from Ahl al-Ra'y stimulated developments within Ahl al-Hadith scholarship. Focused on the alleged lack of tafaqquh, these criticisms played a key role in shaping parts of Ahl al-Hadith literature. The influence of these debates appears in early works on usul al-hadith, canonical hadith collections, and commentaries written in this period.
Benzer Tezler
- Ovulasyon indüksiyonu tedavisinde folliküler gelişimin ultrasonografik takibi
Başlık çevirisi yok
MERİH BAYRAM
- Atherosklerotik kalp hastalıklarında risk faktörleri
Risk factors in the coronary artery disease
MURAT SUHER
- Landsat uydusu aracılığı ile elde edilen görüntülerin sınıflandırılmaları ve bunlara ilişkin bilgisayar programlarının hazırlanması
Başlık çevirisi yok
G. FERZAN KÜÇÜKA
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Ege ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- İbrahim Hakkı Erzurumi'nin Tertib-i ulum isimli eserindeki eğitimle ilgili görüşleri
Başlık çevirisi yok
ÖMER ÖZYILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Uludağ ÜniversitesiDin Kültürü ve Ahlak Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Dokuma kumaşlarda örgü tipinin ham kumaşın boyutları ve geometrik özellikleri üzerindeki etkilerinin araştırılması
Başlık çevirisi yok
EMEL ÖNDER
- Küçük Yamanlar tepesi örneğinde kent yakın çevresinde rekreasyon alanı düzenleme projesi
Başlık çevirisi yok
NİHAN BULGUN