Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı cami görevlilerinin hizmet alanları ve beklentileri: Yalova örneği
Areas of service and expectations of mosque officials affiliated with the Directorate of Religious Affairs: The Yalova example
- Tez No: 1003976
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜMEYRA ARICAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Din eğitimi, Religious education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yalova Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
“Diyanet İşleri Başkanlığına Bağlı Cami Görevlilerinin Hizmet Alanları ve Beklentileri: Yalova Örneği”başlığını taşıyan bu araştırma, din hizmetlerinin sahadaki yansımalarını ve bu görevi ifa eden personelin kurumsal ve toplumsal beklentilerini bilimsel bir zeminde anlamayı hedeflemektedir. Araştırmanın temel amacı, Yalova ilinde Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesinde çalışan imam-hatip ve müezzin-kayyımların kendi deneyimleri üzerinden mesleki aidiyetlerini, hizmet sunumunda karşılaştıkları sosyo-kültürel engelleri ve çözüm önerilerini incelemektir. Bu doğrultuda çalışma, mesleğin teorik tanımları ile sahadaki pratik uygulamalar arasındaki ilişkiyi görevlilerin bakış açısıyla değerlendirmeyi hedeflemiştir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden biri olan olgubilim (fenomenoloji) yöntemi benimsenmiştir. Çalışma grubu, Yalova il genelinde aktif olarak görev yapan 16 din görevlisinden (imam-hatip ve müezzin-kayyım) oluşmaktadır. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen ve uzman görüşüne sunulan 26 maddelik yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla, katılımcılarla gerçekleştirilen yüz yüze mülakatlar yoluyla toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde ise betimsel analiz yöntemi kullanılarak, bulgular belirli temalar altında sınıflandırılmıştır. Araştırma bulguları, din görevlilerinin mesleklerini büyük ölçüde manevi sorumluluk ve gönüllülük temelli bir hizmet alanı olarak algıladıklarını ortaya koymaktadır. Mesleki aidiyet algısının bireysel motivasyonun yanı sıra görev yapılan çevrenin sosyo-kültürel yapısı ve cemaatle kurulan ilişkilerle yakından ilişkili olduğu belirlenmiştir. Cemaatten gelen beklentilerin zaman zaman görev tanımlarının ötesine geçmesi, din görevlilerinin rol belirsizliği ve rol çatışması yaşamalarına neden olmaktadır. Bulgular, mevcut mevzuatın sahadaki uygulamalara yeterince rehberlik edemediğine ve yerel koşulları dikkate almakta yetersiz kaldığına işaret etmektedir. Ayrıca kurumsal destek, rehberlik ve geri bildirim mekanizmalarına ilişkin algının zayıf olması, mesleki doyum ve aidiyet üzerinde olumsuz bir etki oluşturmaktadır. Genel olarak bulgular, din görevlilerinin güçlü bir hizmet bilinci taşıdıklarını ancak yapısal ve kurumsal sorunların bu motivasyonu zaman zaman zorladığını göstermektedir. Din görevlileri kendilerini sadece ibadetlerin yerine getirilmesini sağlayan bir memur olarak görmemekte, toplumun sosyal rehberleri olarak da konumlandırılmaktadırlar. Katılımcılar Yalova gibi kira maliyetlerinin yüksek olduğu bölgelerde personelin lojman ve kira desteğiyle ekonomik olarak güçlendirilmesini, atama ve yükselme sisteminin liyakat esaslı, şeffaf bir yapıya kavuşturulmasını önermektedirler. Din görevlilerinin psikoloji, felsefe ve sosyoloji gibi disiplinlerle desteklenerek donanımlarının artırılması ve cami derneklerinin yetkilerinin yasal olarak sınırlandırılması, din hizmetlerinin verimliliği açısından önemli görülmektedir.
Özet (Çeviri)
This research, titled“Areas of Service and Expectations of Mosque Officials Affiliated with the Directorate of Religious Affairs: The Yalova Example,”aims to understand the field reflections of religious services and the institutional and social expectations of the personnel performing this duty on a scientific basis. The primary objective of the study is to deeply examine the professional sense of belonging, socio-cultural obstacles encountered in service delivery, and solution proposals of mosque officials working within the Directorate of Religious Affairs in Yalova through their own experiences. In this direction, the study aimed to evaluate the relationship between theoretical definitions of the profession and practical applications in the field from the perspective of the officials. A phenomenological method, one of the qualitative research designs, was adopted in the research. The study group consists of 16 mosque officials actively serving throughout the province of Yalova. Data were collected through face-to-face interviews with participants using a 26-item semi-structured interview form developed by the researcher and submitted for expert opinion. In the analysis of the data obtained, findings were classified under specific themes using the descriptive analysis method. Research findings reveal that religious officials perceive their profession largely as a service area based on spiritual responsibility and voluntarism. It was determined that the perception of professional belonging is closely related to the socio-cultural structure of the environment in which the duty is performed and the relations established with the congregation, as well as individual motivation. Expectations from the congregation occasionally exceeding job descriptions cause mosque officials to experience role ambiguity and role conflict. The findings indicate that current legislation fails to sufficiently guide field applications and is inadequate in taking local conditions into account. Furthermore, a weak perception of institutional support, guidance, and feedback mechanisms has a negative impact on professional satisfaction and belonging. Overall, the findings show that mosque officials possess a strong sense of service, but structural and institutional problems occasionally strain this motivation. Religious officials do not see themselves merely as civil servants responsible for ensuring the performance of worship; rather, they position themselves as social guides within the community. Participants suggest that in regions such as Yalova, where rental costs are high, personnel should be economically supported through housing provisions and rent assistance. They also recommend that the appointment and promotion system be restructured on the basis of merit and transparency. Enhancing the qualifications of religious officials by supporting them with disciplines such as psychology, philosophy, and sociology, and legally limiting the authority of mosque associations, are considered important for improving the efficiency of religious services.
Benzer Tezler
- Din görevlilerinin din hizmetlerinde karşılaştıkları sorunlara yönelik problem çözme becerilerinin incelenmesi
An investigation of the problem solving skills of religious officials towards the problems they face in religious services
OSMAN YILMAZ
- Din görevlilerinin hizmet alanları ve problemleri (Kayseri İlinde görev yapan vaizler üzerine sosyolojik bir inceleme)
The service fields and problems of vaizs (A sociological studyon vaizs who works in Kayseri)
AHMET DOĞRU
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
FelsefeCumhuriyet ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SELİM EREN
- Birinci ve ikinci dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde din eğitimi din hizmetleri ve dini yayın konularında yapılan müzakereler üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
MEHMET BULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
1991
DinAnkara Üniversitesiİslam Medeniyeti ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEYZA BİLGİN
- Din görevlilerinde mesleki doyum (Kırşehir ili örneği)
Professional satisfaction among religious officials (Kırşehir example)
İSMAİL HAKKI ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinHitit ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAKUP ÇOŞTU
- Din öğretiminde öğretmen yetiştirme
Başlık çevirisi yok
HABİP GÜMÜŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Eğitim ve ÖğretimHarran ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ŞÜKRÜ KEYİFLİ