Industrialization, agriculture, and environmental pollution: Socio-historical ecology of the Ergene River Basin
Sanayileşme, tarım ve çevre kirliliği: Ergene Nehir Havzası'nın sosyo-tarihsel ekolojisi
- Tez No: 1004006
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BURAK GÜREL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Agroekoloji, Akarsu havzaları, Endüstriyel kirlilik, Kalkınma politikaları, Kırsal dönüşüm, Politik ekoloji, Post kalkınma, Çevre politikaları, Çevresel yönetişim, Agroecology, Stream basins, Industrial pollution, Development policies, Rural transformation, Political ecology, Post development, Environmental policies, Environmental governance
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Koç Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Trakya Bölgesi'ndeki Ergene Nehri'nin yarım asırdır süren kirliliğini, insan ve insan dışı aktörler arasındaki karmaşık ilişkiler üzerine odaklanarak sosyo-tarihsel ekoloji perspektifinden analiz etmektedir. Türkiye'nin en önemli tarım ve sanayi havzalarından birinde ortaya çıkan bu ekolojik kriz, yalnızca bir çevre sorunu olarak değil, devlet, sermaye ve yerel topluluklar arasındaki tarihsel güç ilişkilerinin şekillendirdiği çok katmanlı bir yapı olarak kavramsallaştırılmaktadır. Nitel bir yaklaşım benimseyen bu araştırma, nehir kirliliğini iç içe geçmiş vaka çalışması tasarımı yoluyla ele almakta ve ana aktör gruplarını (devlet, sermaye, çiftçiler ve insan dışı doğa) analiz alt birimleri olarak incelemektedir. Veriler, arşiv araştırması, derinlemesine görüşmeler ve doğrudan saha gözlemi gibi veri toplama tekniklerinden elde edilmiştir. Tez, kirlilik sorununu farklı aktörleri bir araya getiren ve aralarındaki ilişkileri yeniden tanımlayan merkezi bir analitik eksen olarak kullanmaktadır. Bu çerçeve içinde, bir yandan sanayileşmeyi teşvik ederek kirliliği kolaylaştıran, diğer yandan teknokratik projelerle kirliliği yönetmeye çalışan devletin çelişkili rolü; kâr maksimizasyonu ile çevresel meşruiyet arasında gidip gelen endüstriyel sermayenin ikircikli konumu; ve bu süreçte geçim kaynakları ve yaşam alanları dönüşüme uğrayan çiftçilerin uyum ve direniş stratejileri analiz edilmektedir. Aynı zamanda, nehir ve toprak gibi insan dışı aktörlerin maddi tepkilerinin, insan aktörlerin eylemlerini nasıl şekillendirdiğini göstermektedir. Çalışma, 2000'li yıllardan beri uygulanan havza koruma müdahalelerinin sorunu çözmek yerine, onu yeni aktörlerin, teknolojilerin ve yönetişim uygulamalarının ortaya çıktığı daha karmaşık ve çok katmanlı bir sosyo-ekolojik düğüm noktasına dönüştürdüğünü savunmaktadır. Sonuç olarak, tez Ergene vakasını yalnızca izole bir çevre krizi olarak değil, Türkiye'de devlet-sermaye-doğa ilişkilerinin nasıl işlediğini anlamak ve bu ilişkilerin geleceğine dair teorik bir projeksiyon sunmak için bir başlangıç noktası olarak ele almaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis analyzes the half-century-long pollution of the Ergene River in the Thrace Region from the perspective of socio-historical ecology, centering on the complex relationships between human and non-human actors. This ecological crisis, unfolding in one of Turkey's most vital agricultural and industrial basins, is conceptualized not merely as an environmental problem, but as a multi-layered assemblage shaped by historical power relations between the state, capital, and local communities. Adopting a qualitative approach, this research treats the river pollution as a case study with an embedded design, wherein the main actor groups (the state, capital, farmers, and non-human nature) are examined as sub-units of analysis. The data is drawn from data collection techniques including archival research, in-depth interviews, and direct field observation. The thesis utilizes the pollution problem as a central analytical axis that convenes different actors and redefines the relationships between them. Within this framework, it analyzes: the contradictory role of the state, which on one hand facilitated pollution by promoting industrialization and on the other hand attempts to manage it through technocratic projects; the ambivalent position of industrial capital, oscillating between profit maximization and environmental legitimacy; and the adaptation and resistance strategies of farmers, whose livelihoods and living spaces have been transformed in the process. Simultaneously, it demonstrates how the material responses of non-human actors, such as the river and the soil, have shaped the actions of human actors. The study argues that the basin conservation interventions implemented since the 2000s have, rather than resolving the issue, transformed it into a more complex and multi-layered socio-ecological nodal point, wherein new actors, technologies, and governance practices are articulated. Consequently, the thesis treats the Ergene case not merely as an isolated environmental crisis, but as a point of departure for understanding how state-capital-nature relations operate in Turkey and for offering a theoretical projection regarding the future of these relations.
Benzer Tezler
- AB adayı olarak Türkiye'de ekolojik tarım uygulamalarının yeri ve çevresel etkileri
The importance and environmental benefits of organic agriculture practices in Turkey as a EU candidate member
BÜŞRA ANLAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
ZiraatAnkara ÜniversitesiSosyal Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. ERGİN DUYGU
- Sürdürülebilir kalkınmayı sağlamaya yönelik planlama politikaları ve su kaynaklarının korunması
Başlık çevirisi yok
REYHAN YILDIZ
- Bölgesel kalkınma ve bölgesel dengesizlik ikilemi GAP örneği
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA OĞUZ SİNEMİLLİOĞLU
Doktora
Türkçe
1998
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜNDÜZ ATALIK
- Trakya alt bölgesi'nde sanayi ve kentsel gelişimin kırsal alanlar üzerine baskılarının değerlendirilmesi için bir yöntem önerisi
A method proposal to evaluate the pressure of industrialization and urban development on Trakya sub region
EZGİ TOK
Doktora
Türkçe
2013
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYKUT KARAMAN
- Bursa/Nilüfer Çayı'nın Başköy-Kestel bölümü ve alt havzalarının kirlilik ve risk analizi
Pollution and risk analysis for Başköy-Kestel setion and sub-basins of Bursa Nilüfer Creek
UFUK FATİH KÜÇÜKALİ
Doktora
Türkçe
2012
Şehircilik ve Bölge PlanlamaYıldız Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMRA ATABAY