Köpeklerde spermaya ilave edilen CAPE'in (caffeic acid phenethyl ester) dondurma ve çözdürme sonrası sperma kalitesi üzerine etkisi
Effect of CAPE (caffeic acid phenethyl ester) added to semen in dogs on semen quality after freezing and thawing
- Tez No: 1004143
- Danışmanlar: PROF. DR. FATİH AVDATEK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Veteriner Hekimliği, Veterinary Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Afyon Kocatepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Dölerme ve Suni Tohumlama Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Köpek yetiştiriciliğinde, diğer hayvan türlerinde olduğu gibi dölerme hastalıklarının önlenmesi, genetik yapılarının iyileştirilmesi, üstün bireylerden en yüksek ölçüde yararlanılabilmesi, seçkin damızlıkların elde edilmesi ve gen kaynaklarının korunması büyük önem taşır. Bu kapsamda birçok köpek ırkında spermatolojik özelliklerin ortaya koyulması yanında, spermanın uygun solüsyonlarla sulandırılarak dondurulması, kısa ve uzun süreli saklanması, gerektiğinde sun'i tohumlamada kullanılması ve bunu takiben yüksek dölverimi elde edilmesi hedefine yönelik araştırmalar uzun yıllar sürdürülmektedir (1). Spermanın sıvı azot buharında dondurulmasında spermatozoanın soğuk şokundan olumsuz etkilenmeleri nedeniyle spermatolojik özelliklere ait değerler değişebilmektedir (2). Hücre membranlarında oluşan perforasyonların, özellikle akrozomda bulunan ve fertilizasyonda görev alan enzimlerin kaybına yol açtığı ve bu spermatozoanın döllenmeyi yapamadığı kabul edildiği bildirilmektedir (1). Değişik ve çeşitli oranlarda kryoprotektanları içeren sperma sulandırıcılarının sözü edilen dondurma aşamalarında spermatozoayı soğuk etkisinden korumaları, bulundukları ortamdaki madde alışverişini ayarlamaları ve membranları çevresinde oluşan buz kristalizasyonlarının olumsuz etkilerinin en aza indirilmesiyle olduğu bilinmektedir (3). Seminal plazma spermatozoon için koruyucu faktörleri içerdiği gibi, duyarlılığını artırıcı faktörleri de bulunduğundan ejaküle edilmiş spermadaki spermatozoa epididimal spermatozoaya göre soğuk şokuna daha duyarlıdır ve daha fazla olumsuz etkilenmektedir. Yumurta sarısı dondurma işlemlerinin zararlı etkilerinden spermatozoayı koruması amacıyla köpek spermasının saklanmasında bugüne kadar % 1-20 oranları ara-sında kullanılmıştır (1). Sperma membranı dondurma işlemi süresince oluşan soğuk şoku, oluşan buz kristalleri veya ozmotik basınç değişikliklerinden dolayı geri dönüşümsüz olarak hasar görebileceği belirtilmektedir (4). Gliserol, köpek spermasının dondurulmasında en çok kullanılan kryoprotektan olarak bilinmektedir. Köpek spermasının Tris kökenli sulandırıcılarla sulandırılmaya başlandıktan sonra gliserolün çeşitli oranları denenerek uygun oranın %2-8 arasında olduğu araştırmacılar tarafından bildirilmektedir (5). Gliserolün bu kryoprotektan özelliği yanı sıra spermanın sitoplazmasına geçerek fosfolipid ve protein yapısında bozulmaya da yol açabileceği belirtilmektedir (6). Dondurulmuş/çözdürülmüş spermatozoa natif spermaya göre daha kolay lipit peroksidasyonuna uğramaktadır. Membranların büyük oranda lipit içermesi gelişen peroksidatif hasara ve sperm disfonksiyonlarına karşı etkili antioksidan sistemlerini gerektirmektedir (7). Bu amaçla kullanılacak antioksidanların Kangal ve Aksaray malaklısı köpeğinin spermasının dondurulmasında olumlu etki yaratacağı; çözüm sonrası köpek spermasında spermatolojik parametreleri iyileştirebileceği, dondurma çözdürme esnasında gelişen lipit peroksidasyonunu azaltacağı ve spermadaki antioksidan kapasitelerini yükselteceği düşünülmüştür. Likopen bir alifatik hidrokarbon grubundan olup, lipid peroksidasyona karşı güçlü bir antioksidan etki gösterdiği araştırmacılar tarafından belirtilmektedir (8). Omega-3 yağ asitlerinden araşidonik asit spermanın başarılı bir şekilde dondurulmasında, oksidatif strese karşı etkin role sahip olduğu bildirilmektedir (9). Yapısal olarak flavonoidlerle ilişkili olarak, kafeik asit fenetil ester (CAPE) bal arısı propolis ekstraktının biyolojik olarak aktif bileşenidir ve normal hücreler üzerinde zararlı etkileri olmayan yerel bir ilaç olarak kullanılmıştır. Bileşiğin güçlü antimikrobik, anti-inflamatuar, antineoplastik ve antioksidan etkileri olduğu bilinmektedir [10]. Yerel tıp, CAPE'den terapötik etkiler için bir besin takviyesi olarak faydalanır [11]. Bir çalışma oksidatif stresin tedavisinde CAPE'nin iyileşme etkilerini göstermiştir [12]. Caffeic Acid Phenethyl Ester (CAPE), geniş farmakolojik aktiviteleri, antibakteriyel, antiproliferatif, antiparazitik ve antioksidan etkileri nedeniyle dikkat çeken bir propolis bileşendir [13]. CAPE, serbest oksijen radikallerini azaltarak yararlı etkilerini gösterir ve bu antioksidan enzimlere paralel hareket ederek serbest radikal temizleme enzimlerinin tüketimini önler [14]. Bununla birlikte, bildiğimiz kadarıyla literatürde CAPE'nin spermatolojik özelliklere, oksidatif strese ve DNA hasarına etkisi hakkında yeterli miktarda çalışma olmaması yapılacak çalışmaya orjinallik katacaktır.
Özet (Çeviri)
In dog breeding, as in other animal species, preventing reproductive diseases, improving genetic makeup, maximizing the utilization of superior individuals, obtaining elite breeding stock, and preserving genetic resources are of paramount importance. In this context, research has been ongoing for many years to determine spermatological characteristics in many dog breeds, as well as to analyze the freezing of semen by diluting it with appropriate solutions, storing it for short and long periods, using it for artificial insemination when necessary, and subsequently achieving high fertility (1). Spermatological characteristics can change due to the negative effects of cold shock on spermatozoa when freezing in liquid nitrogen vapor (2). It has been reported that perforations in cell membranes lead to the loss of enzymes involved in fertilization, particularly in the acrosome, and that these spermatozoa are considered incapable of fertilization (1). It is known that semen extenders containing different amounts of cryoprotectants protect spermatozoa from cold during the freezing stages, regulate substance exchange in their environment, and minimize the negative effects of ice crystallization around their membranes (3). Seminal plasma contains protective factors for spermatozoa, as well as factors that increase their sensitivity, making spermatozoa in ejaculated semen more sensitive to cold shock than epididymal spermatozoa and more adversely affected. Egg yolk has been used in canine semen storage to protect spermatozoa from the harmful effects of freezing, at concentrations ranging from 1% to 20% (1). It has been reported that sperm membranes can be irreversibly damaged by cold shock, ice crystal formation, or changes in osmotic pressure during the freezing process (4). Glycerol is the most commonly used cryoprotectant for canine semen freezing. After diluting dog semen with Tris-based extenders, researchers tested various glycerol ratios and reported that the optimal ratio was between 2% and 8% (5). In addition to this cryoprotectant property, glycerol has also been reported to penetrate the cytoplasm of the sperm and cause deterioration in phospholipid and protein structure (6). Frozen/thawed spermatozoa undergo lipid peroxidation more readily than native sperm. The high lipid content of membranes necessitates effective antioxidant systems against peroxidative damage and sperm dysfunction (7). It is thought that the antioxidants used for this purpose will have a positive effect on the freezing of Kangal and Aksaray Malaklısı dog semen; they may improve spermatological parameters in dog semen after thawing, reduce lipid peroxidation during freezing and thawing, and increase antioxidant capacity in semen. Lycopene is an aliphatic hydrocarbon and has been reported by researchers to have a strong antioxidant effect against lipid peroxidation (8). Arachidonic acid, an omega-3 fatty acid, is reported to play an active role in the successful freezing of sperm and in counteracting oxidative stress (9). Structurally related to flavonoids, caffeic acid phenethyl ester (CAPE) is the biologically active component of honeybee propolis extract and has been used as a topical medication with no harmful effects on normal cells. The compound is known to have potent antimicrobial, anti-inflammatory, antineoplastic, and antioxidant effects [10]. Local medicine utilizes CAPE as a dietary supplement for therapeutic effects [11]. One study has demonstrated the healing effects of CAPE in the treatment of oxidative stress [12]. Caffeic Acid Phenethyl Ester (CAPE) is a propolis component that has attracted attention due to its broad pharmacological activities, antibacterial, antiproliferative, antiparasitic, and antioxidant effects [13]. CAPE exerts its beneficial effects by reducing free oxygen radicals and, by acting in parallel with these antioxidant enzymes, prevents the depletion of free radical-scavenging enzymes [14]. However, to our knowledge, the lack of sufficient studies in the literature on the effects of CAPE on spermatological characteristics, oxidative stress and DNA damage will add originality to the study.
Benzer Tezler
- Değişik sulandırıcılar ile dondurulan köpek spermalarında elde edilen dölverimi üzerinde çalışmalar
The Fertility that is obtained by freezing the dogs spermatozoa with some different diluents
GÜLAY KABASAKAL
- Köpek spermasinin dondurulması üzerine bovine serum albumin (BSA) içeren modifiye tris ve laiciphos sulandırıcıların etkileri
Effects of modified tris and laiciphos extenders containing bovine serum albumine (BSA) on freezing of dog semen
HALİL TOSUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Veteriner HekimliğiAnkara ÜniversitesiDölerme ve Suni Tohumlama Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. ONGUN UYSAL
- Köpeklerde aşil tendosu (achilles tendan) kopmalarının karbon fiber (carbon fibre) ve supramid ile dikilerek tedavisi üzerinde karşılaştırmalı araştırmalar
Başlık çevirisi yok
CELAL İZCİ
Doktora
Türkçe
1987
Veteriner HekimliğiAnkara ÜniversitesiVeterinerlik Cerrahisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DOĞAN ASLANBEY
- Köpeklerde hemorajik şoka bağlı karaciğer, böbrek ve kas dokularındaki striktürel değişiklikler
Başlık çevirisi yok
A.TUNCAY YILMAZLAR
- Köpeklerde kriotonsillektomi üzerinde çalışmalar
Başlık çevirisi yok
İSMAİL ALKAN
Doktora
Türkçe
1988
Veteriner HekimliğiAnkara ÜniversitesiVeterinerlik Cerrahisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARKUN CANDAŞ