Jeopolitik risklerin gölgesinde Türkiye'nin dış ticaret performansı: Uzun dönemli ampirik kanıtlar
Turkey's foreign trade performance in the shadow of geopolitical risks: Long-term empirical evidence
- Tez No: 1004176
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SAMET TOPAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kafkas Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, jeopolitik risk Türkiye'nin dış ticaret performansı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Çalışmanın çıkış noktası, son yıllarda artan savaşlar, diplomatik gerilimler, terör olayları, bölgesel çatışmalar ve küresel belirsizliklerin uluslararası ticaret akımlarını yalnızca siyasal açıdan değil, ekonomik ve finansal kanallar üzerinden de etkilemesidir. Türkiye'nin stratejik konumu, dış ticaretinin üretim ve ithal girdi bağımlılığı temelinde şekillenmesi ve küresel piyasalara yüksek entegrasyonu, jeopolitik risklerin ekonomik sonuçlarını daha görünür hâle getirmektedir. Bu çerçevede çalışmada, jeopolitik risk ile dış ticaret arasındaki ilişkinin Türkiye örneğinde ampirik olarak ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırmada 1994M1–2025M10 dönemine ait aylık veriler kullanılmıştır. Modelde Türkiye'nin ihracatı, ithalatı, jeopolitik risk ve reel döviz kuru değişkenlerine yer verilmiş; tüm seriler doğal logaritmik forma dönüştürülmüştür. Analiz sürecinde önce ADF ve PP birim kök testleri uygulanmış, ardından Johansen eşbütünleşme testi ile uzun dönemli ilişki sınanmıştır. Eşbütünleşme ilişkisinin tespit edilmesinden sonra uzun dönem katsayıları FMOLS, DOLS ve CCR yöntemleriyle tahmin edilmiştir. Elde edilen bulgular, değişkenler arasında uzun dönemli bir denge ilişkisi bulunduğunu göstermektedir. Genel olarak jeopolitik riskteki artışın Türkiye'nin dış ticaret göstergeleri üzerinde baskılayıcı etki yarattığı, reel döviz kurundaki değişimlerin ise dış ticaret üzerinde anlamlı sonuçlar doğurduğu anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, Türkiye'de dış ticaret performansının yalnızca ekonomik değişkenlere değil, jeopolitik istikrara ve dışsal belirsizliklere de duyarlı olduğu değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examines the effect of the geopolitical risk on Türkiye's foreign trade performance. The main motivation of the research is that wars, diplomatic tensions, terrorism, regional conflicts, and growing global uncertainty have increasingly affected international trade flows not only through political channels but also through economic and financial mechanisms. Türkiye's strategic geographical location, its production structure based on imported intermediate inputs, and its strong integration into global markets make the economic consequences of geopolitical risk more visible. In this context, the study aims to reveal the relationship between geopolitical risk and foreign trade in the case of Türkiye through an empirical framework. Monthly data covering the period 1994M1–2025M10 are used in the analysis. The model includes Türkiye's exports, imports, the geopolitical risk, and the real exchange rate, and all variables are transformed into their natural logarithmic forms. In the empirical process, ADF and PP unit root tests are first employed to determine the stationarity properties of the series. Then, the Johansen cointegration test is applied to investigate the existence of a long-run relationship among the variables. After cointegration is confirmed, long-run coefficients are estimated by using FMOLS, DOLS, and CCR methods. The findings indicate that there is a long-term equilibrium relationship among the variables. Overall, increases in geopolitical risk appear to exert a suppressing effect on Türkiye's foreign trade indicators, while changes in the real exchange rate generate statistically meaningful effects on trade performance. As a result, it is concluded that Türkiye's foreign trade performance is shaped not only by conventional economic variables but also by geopolitical stability and external uncertainty.
Benzer Tezler
- Jeopolitik açıdan Kalkınma Yolu Projesi ve Türkiye
The Development Road Project from a geopolitical perspective and Türkiye
RABİA BEYAZKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Siyasal BilimlerBilecik Şeyh Edebali ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN MURAT ÜSTÜNDAĞ
- Kuzey Kafkasya bölgesinde Rusya ve Türkiye arasında olası işbirliği: Sert ve yumuşak örneklemler
The cooperation possibilities between Russia and Turkey: Hard and soft examples
ÖMER DUMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Uluslararası İlişkilerİstanbul Medeniyet ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL ERMAĞAN
- İnsani yardım lojistiğinde dağıtım merkezi yer seçimi ve İstanbul uygulaması
Distribution center location selection in humanitarian logistics and Istanbul application
HAFİZE YILMAZ
Doktora
Türkçe
2021
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZGÜR KABAK
- Orta Asya ve Hazar bölgesinde enerji odaklı güç mücadelelerinden kaynaklanan bölgesel krizlerin ekonomi politiği ve Türkiye'ye yansımaları
Political economy of regional crisis arising from energy-oriented power struggles in Central Asia and Caspian region and their reflections to Turkey
YONCA YALÇIN ÇAKMAKLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
EnerjiHarp Akademileri KomutanlığıUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN SAYGIN
- 1945 sonrasında Avrupa güvenliği yapılanmaları ve Türkiye'nin rolü
European Security structurals and Turkish role after 1945
İRFAN MESUT KÖROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Uluslararası İlişkilerGazi ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN METİN ÖZTÜRK