Trabzon ilinde yaşayan 20 yaş ve üzeri yetişkinlerde ruh sağlığı okuryazarlığı düzeyi ve etkileyen faktörler
Mental health literacy and affecting factors in adults aged 20 years and older living in Trabzon
- Tez No: 1004269
- Danışmanlar: PROF. DR. NAZIM ERCÜMENT BEYHUN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Ruh Sağlığı, Ruh Sağlığı Okuryazarlığı, Toplum Sağlığı, Yetişkin, Yardım Arama Davranışı, Ruh Sağlığı Hizmetleri, Trabzon, Türkiye, Mental Health, Mental Health Literacy, Public Health, Adults, Help-Seeking Behavior, Mental Health Services, Trabzon, Türkiye
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Araştırmanın amacı Trabzon ilinde yaşayan 20 yaş ve üzeri yetişkinlerde ruh sağlığı okuryazarlığı düzeyini ve etkileyen faktörleri değerlendirmektir. Gereç-Yöntem: Bu tanımlayıcı tipteki araştırmada örneklem seçimi, yaşanılan ilçenin SEGE sınıflamasına göre belirlenmiş, yaş ve cinsiyete göre tabakalandırma yapılmıştır. Çalışmaya 1.343 kişi dahil edilmiştir. İstatistiksel analizlerde Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Spearman korelasyon, Genelleştirilmiş Lineer Model ve Binary Lojistik Regresyon kullanılmış; önemlilik değeri p<0,05 olarak alınmıştır. Bulgular: Katılımcıların RSOY toplam puan ortalaması 14,87±4,52 olup toplumun ruh sağlığı okuryazarlığının orta düzeyde olduğu bulunmuştur. Çok değişkenli analizlerde düşük ruh sağlığı okuryazarlığı düzeyi; erkek cinsiyet, ilköğretim ve altı eğitim düzeyi, SEGE 4/5 bölgelerinde yaşama, yaşamının büyük bölümünü köyde geçirmiş olma, birisiyle birlikte yaşama, sağlık hizmetleri alanında çalışmama, psikiyatrik hastalık öyküsünün bulunmaması ve psikiyatrik hastalığı olan bir bireye yardım etmemeyle önemli şekilde ilişkili bulunmuştur. Bu değişkenler, çalışmamızda düşük ruh sağlığı okuryazarlığı açısından risk faktörleri olarak belirlenmiştir. Sonuç: Ruh sağlığı okuryazarlığı yalnızca bireysel bilgi düzeyiyle sınırlı olmayıp, sosyoekonomik, yapısal ve deneyimsel faktörlerle şekillenen önemli bir halk sağlığı göstergesidir. Çalışmada bulunan risk grupları, ruh sağlığı hizmetlerine erişimde ve yardım arama davranışlarında dezavantajlı olabilecek grupları işaret etmektedir. Bu bulgular, toplum temelli, eşitsizlikleri azaltmayı hedefleyen ve çok bileşenli ruh sağlığı okuryazarlığı müdahalelerinin gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to evaluate the level of mental health literacy (MHL) and the factors associated with it among adults aged 20 years and over living in Trabzon, Türkiye. Materials and Methods: In this descriptive study, the sample was selected according to the Socio-Economic Development Index (SEGE) classification of the district in which the participants lived, and stratification was performed by age and sex. A total of 1,343 participants were included. Statistical analyses were performed using the Mann–Whitney U test, Kruskal–Wallis test, Spearman correlation analysis, Generalized Linear Model and Binary Logistic Regression. Statistical significance was accepted at p < 0.05. Results: The mean total MHL score was 14.87±4.52, indicating a moderate level of mental health literacy in the study population. In multivariable analyses, low mental health literacy was significantly associated with male sex, primary school education or below, living in SEGE 4/5 regions, having spent most of one's life in rural areas, living with another person, not working in the health sector, absence of a psychiatric history and not having provided help to a person with a psychiatric disorder. These variables were identified as independent risk factors for low mental health literacy in this study. Conclusion: Mental health literacy is not limited to individual knowledge but is shaped by socioeconomic, structural, and experiential factors, making it an important public health indicator. The identified risk groups may experience disadvantages in accessing mental health services and seeking help. These findings highlight the need for community-based, multi-component mental health literacy interventions aimed at reducing health inequalities.
Benzer Tezler
- Trabzon ili erişkin yaş gruplarında anti nükleer antikor seroprevalansının belirlenmesi
Determination of antinuclear antibody seroprevalence in adult age groups of Trabzon province
ALTAN AKINEDEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2012
MikrobiyolojiKaradeniz Teknik ÜniversitesiTıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NEŞE KAKLIKKAYA
- Trabzon ilinde yaşayan 20 yaş ve üzeri bireylerde tütün ürünleri kullanımı, alkol kullanımı, alkol kullanım bozukluğu prevalansı ve etkileyen faktörler
Prevalence and associated factors of tobacco use, alcohol consumption, alcohol use disorder among individuals aged 20 and above living in trabzon province
HİLAL ÇANKAYA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Halk SağlığıKaradeniz Teknik ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR KARAKULLUKÇU
- Trabzon ilinde 20 yaş ve üzeri bireylerin hepatit A, B, C, D ve E seroprevalansları
Seroprevalences of hepatitis A, B, C, D and E among 20 years and over individuals in Trabzon province
CEVRİYE CEYDA KOLAYLI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Halk SağlığıKaradeniz Teknik ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT TOPBAŞ
- Trabzon'da iki farklı sosyoekonomik yerleşim yerinde 20 ? 44 yaş arası evli kadınların isteyerek düşük ve aile planlaması yöntemi kullanma durumları
The application rates of induced abortion and family planning methods among the married women aged 20-44 from two different socioeconomic settlements in Trabzon
NURDAN GEÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Halk SağlığıKaradeniz Teknik ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GAMZE ÇAN
- Trabzon ili 20-49 yaş erişkinlerde Herpes Simplex Virüs tip-2 seroprevalansı
Seroprevalance of Herpes Simplex Virus type-2 among 20-49 years of age in Trabzon, Turkey
EMİNE ÇAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2009
Halk SağlığıKaradeniz Teknik ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT TOPBAŞ