Transforming appropriations of ıranian ıdentity in qajar and pahlavi palaces
Kaçar ve pehlevi saraylarında iran kimliğinin dönüştürülmesi
- Tez No: 1004337
- Danışmanlar: PROF. DR. ZEHRA TONBUL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İstinye Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimari Tasarım Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, İran kimliğinin dönüşümünü Kaçar (1789–1925) ve Pehlevi (1925–1979) hanedanlıkları dönemlerinde saray mimarisi ve işlevleri üzerinden incelemektedir. Saraylar yalnızca konut değil, aynı zamanda siyasal temsilin, kültürel müzakerenin ve simgesel otoritenin araçları olmuştur. Çalışma, Tahran'daki Gülistan Sarayı ile Şems-ol-Emare ve Talar-e Salam gibi uzantılarını, Kaçar veliahtının merkezi olarak Tebriz'in rolünü ve Pehlevi döneminde Niyavaran, Sa'dabad ve Yeşil Saray gibi örnekleri ele almaktadır. Kaçar dönemi, Avrupa etkilerinin seçici biçimde geleneksel İran mimarisiyle bütünleştirildiği bir deneyim dönemi olarak değerlendirilmiştir. Panoramik bakışa sahip Şems-ol-Emare, küresel üslupların İslamî ve İranî bağlamda uyarlanmasını gösterirken, müze işlevi kazanan Talar-e Salam Avrupa kültürel modelleriyle kurulan ilişkiyi yansıtır. Bu mimari stratejiler, Tahran'ın modern başkent olarak yükselişi ve Tebriz'in veliaht prenslerin siyasi eğitim merkezi olmasıyla yakından bağlantılıdır. Buna karşılık, Pehleviler bu mirası yeniden tanımlayarak modern, merkeziyetçi ve milliyetçi bir vizyon inşa ettiler. Rıza Şah ve Muhammed Rıza Şah, Yeşil Saray gibi Kaçar yapılarında düzenlemeler yaparken Sa'dabad ve Niyavaran komplekslerinde yeni saraylar inşa ettiler. İslamî süslemeleri reddederek, Sasani görkemine ve modernleşme söylemine gönderme yapan ön-İslamî ve modernist üslupları öne çıkardılar. İki hanedan dönemi karşılaştırıldığında, İran'daki saray mimarisinin kimlik inşasının dinamik bir sahnesi olduğu ileri sürülmektedir. Kaçar sarayları geleneği Avrupa etkileriyle harmanlarken, Pehlevi sarayları ideolojik bir yeniden inşa sürecini izleyerek hem kentsel peyzajı hem de kültürel kimliği dönüştürmüştür.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the transformation of Iranian identity as expressed through the architecture and functions of royal palaces during the Qajar (1789–1925) and Pahlavi (1925–1979) dynasties. Palaces were not merely residences but instruments of political representation, cultural negotiation, and symbolic authority. The study focuses on the Golestan Palace in Tehran, its extensions such as Shams-ol-Emareh and Talar-e Salam, the role of Tabriz as the Qajar crown prince's seat, and Pahlavi palaces including Niavaran, Sa'dabad, and the Green Palace. The Qajar period is analyzed as a moment of experimentation, where European influences were selectively integrated into Persian architectural traditions. Structures such as Shams-ol-Emareh, with its panoramic outlook, illustrate the adaptation of global idioms within an Islamicate and Persian context, while the museum-like Talar-e Salam reflects engagement with European cultural models. These architectural strategies were closely linked to Tehran's emergence as a modern capital and Tabriz's role as a political training ground. In contrast, the Pahlavis redefined these legacies to project a modern, centralized, and nationalist vision. Reza Shah and Mohammad Reza Shah adapted Qajar buildings, such as the Green Palace, while constructing new palaces in the Sa'dabad and Niavaran complexes. Rejecting Islamic ornament, they emphasized pre-Islamic and modernist forms to connect the monarchy with Sassanian grandeur and modernization. By comparing these dynastic moments, the thesis argues that palatial architecture in Iran served as a dynamic arena for identity formation. While Qajar palaces balanced tradition with European borrowings, Pahlavi palaces pursued ideological reinvention, reshaping both urban landscapes and cultural identity.
Benzer Tezler
- A twofold act of locating from a critical distance: A revisit to Constant's New Babylon
Kritik bir mesafeden ikili bir yer-bulma eylemi: Constant'ın Yeni Babil'i üzerine yeni bir okuma
ALİ DUR
- Post-flânerie: Altering rhythm, visual attention, and experience during walking in hybrid public space
Post-flanörlük: Hibrit kamusal mekânda yürürken değişen ritim, görsel dikkat ve deneyim
GÖRSEV ARGIN UZ
Doktora
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANDAN TÜRKOĞLU
PROF. DR. BURAK PAK
- Kent kimliği bağlamında zihinsel haritalama yöntemi ile mekânsal kendileme analizi: Van Edremit ilçesi örneği
Spatial appropriation analysis through mental mapping method in the context of urban identity: The case of Edremit district, Van
İREM DEDEOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Şehircilik ve Bölge PlanlamaVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN İLKAY
- The memory of Çubukçu Han as a visual archaeological experiment
Bir görsel arkeoloji denemesi olarak Çubukçu Han hatırası
HAYDAR AKDAĞ
Doktora
İngilizce
2025
Güzel SanatlarYeditepe ÜniversitesiPlastik Sanatlar ve Resim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERHAT ÖZGÜR
- Turkish painting art as a propaganda tool between 1908 and 1945
1908-1945 yılları arasında bir propaganda aracı olarak Türk resim sanatı
NECLA TOSMUR
Sanatta Yeterlik
İngilizce
2021
Güzel SanatlarYeditepe ÜniversitesiPlastik Sanatlar Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TEYMUR RZAYEV