İstanbul'da kentsel dönüşüm süreçlerinde yaşanan işleyiş problemleri: Tozkoparan mahallesi örneği
Operational problems experienced in urban transformation processes in istanbul: The example of tozkoparan neighborhood
- Tez No: 1004353
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDULLAH UĞUR TANYELİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Kentsel Dönüşüm, Kentsel Tasarım, Yersizleşme, Mekânsal Ayrışma, Soylulaştırma, Kentsel doku, Kentsel planlama, Kentsel rant, Kentsel yaşam, Mekansal ayrışma, Urban Transformation, Urban Design, Displacement, Spatial Segregation, Gentrification, Urban rent, Urban life
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstinye Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimari Tasarım Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kentsel alanlar, çeşitli faktörlerin etkisiyle sürekli değişen dinamik sistemlerdir. Bu dönüşüm kimi zaman yaşam kalitesini artırırken, kimi zaman da bozulmalara yol açabilir. Bu nedenle kentsel dönüşüm, yalnızca fiziksel yenileme değil; toplumsal ihtiyaçlara yanıt veren çok boyutlu bir süreç olarak ele alınmalıdır. Süreçte projelerin yalnızca estetik kaygılarla şekillendirilmemesi önemlidir. Projeler, kent sakinlerinin yaşam kalitesini yükseltmeyi hedefleyen bütüncül bir yeniden düzenleme anlayışını benimsemelidir. Ancak bu süreç, çoğu zaman sosyal ve ekonomik adaletsizlikler yarattığı gerekçesiyle eleştirilmektedir. İstanbul'daki yenileme projelerinde genellikle yüksek mali değer taşıyan ve yatırım açısından dikkat çeken bölgelerin önceliklendirildiği, riskli alanların ise geri planda kaldığı görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, kentsel dönüşümün amacından saparak uygulanması sürecinde ortaya çıkan sorunları ve toplumsal etkileri analiz etmektir. Bu kapsamda, özellikle mutenalaştırma ve ranta dayalı yıkım konuları, İstanbul Güngören'deki Tozkoparan Mahallesi örneğinde; yerinden edilme, sosyal-kültürel çatışmalar, ekonomik adaletsizlik ve mimari kimlik kaybı bağlamında incelenmiştir. Tozkoparan sakinleriyle yapılan anket ve görüşmelerle, dönüşümün yerel halk üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Çalışma, dönüşümün hak temelli, yerinden etmeden ve yaşam kalitesini artırarak nasıl yönetilebileceğine ilişkin öneriler sunmaktadır. Sonuç olarak, Tozkoparan örneğinde dönüşüm sürecinde halkın kaygılarını dikkate alan ikna mekanizmalarının bulunmadığı görülmüştür. Bu mekanizmalar kurulmadıkça, daha adil ve sürdürülebilir bir dönüşümün mümkün olamayacağı anlaşılmaktadır.
Özet (Çeviri)
Urban areas are dynamic systems that constantly change under the influence of various factors. This transformation can sometimes improve the quality of life, while other times it can lead to deterioration. Therefore, urban transformation should be considered not only as a physical renewal process but as a multidimensional process that responds to social needs. It is crucial that projects are not shaped solely by aesthetic concerns. Projects should embrace a holistic approach to redevelopment, aiming to improve the quality of life of city residents. However, this process is often criticized for creating social and economic injustices. Renewal projects in Istanbul generally prioritize areas with high financial value and investment value, while risky areas are neglected. The aim of this study is to analyze the problems and social impacts that arise during the implementation of urban transformation, which deviates from its intended purpose. In this context, issues of gentrification and rent-seeking demolition are examined in the context of displacement, social-cultural conflicts, economic injustice, and loss of architectural identity, particularly in the Tozkoparan neighborhood of Güngören, Istanbul. The impacts of the transformation on the local community were assessed through surveys and interviews with Tozkoparan residents. The study offers suggestions on how the transformation can be managed in a rights-based manner, without displacement, and in a way that enhances quality of life. Consequently, in the Tozkoparan example, it was observed that there were no persuasive mechanisms that took public concerns into account during the transformation process. It is clear that without these mechanisms, a more equitable and sustainable transformation will not be possible.
Benzer Tezler
- Türkiye'de inşaat ve yıkıntı atıkları yönetim sisteminin mevcut durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of the current status of the construction and demolition waste management system in turkey
GÜLİZ ERDİK ALDIRMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. ELÇİN FİLİZ TAŞ
- Kentsel dönüşüm çalışmalarında uzlaşma süreçlerinin stratejik ve bütüncül bir bakış açısıyla incelenmesi: Bayrampaşa Eski Cezaevi Alanı örneği
Kentsel dönüşüm çalışmalarında uzlaşma süreçlerinin stratejik ve bütüncül bir bakış açısıyla incelenmesi: Bayrampaşa Eski Cezaevi Alanı Örneği
HASAN HÜSEYİN OKUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEVKİYE ŞENCE TÜRK
- Kentsel mekanın, deprem risklerinin azaltılmasına yönelik yeniden organizasyonu ve bir toplumsal katılım süreci
Reorganization of urban space in order to mitigate earthquake risks, and a process for social participation
SÜLEYMAN BALYEMEZ
Doktora
Türkçe
2010
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LALE BERKÖZ
- Kentsel dönüşüm süreçlerinin Bakırköy örneği üzerinden incelenmesi
Investigation of urban transformation processes on thecase of Bakirköy
MUSTAFA TOLGA İLASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DİLEK EKŞİ AKBULUT
- Kırsal yerleşmelerin analizinde kültürel coğrafya yaklaşımı: Kocaeli, İzmit örneği
Cultural geography approach in the analysis of rural settlements: Kocaeli, İzmit case
ESRA BALCI
Doktora
Türkçe
2024
Şehircilik ve Bölge PlanlamaYıldız Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İCLAL SEMA DİNÇER