بلاغة الاستفهام وجوابه في ديوان الهذليين
El-Huzaliyyîn Divan'ında soru ve cevabının belâgatı
- Tez No: 1004354
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDURRAHMAN ÖZDEMİR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Arap edebiyatı, Arap şiiri, Arabian literature, Arabic poetry
- Yıl: 2026
- Dil: Arapça
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri (arapça) Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Hüzelîler Divanı'nda soru ve cevap üslubunu; yapısal, anlamsal ve edimbilimsel boyutlara sahip bir üslup ve belâgat tezahürü olarak ele almakta ve bu gerçekliğin şiirsel tecrübenin derinliğini ve şiir söyleminin belâgat ilimlerinin teşekkülüne katkı sağlama gücünü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma, soru ve cevabın Arap dil geleneğindeki köklerini izlemekle başlamakta, ardından bu iki üslubun çağdaş yaklaşımlar çerçevesinde geçirdiği gelişimi incelemektedi. Çalışma bir girişle başlamış, ardından gelen birinci bölümde soru ve cevabın klasik ve modern belâgat, tefsir, felsefe ve kelâm literatüründeki yeri ele alınmış; bu iki üslubun incelenişinde benimsenen yöntem farklılıkları ortaya konulmuş ve açık (sarih) soru ile örtük (gayri sarih) soru arasındaki ayrım, bunlara verilen cevap türleriyle birlikte değerlendirilmiştir. İkinci bölümde, Hüzeli şiirinde soru ve cevabın yapısal ve anlamsal örgüsünün belâgati ele alınmış; soru edatları analiz edilerek sayısal bir değerlendirmeye tabi tutulmuş ve şiir bağlamı içinde hayret, kınama, temenni, inkâr, yüceltme ve azarlama gibi çeşitli belâgî işlevleri açıklanmıştır. Bu bölümde ayrıca cevabın belâgati incelenmiş, özellikle mutlak hükmün sebebine yönelik cevap, özel hükmün sebebine yönelik cevap ve sözün cevabı türleri üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölüm ise Hüzeliler Divanı'nda soru ve cevabın edimbilimsel ve iletişimsel boyutlarına ayrılmış; bağlam, konuşurun niyeti, önvarsayım, söylemsel çıkarım, söz edimi ve etki edimi gibi modern edimbilimsel kavramlar esas alınmıştır. Yapılan çözümleme, soru ve cevabın sosyal, ahlaki, eğitsel, dinî, kabilesel ve varoluşsal boyutlar taşıdığını ortaya koymuş; böylece Hüzeliler şiirinde bu üslupların yalnızca dilsel yapılar değil, anlamın inşasında, söylemin yönlendirilmesinde ve iletişimin sağlanmasında etkin araçlar olduğunu göstermiştir.
Özet (Çeviri)
This study examines the interrogative and its response in the Dīwān of al-Hudhayl as a stylistic and rhetorical phenomenon with structural, semantic, and pragmatic dimensions. It seeks to reveal the depth of poetic experience and to demonstrate the capacity of poetic discourse to contribute to the formulation and development of rhetorical principles. The study begins by tracing the roots of the interrogative and its response in the Arabic rhetorical tradition, followed by an examination of their development within contemporary linguistic and rhetorical approaches. The study opens with an introduction, followed by the first chapter, which addresses the position of the interrogative and its response in classical and modern rhetorical, exegetical, philosophical, and theological writings. This chapter highlights the diversity of scholarly approaches to these two structures and distinguishes between explicit and implicit interrogatives, along with the types of responses associated with each. The second chapter is devoted to the rhetorical analysis of the structural and semantic configuration of the interrogative and its response in al-Hudhaylī poetry. It includes an analytical and statistical examination of interrogative particles and clarifies their various rhetorical functions within poetic contexts, such as wonder, reproach, wish, negation, magnification, and reprimand. This chapter also investigates the rhetoric of the response, focusing on its nature and types, particularly the response to the cause of an absolute judgment, the response to the cause of a specific judgment, and the response to an utterance. The third chapter explores the pragmatic and communicative dimensions of the interrogative and its response in the Dīwān of al-Hudhayl, drawing on modern pragmatic frameworks, including context, speaker intentionality, presupposition, conversational implicature, speech acts, and perlocutionary effects. The analysis reveals the presence of social, ethical, educational, religious, tribal, and existential dimensions, demonstrating that the interrogative and its response in al-Hudhaylī poetry are not merely linguistic structures, but effective tools for constructing meaning, directing discourse, and achieving communication
Benzer Tezler
- بلاغة القيٯ د في القران الكريم دراسة تطبيقية في سورتي النساء والماءدة
Başlık çevirisi yok
AHMED İSMAİL HASSAN ALY
- بلاغة الخطاب في سورالطواسين
Kur'an-ı Kerîm'de hîtap belagati (Tasin sureleri örneğinde)
KAWTHER MAHMOOD AHMED SHWAN
Yüksek Lisans
Arapça
2017
Doğu Dilleri ve EdebiyatıBingöl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HUSAIN ASWAD
- بلاغة التعبير القرآني في آيات العلم والجهل
İlim ve Cehalet Ayetlerinde Kur'ân'in Belâğî İfadeleri
WASEELAH ABDULKAREEM FAYYADH
Yüksek Lisans
Arapça
2024
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ Emine SEKME
- بلاغة الكلمة في القران الكريم من خلال ايات خلق الانسان
İnsan yaratılışıyla ilgili ayetler çerçevesinde Kur'ân'da kelime belagatı
MAHİR İPEK
Yüksek Lisans
Arapça
2024
Eğitim ve Öğretimİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA TEMİMİ
- تعليم البلاغة لغير الناطقين بالعربية بغرض معرفة الإعجاز البياني في القرآن الكريم
Yabancılara Arap dili belagatının öğretimi: Kuran-ı Kerim'in edebi yönü bağlamında
AMMAR ELNEŞİF
Yüksek Lisans
Arapça
2021
Eğitim ve Öğretimİstanbul Aydın ÜniversitesiArap Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN ELMALI