Van gölü kapalı havzasında mevsimsel ve yıllık kuraklık eğilimlerinin geleneksel ve yenilikçi yöntemlerle incelenmesi
Analysis of seasonal and annual drought trends in the Van lake closed basin using conventional and innovative approaches
- Tez No: 1004486
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT PINARLIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İnşaat Mühendisliği, Civil Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, iklim değişikliğinin etkileriyle giderek daha belirgin hâle gelen kuraklık süreçlerinin, Van Gölü Kapalı Havzası özelinde zamansal ve mekânsal boyutlarıyla değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Kuraklık, yalnızca meteorolojik bir olgu olmanın ötesinde; hidrolojik dengeyi, su bütçesini, ekosistem sürekliliğini ve sosyoekonomik faaliyetleri doğrudan etkileyen karmaşık bir süreçtir. Çalışma alanı; Van, Bitlis ve Ağrı illerini kapsamaktadır. Bu üç ilin sınırları içinde yer alan havza, kompleks topoğrafik, orografik ve iklimsel özelliklere sahiptir. Havza sınırları içinde bulunan 5 adet meteorolojik istasyondan elde edilen uzun dönemli yağış verileri, bölgesel iklim koşullarının değişkenliğini temsil etmektedir. Kuraklık analizinde Standartlaştırılmış Yağış İndeksi (SPI) ve Normalize Yağış İndeksi (NYİ) yöntemleri uygulanmış, eğilim analizleri ise Yenilikçi Şen Yöntemi (ITA) ile gerçekleştirilmiştir. Farklı zaman ölçeklerinde yapılan analizler ile kurak ve nemli dönemlerin zamansal dağılımı ortaya konulmuştur. Elde edilen bulgular, havzada kuraklığın sürekli bir yapıdan ziyade dönemsel olarak ortaya çıkan ve mevsimlere bağlı değişkenlik gösteren bir karaktere sahip olduğunu göstermiştir. Özellikle yaz ve sonbahar dönemlerinde kuraklık etkisinin daha belirgin olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, kısa vadede dalgalı bir yapı gözlenirken, orta ve uzun vadede daha süreklilik gösteren kuraklık eğilimlerinin bulunduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, havzada kuraklık eğilimlerinin belirgin bir artış göstermediğini, aksine zayıf da olsa nemli koşullara doğru bir yönelimin bulunduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, kuraklık süreçlerinin yalnızca kısa süreli değişimlerle değil, uzun dönemli hidrolojik ve iklimsel süreçlerle birlikte değerlendirilmesi gerektiği ortaya konulmuştur. Bu çalışmanın, kuraklık izleme ve su kaynakları yönetimi açısından literatüre ve uygulamalara katkı sağlaması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to evaluate drought processes, which have become increasingly evident due to the impacts of climate change, in terms of their temporal and spatial dimensions within the Lake Van Closed Basin. Drought is not merely a meteorological phenomenon; it is a complex process that directly affects the hydrological balance, water budget, ecosystem sustainability, and socio-economic activities. The study area covers the provinces of Van, Bitlis, and Ağrı. The basin, located within the boundaries of these provinces, exhibits complex topographic, orographic, and climatic characteristics. Long- term precipitation data obtained from five meteorological stations within the basin were used to represent the variability of regional climatic conditions. In the drought analysis, the Standardized Precipitation Index (SPI) and the Normalized Precipitation Index (PNI) methods were applied, while trend analyses were carried out using the Innovative Şen Method (ITA). Analyses conducted at different time scales revealed the temporal distribution of dry and wet periods. The results indicate that drought in the basin does not exhibit a continuous structure but rather occurs periodically and shows variability depending on seasons. It was determined that the effects of drought are more pronounced during summer and autumn periods. Additionally, while a fluctuating pattern is observed in the short term, more persistent drought tendencies emerge in the medium and long term. The findings reveal that drought trends in the basin do not show a significant increase; on the contrary, there is a slight tendency towards wetter conditions. In conclusion, it has been demonstrated that drought processes should be evaluated not only through short-term variations but also in conjunction with long-term hydrological and climatic processes. This study is expected to contribute to both the literature and practical applications in terms of drought monitoring and water resources management.
Benzer Tezler
- Van Gölü'nün sedimentolojik-stratigrafik evrimi ve göl seviyesi değişimleri
Sedimentological-stratigraphic evolution and lake level changes of Lake Van
EMRE DAMCI
Doktora
Türkçe
2018
Deniz Bilimleriİstanbul Teknik Üniversitesiİklim ve Deniz Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEMET NAMIK ÇAĞATAY
- Van gölü kapalı havzasında yağış-akım analizleri ve göl seviye değişimi
Rainfall-flow analyzes and lake level change in Van Lake closed basin
MURAT ERGİNYÜREK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
CoğrafyaFırat ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA TANER ŞENGÜN
- Van Gölü havzasında su kaynaklarının hidroelektrik santraller ve göletler ile değerlendirme imkanlarının araştırılması
Investigating the feasibility of using the small lakes and hydroelectric energy to utilize water resource potansials of Van Lake basin
ERGÜN KELEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
İnşaat MühendisliğiFırat Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET TUNA
- Van Gölü su seviye değişimlerine hidrojeolojik yaklaşım
Hydrogeological approach to water level changes in Lake Van
HACER DÜZEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Jeoloji MühendisliğiYüzüncü Yıl ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HARUN AYDIN
- Koçköprü baraj gölü'nde (Van) yaşayan siraz (Capoeta capoeta, guldenstaedt, 1772) ve inci kefali (Chalcalburnus tarichi pallas, 1811) popülasyonları üzerine bir araştırma
A Study on the Capoeta capoeta (guldenstaedt, 1772) and Chalcalburnus tarichi (pallas, 1811) populations living in the Koçköprü dam lake (Van-Turkey)
MAHMUT ELP
Doktora
Türkçe
2002
Su Ürünleriİstanbul ÜniversitesiSu Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MUSTAFA KARABATAK