Yabancılara Türkçe öğretiminde B1-B2 düzeyinde yapay zekâ üretimi hikâyelerin kullanılabilirliği üzerine bir inceleme
A study on the usability of stories produced by artificial intelligence at B1-B2 level in teaching Turkish to foreigners
- Tez No: 1004598
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞABAN ÇOBANOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Yapay zekâ destekli hikâye anlatımı, Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi, Okuma-anlama becerisi, GPT tabanlı içerik üretimi, B1-B2 dil düzeyi, Artificial intelligence supported storytelling, Teaching Turkish as a foreign language, Reading-comprehension skills, GPT based content production, B1-B2 language level
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yabancılara Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yabancılara Türkçe öğretimi, son yıllarda küreselleşmenin etkisiyle artan kültürel etkileşimler ve Türkiye'de öğrenim gören uluslararası öğrenci sayısındaki artış nedeniyle stratejik ve pedagojik açıdan daha da önemli bir alan haline gelmiştir. Türkçenin yalnızca dilsel bir yapı değil, aynı zamanda kültürel ve toplumsal anlamlar taşıyan bir iletişim aracı olması, öğretim süreçlerinde hem dilsel yeterlik hem de kültürel farkındalık kazandırmayı zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, dil öğretiminde kullanılan yöntem ve materyallerin hem anlamlı hem de çağdaş ihtiyaçlara cevap veren yapıda olması önem arz etmektedir. Bu araştırma, son yıllarda hızla gelişen yapay zekâ (YZ) teknolojilerinin, yabancılara Türkçe öğretimi bağlamında nasıl etkili biçimde kullanılabileceğini sorgulamakta ve özellikle YZ destekli hikâye üretim araçlarının, B1–B2 düzeyindeki öğrencilerin okuma-anlama becerileri üzerindeki etkilerini incelemektedir. Geleneksel hikâye anlatımının dil öğretimindeki katkısı uzun süredir kabul edilmekle birlikte, teknolojinin sunduğu yeni olanakların öğretim sürecine nasıl entegre edilebileceği henüz yeterince sistematik olarak incelenmemiştir. Bu çalışmada, yapay zekâ ile üretilmiş dijital hikâyelerin dilbilgisel doğruluğu, anlatı yapısı, pedagojik işlevselliği ve kültürel yeterliliği detaylı biçimde analiz edilmiştir. Kuramsal temelde çalışma, Gagné'nin öğretim olayları kuramı, Vygotsky'nin sosyokültürel öğrenme yaklaşımı, Krashen'in girdi hipotezi ve CEFR'nin dil yeterlik düzeyleri üzerine inşa edilmiştir. Bu yaklaşımlar aracılığıyla, YZ destekli materyallerin öğrenicinin bilişsel gelişimine, kültürel duyarlılığına ve dil yeterliğine katkı sağlama potansiyeli değerlendirilmiştir. Araştırmada nitel içerik analizi ile birlikte, B1–B2 düzeyindeki öğrenciler üzerinde uygulanan çoktan seçmeli okuma-anlama testi ile nicel veri toplanmıştır. Metinler GPT tabanlı büyük dil modelleri aracılığıyla oluşturulmuş; öğrencilere bu metinler üzerinden değerlendirme yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre, yapay zekâ destekli hikâyeler, dil öğrenen bireylerin kelime dağarcığını geliştirme, bağlamsal anlama becerilerini artırma ve metinle kurdukları duygusal bağlantıyı güçlendirme açısından olumlu etkiler sunmaktadır. Katılımcıların büyük bölümü, YZ ile üretilmiş hikâyeleri anlaşılır, akıcı ve ilgilerini çekici bulduklarını belirtmiş; bu da yapay zekânın sunduğu içeriklerin, geleneksel metinlerle karşılaştırıldığında daha etkili olabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The teaching of Turkish as a foreign language has gained significant importance in recent years due to the increasing cultural interactions driven by globalization and the rising number of international students studying in Turkey. As Turkish is not only a linguistic system but also a medium of cultural and social communication, language teaching processes must aim to foster both linguistic competence and cultural awareness. In this regard, teaching methods and materials should be both meaningful and responsive to the evolving needs of learners in contemporary educational contexts. This study investigates how rapidly advancing artificial intelligence (AI) technologies can be effectively integrated into the context of teaching Turkish as a foreign language, focusing specifically on the impact of AI-generated narratives on the reading comprehension skills of B1–B2 level learners. While the role of storytelling in language teaching is well-established, the integration of new technological possibilities into instructional practices remains an underexplored area. In this study, AI-generated digital stories are analyzed in terms of grammatical accuracy, narrative structure, pedagogical functionality, and cultural adequacy. The theoretical foundation of the study is based on Gagné's Conditions of Learning, Vygotsky's Sociocultural Theory, Krashen's Input Hypothesis, and the CEFR proficiency framework. These approaches provide a comprehensive basis for evaluating how AI-supported materials contribute to learners' cognitive development, cultural sensitivity, and language acquisition. The research design includes both qualitative content analysis and a quantitative reading comprehension test administered to B1–B2 level learners using AI-generated texts created with GPT-based large language models. Findings indicate that AI-generated stories positively influence learners' vocabulary development, contextual understanding, and emotional engagement with texts. Most participants reported finding the AI-generated texts comprehensible, coherent, and engaging—suggesting that such content may be more effective than traditional reading materials in specific contexts.
Benzer Tezler
- Yapay zekâyla üretilen metin türlerinin yedi iklim yabancılara Türkçe öğretim setindeki metinlerle karşılaştırmalı incelenmesi
A comparative analysis of text types generated by artificial intelligence and the texts in the yedi̇ i̇kli̇m Turkish teaching set
MUSTAFA ALTAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıMersin ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAMIK KEMAL ŞAHBAZ
- Yabancılara Türkçe öğretiminde Orhan Veli Kanık'ın Hoşgör Köftecisi kitabının A1-A2-B1-B2 düzeyinde uyarlanması
Adaptation of Orhan Veli Kanık's“Hoşgör Köftecisi”to the A1-A2-B1-B2 level in teaching Turkish language to foreigners
MEHMET ÖZKAN ÇAKMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞABAN SAĞLIK
- Yabancılara Türkçe öğretiminde Halide edip Adıvar'ın Himmet Çocuk hikâyesinin B1-B2 düzeyinde sadeleştirilmesi ve etkinlik hazırlanması
Simplifying to B1-B2 level and preparing activity for Halide Edip Adivar's Himmet Children's story, (By) adapting and teaching Turkish to foreigners
FATMA AKTAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHTAP ÖZDEN
- Türkçe'nin anadili ve yabancı dil olarak öğretimi üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
SAMİ BALCI
- Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde set halinde kullanılan“İstanbul”ve“Yedi iklim”metot kitaplarında okuma metinleri üzerine bir karşılaştırma ve kitaplara ilişkin TÖMER öğretim elemanlarının görüşleri
A comparison on the reading texts in the workbooks“İstanbul”and“Yedi Iklim”used as a set in the teaching of Turkish as a foreign language and the opinions of the TOMER teachers related of the books
KÜBRA AYDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL AYTEKİN