تدبير العلاقات والتحالفات السياسية في ضوء السياسة الشرعية: مع تطبيقات معاصرة
Siyaset-I şer'iyye çerçevesinde siyasi ilişkiler ve ittifakların yönetimi: Çağdaş uygulamalar
- Tez No: 1004599
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜVEYS ATEŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Siyasal İttifaklar, Siyasal Anlaşmazlıklar, Şer'î Siyaset, Hamas Hareketi, Arap-İslam Normalleşmesi, Afganistan İslam Emirliği, Political Alliances, Political Contradictions, Islamic Political Jurisprudence, Hamas Movement, Arab-Islamic Normalization, The Islamic Emirate of Afghanistan
- Yıl: 2026
- Dil: Arapça
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, İslam dünyasında siyasi ilişkiler ve siyasi ittifakların yönetimi meselesini, Siyaset-i şer'iyye çerçevesinde ele alarak analitik bir inceleme sunmaktadır. Çalışma, çıkarlarla ilkesel değerlerin iç içe geçtiği günümüz uluslararası ve bölgesel bağlamında, Siyaset-i şer'iyyenin siyasi ittifaklar ve anlaşmazlıkları yönetmeye yönelik sunduğu teorik çerçeveleri ve bu çerçevelerin tarihsel ve çağdaş örnekler üzerindeki uygulanabilirliğini inceleyen temel bir araştırma sorusuna dayanmaktadır. Araştırma, fıkhî temellendirme ile uygulamalı incelemeyi bir araya getiren karşılaştırmalı ve analitik bir metodoloji benimsemektedir. Bu kapsamda, siyasi ittifak ve siyasi anlaşmazlık kavramlarının temel çerçevesi ele alınmakta; ittifak kavramı, antlaşma (muâhede) ve velâyet (muvâlât) gibi yakın kavramlarla karşılaştırılmakta; ardından siyasi ilişkileri düzenleyen şer'î ilkeler incelenmektedir. Çalışmada özellikle maslahat, muvâzene ve me'âlât fıkhı, isabetli ve dengeli siyasi karar alma süreçlerinin merkezî araçları olarak değerlendirilmektedir. Tezde, Hz. Peygamber dönemi ve İslam devlet tecrübesine ait tarihsel örnekler analiz edilmekte; bu örnekler, İslami Direniş Hareketi Hamas'ın ittifakları, Arap dünyasındaki normalleşme süreçleri ve Afganistan'daki İslam Emirliği tecrübesi gibi çağdaş uygulamalarla ilişkilendirilmektedir. Bu karşılaştırmalı analiz, İslam bağlamında ilkeler ile çıkarlar arasında ortaya çıkan siyasi anlaşmazlıkların nasıl yönetildiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma, siyaset-i şer'iyyenin katı ve değişmez bir yapı olmadığını; aksine sabiteler ile değişkenler arasında denge kurabilen esnek bir çerçeve sunduğunu ve karar vericilere, akidevi esaslardan taviz vermeksizin kamu yararını gerçekleştirmeye yönelik denetimli ve sınırlı bir içtihat alanı sağladığını göstermektedir. Ayrıca tez, siyasi ittifakları, siyaset-i şer'iyyenin makâsıdî ilkelerine uyum derecelerine göre değerlendiren yöntemsel bir ayrım ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışma, siyasi karar alma süreçlerinde maslahat ve me'âlât fıkhının daha etkin biçimde dikkate alınmasını, şûrâ ve kolektif içtihat mekanizmalarının güçlendirilmesini ve İslam ülkeleri arasında bütünleşmenin stratejik bir tercih olarak geliştirilmesini önermektedir. Bu yönüyle tez, siyaset-i şer'iyye çerçevesinde siyasi ittifaklar ve anlaşmazlıkların yönetimine ilişkin yenilenmiş bir kavramsal ve metodolojik yaklaşım sunmakta ve İslam siyasal düşüncesinde hem akademik hem de pratik düzeyde yeni araştırma alanları açmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines and analyzes the issue of managing political alliances and political disagreements in the Islamic world from the perspective of Siyaset-i Shar'iyya (Islamic public policy), within the context of the complex interplay between interests and principles amid contemporary international and regional challenges. The study is grounded in a central research question concerning the foundational theoretical frameworks offered by Islamic public policy for managing political alliances and disagreements, and the extent to which these frameworks can be applied to both historical and contemporary cases. The research adopts a comparative and analytical methodology that integrates juristic foundations with applied analysis. It explores the core concepts of political alliance and political disagreement, distinguishes between alliance, treaty (mu'āhada), and loyalty (muwālāt), and then examines the Shar'ī principles governing political relations. Particular emphasis is placed on the jurisprudence of interests (maṣlaḥa), balancing (muwāzana), and consequences (ma'ālāt) as central tools for sound and responsible political decision-making. The thesis analyzes historical models from the Prophetic tradition and the experience of the Islamic state, and relates them to contemporary cases such as the alliances of the Islamic Resistance Movement (Hamas), Arab normalization processes, and the experience of the Islamic Emirate of Afghanistan. This comparative analysis aims to elucidate how political disagreements between principles and interests are managed within the Islamic context. The study demonstrates that Siyaset-i Shar'iyya does not constitute a rigid or static system, but rather provides a flexible framework capable of balancing constants and variables, enabling decision-makers to exercise disciplined and principled ijtihād that serves the public interest without compromising foundational doctrinal principles. Furthermore, the study introduces a methodological distinction between different types of political alliances, based on the degree of their conformity with the maqāṣid-based principles of Islamic public policy. In conclusion, the thesis recommends reorienting Islamic political discourse toward the systematic integration of the jurisprudence of interests and consequences in political decision-making, strengthening mechanisms of consultation (shūrā) and collective ijtihād, and promoting greater integration among Islamic states as a strategic choice that enhances independence and reduces reliance on external alliances. Through this approach, the thesis offers a renewed conceptual and methodological framework for managing political alliances and disagreements within the paradigm of Islamic public policy, while opening new avenues for research and practical application in Islamic political thought.
Benzer Tezler
- علل التعبير القرآني في كتاب تيجان البيان في مشكلات القرآن للإمام محمد أمين الخطيب (ت 1203هـ)
Muhammed Emîn el-Hatîb (ö. 1203)'in Tîcanü'l-Beyân fî Müşkilâti'l-Kur'ân adlı eserinde Kur'an üslubunun arka planı
ALI FAEQ NOAMAN
Yüksek Lisans
Arapça
2021
DinBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDAT SAĞDIÇ
- بلاغة التعبير القرآني في آيات العلم والجهل
İlim ve Cehalet Ayetlerinde Kur'ân'in Belâğî İfadeleri
WASEELAH ABDULKAREEM FAYYADH
Yüksek Lisans
Arapça
2024
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ Emine SEKME
- دور المقالة الأدبية في تنمية مهارة التعبير الكتابي لدى متعلمي العربية في المستوى المتقدم
İleri seviyede Arapça öğrenenlerin yazılı anlatım becerilerini geliştirmede edebi makalenin rolü / The role of the literary essay in developing the written expression skill of Arabic learners at the advanced level
HAZIM ÖMER
Yüksek Lisans
Arapça
2022
Eğitim ve Öğretimİstanbul Aydın ÜniversitesiArap Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYSEL ERGÜL KESKİN
- أثر إستخدام العصف الذهني في تعلم مهارة التعبير الكتابي باللغة العربية لدى طلاب صفوف الإعدادية مدينة أربيل أنموذجاً
Erbil'deki lise öğrencileri arasında Arapça yazılı anlatım becerisini öğrenmede beyin fırtınasının kullanılmasının etkisi - The effect of using brainstorming in learning the skill of written expression in Arabic among high school students in Erbil as a model
AZAD HAMAD ABDULLAH
Yüksek Lisans
Arapça
2020
Eğitim ve ÖğretimVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULHADİ TİMURTAŞ
- تحقيق كتاب روض الإنسان في تدابير صحّة الأبدانلخير الدين خضر العطوفي وتحليله
Hayreddin Hızır el-Atûfî'nin Ravdu'l-insân fî Tedâbîri Sıhhati'l-Ebdân adlı eserinin tahkik ve tahlili
NARGES ISAM IBRAHİEM OWEES
Yüksek Lisans
Arapça
2023
Dinİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FAHREDDİN YILDIZ