Okul kültürünün öğretmenlerin psikolojik sağlamlık düzeylerine etkisi
The effect of school culture on teachers' psychological resilience levels
- Tez No: 1004607
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEBNEM YAZICI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Okul Kültürü, Psikolojik Sağlamlık, Öğretmen, Bürokratik Kültür, Eğitim Yönetimi, Destek kültürü, Görev kültürü, School Culture, Psychological Resilience, Teacher, Bureaucratic Culture, Educational Administration, Support culture, Task culture, Resilience
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı devlet okullarında görev yapan öğretmenlerin okul kültürü algılarının psikolojik sağlamlık düzeylerine etkisini incelemektir. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeline göre gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemi, 2024-2025 eğitim-öğretim yılı itibarıyla İstanbul ilindeki kamuya ait ilkokul, ortaokul ve ortaöğretim kurumlarında görev yapmakta olan ve kolayda örnekleme yöntemi ile belirlenen 491 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri, Kişisel Bilgi Formu, Terzi (2005) tarafından geliştirilen“Okul Kültürü Ölçeği”ve Smith ve arkadaşları (2008) tarafından geliştirilen daha sonra Doğan (2015) tarafından Türkçeye uyarlanan“Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği”uygulanarak elde edilmiştir. Toplanan veriler, SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analiz sürecinde betimsel istatistikler, bağımsız örneklemler ttesti, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi, basit ve çoklu doğrusal regresyon analizi yapılarak çözümlenmiştir. Bulgulara göre öğretmenlerin genel okul kültürü algıları ve psikolojik sağlamlık düzeyleri yüksektir. Alt boyutlardan destek, başarı ve görev kültürü yüksek, bürokratik kültür ise orta düzeydedir. Erkek öğretmenlerin psikolojik sağlamlık düzeyleri kadınlardan anlamlı düzeyde yüksek bulunmuş; okul kültürü algıları ise cinsiyete göre farklılaşmamıştır. Yaş değişkenine göre 30 yaş ve altı öğretmenlerin görev kültürü algıları 41 yaş üstü gruplardan, psikolojik sağlamlık düzeyleri ise tüm yaş gruplarından anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Eğitim düzeyi değişkenine göre okul kültürü algıları ve psikolojik sağlamlık düzeylerinde anlamlı bir farklılık tespit edilememiştir. Kıdem değişkenine göre 5 yıl ve altı kıdeme sahip öğretmenlerin bürokratik kültür algıları daha yüksek kıdem gruplarından anlamlı düzeyde yüksek; 21 yıl ve üzeri kıdeme sahip öğretmenlerin ise görev kültürü ve psikolojik sağlamlık düzeyleri düşük kıdem gruplarından anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Okul kademesi açısından lise öğretmenlerinin genel okul kültürü, başarı, destek ve görev kültürü algıları ile psikolojik sağlamlık düzeyleri diğer kademelerden anlamlı düzeyde yüksek bulunurken bürokratik kültür algısında anlamlı farklılık tespit edilememiştir. Okul büyüklüğü değişkenine göre ise genel okul kültürü, bürokratik kültür ve görev kültürü algılarında anlamlı farklılık belirlenmiştir. Korelasyon analizi sonuçlarına göre okul kültürü ile psikolojik sağlamlık arasında pozitif yönde düşük düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuş; en yüksek korelasyon destek kültürü alt boyutunda belirlenmiştir. Bürokratik kültür ile psikolojik sağlamlık arasında ise negatif yönde düşük düzeyde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Regresyon analizleri sonucunda genel okul kültürünün psikolojik sağlamlığı pozitif yönde, bürokratik kültürün ise negatif yönde anlamlı olarak yordadığı; diğer alt boyutların anlamlı bir yordayıcı etkiye sahip olmadığı belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the effect of public school teachers' perceptions of school culture on their psychological resilience levels. The study was conducted using the relational survey model, one of the quantitative research methods. The sample consists of 491 teachers working in public primary, secondary, and high schools in Istanbul during the 2024-2025 academic year, selected through convenience sampling. Data were collected using a Personal Information Form, the“School Culture Scale”developed by Terzi (2005), and the“Brief Resilience Scale”developed by Smith et al. (2008) and adapted into Turkish by Doğan (2015). The collected data were analyzed using SPSS through descriptive statistics, independent samples t-test, oneway analysis of variance (ANOVA), Pearson correlation analysis, and simple and multiple linear regression analyses. Findings indicate that teachers' overall school culture perceptions and psychological resilience levels are high. Among the sub-dimensions, supportive, achievement, and task cultures were found to be high, while bureaucratic culture was at a moderate level. Male teachers' psychological resilience levels were significantly higher than those of female teachers, whereas school culture perceptions did not differ by gender. Regarding age, teachers aged 30 and under had significantly lower task culture perceptions than those over 41, and significantly lower psychological resilience levels than all other age groups. No significant differences were found in school culture perceptions or psychological resilience levels based on educational background. In terms of seniority, teachers with 5 years or less experience had significantly higher bureaucratic culture perceptions than higher seniority groups, while teachers with 21 or more years of seniority had significantly higher task culture and psychological resilience levels than lower seniority groups. Regarding school level, high school teachers had significantly higher overall school culture, achievement, supportive, and task culture perceptions as well as psychological resilience levels compared to other levels, while no significant difference was found in bureaucratic culture perceptions. School size was found to be associated with significant differences in overall school culture, bureaucratic culture, and task culture perceptions. Correlation analysis revealed a significant positive low-level relationship between school culture and psychological resilience, with the highest correlation found in the supportive culture sub-dimension. A significant negative low-level relationship was found between bureaucratic culture and psychological resilience. Regression analyses indicated that overall school culture positively and significantly predicted psychological resilience, while bureaucratic culture negatively and significantly predicted it; the remaining sub-dimensions did not have a significant predictive effect.
Benzer Tezler
- Adolesan Ayrılma-Birleşme Testi geçerlik güvenirlik çalışması
Başlık çevirisi yok
FİGEN ŞEN KÖSEM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2002
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıEge ÜniversitesiÇocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. MÜGE TAMAR
- Adams'ın eşitlik kuramı bağlamında yönetici ve öğretmenlerin kullandıkları stratejiler
Strategies used by administrators and teachers in the context of Adams' equity theory
FATMA NUR HASDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF AYDOĞDU
- Öğretmen algılarına göre mesleki tükenmişlik, liderlik tarzları ve örgüt kültürü ilişkisi
Professional burnout, leadership styles and organizational culture relationship according to teacher perceptions
SILA İNCEAĞAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimKastamonu ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUAMMER ERGÜN
- Örgütsel ve yönetsel düzeyde motivasyon kavramı ve teorileri
Motivation concept and theories at organizational and managerial level
DENİZ ŞEMSİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İşletmeİstanbul Esenyurt Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MİKAİL EROL
- ФОРМУВАННЯ ЛІДЕРСЬКОЇ КОМПЕТЕНТНОСТІ В МАЙБУТНІХ КЕРІВНИКІВ-ЖІНОК ЗАГАЛЬНООСВІТНІХ ЗАКЛАДІВ ТУРЕЧЧИНИ
Türkiye'de genel eğitim kurumlarında gelecekteki kadın yöneticilerinde liderlik yetkinliğinin oluşturulması
AHMET YILDIRIM
Doktora
Ukraynaca
2021
Eğitim ve ÖğretimCherkasy Natıonal UnıversıtyEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TYMOFİİ DESİATOV