MÖ 1. bin ve MS 1. binde güvenlik amaçlı kapatma ve kilitleme sistemleri
Security-purpose closure and locking systems in the 1st millennium BC and the 1st millennium AD
- Tez No: 1004613
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞENGÜL AYDINGÜN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Klasik arkeoloji, Classical archeology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arkeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Arkeoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarihsel süreç boyunca mekansal ya da bireysel olarak güvenliğin sağlanması için çeşitli güvenlik sistemleri oluşturulmuştur. Bu sistemlerin arkeolojik yöntemler ile tespiti yapılabilen örneklerini kapı, kapak, kilit, anahtarlar ve ilgili mekanizmalar oluşturmaktadır. Bu tez çalışması kapsamında, güvenlik amaçlı kapama ve kapatma sistemlerinin ortaya çıkış süreci hakkında genel bir değerlendirme sunulduktan sonra Anadolu'da MÖ 1. binden MS 1. bine kadar olan kronolojik aralıkta tespit edilmiş olan kapı, kapak ve bunlar üzerinde yer alan kilit mekanizmaları ve anahtar buluntuları ele alınmıştır. Çalışmanın temel amaçlarından olarak daha bilim dünyasına sunulmuş olan çok sayıda buluntun hazırlanan terminolojik tanımlamalar ve tipolojik sınıflandırmalar ile yeniden ele alınmıştır. Bu kapsamda 49 farklı arkeolojik yerleşimde tespit edilmiş 359 buluntu incelenmiş, sınıflandırılmış ve yeniden çizilmiştir. Bu çalışma sonucunda daha önce hatalı olarak tanımlanan ya da kayıt altına alınan 176 buluntu, katalog bilgileri düzeltilerek kaydedilmiştir. Küçükçekmece Bathonea kazıları ve Amorium gibi kazı merkezlerinde yapılan çalışmalar ile 11 buluntu tez kapsamında ilk kez çalışılmıştır. Toplam 51 arkeolojik merkezden 370 buluntunun yer aldığı çalışmada ortak bir tipoloji oluşturulmuş ve yöntem farklılıklarını gidermek için tek bir çizim kataloğunda toplanmıştır. Yapılan değerlendirme sonucunda MÖ 1. binde kanca ve sürgü gibi daha basit kapama mekanizmaların kullanımının yaygın olduğu, Roma İmparatorluk Dönemi ile birlikte sabit kilitlerin özellikle kutu ve kapaklar üzerinde yaygınlaştığı görülmektedir. Ayrıca bu dönemdeki estetik anlayışın kilitler üzerinde ki süslemelere etki ettiği, kilitlerin de mezar stelleri gibi taş işçiliği eserlerinde sembolik olarak kullanım gördüğünü göstermiştir. Doğu Roma Dönemi'nde kilitlerin estetik olarak bir gerileme göstermesi ile birlikte döner mekanizmalı kilitlerin ortaya çıkmasıyla teknik olarak büyük bir gelişim sağlamıştır. Ticaret ile ilişkili mekanlarda taşınır kilitlerin yoğunluğun arttığı görülmüş, su altı batıklarında tespit edilen kilitler de bu ilişkiyi güçlendirmiştir.
Özet (Çeviri)
Throughout history, various security systems have been developed to ensure security for buildings or people. The elements of these systems, which can be identified through archaeological methods, have included doors, covers, locks, keys, and related mechanisMS Within the scope of this thesis, after presenting a general assessment of the emergence process of closure and locking systems for security purposes, doors, hatches, and the lock mechanisms and key finds on them, identified in Anatolia from the 1st millennium BC to the 1st millennium AD, were examined. One of the main objectives of the study was to re-examine numerous finds already presented to the scientific community using prepared terminological definitions and typological classifications. Within this scope, 359 finds identified at 49 different archaeological sites were examined, classified, and redrawn. As a result of this study, 176 finds that had previously been incorrectly defined or recorded were cataloged with corrected information. Eleven finds were studied for the first time within the scope of the thesis, based on work carried out at excavation centers such as Küçükçekmece Bathonea and Amorium. The study, which included 370 finds from a total of 51 archaeological centers, established a common typology and compiled them into a single drawing catalog to eliminate methodological differences. The evaluation revealed that simpler locking mechanisms such as hooks and bolts were widely used in the 1st millennium BC, while fixed locks became common, especially on boxes and lids, during the Roman Empire period. It also shows that the aesthetic understanding of this period influenced the decorations on locks, and that locks were used symbolically in stonework pieces such as tomb steles. In the Eastern Roman Period, locks showed an aesthetic decline, but with the emergence of rotary mechanism locks, they achieved significant technical development. The density of portable locks has been observed to increase in areas related to trade, and locks found in underwater shipwrecks confirm this relationship.
Benzer Tezler
- The Ancient South Marmara Harbors
Antik Güney Marmara Limanları
SERKAN GÜNDÜZ
Doktora
İngilizce
2015
ArkeolojiUludağ ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ŞAHİN
PROF. DR. MARTİNA SEIFERT
- Tripolis antik kenti savunma yapıları
Defensive structures of ancient city Tripolis
SEZER SAYAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ArkeolojiPamukkale ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAHADIR DUMAN
- İlköğretim okullarının 1. kademesindeki din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinin program, öğretmen ve öğrenci açısından değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
A. NİLGÜN DİPTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiSınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYLA GÜRDAL
- Geomorphometric analysis of Elmali Plain and its archaeological settlements
Elmalı Ovası ve arkeolojik yerleşmelerinin jeomorfometrik analizi
HİLAL SEREN ŞAHİN
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Arkeolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiEkoloji ve Evrim Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. BÜLENT ARIKAN
PROF. DR. PEDAR WILLIAM FOSS