A survey project in the vicinity of pre-pottery neolithic Göbekli Tepe
Çanak-çömleksiz neolitik Göbekli Tepe çevresinde bir yüzey araştırması projesi
- Tez No: 1004698
- Danışmanlar: PROF. DR. RANA ÖZBAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Göbekli Tepe, Güneydoğu Anadolu bölgesi, Neolitik Dönem, Peyzaj arkeolojisi, Göbekli Tepe, Southeastern Anatolia region, Neolithic Period, Landscape archeology
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Koç Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Arkeolojik yüzey araştırmaları, geçmiş insan yaşamının dinamiklerini yeniden oluşturmak için önem taşır, özellikle de toplulukların faaliyetlerini ana yerleşimlerin ötesinde nasıl örgütlediklerini anlamada kritik rol oynarlar. Arkeologlar, saha çalışmalarıyla, insanların hammadde topladığı, besin işlediği, alet ürettiği ya da sembolik ve toplumsal pratiklerde bulunduğu yerleşim dışı alanları belirleyebilir. Bu çevre bölgeler arkeolojik kayıtların önemli bir parçasıdır ve geçmiş toplumların ekonomik sistemlerini, teknolojik uygulamalarını, kültürel anlamlarını ve geleneklerini ortaya koyarlar. Bu tez, Güneydoğu Anadolu'nun en önemli yerleşmelerinden biri olan Göbekli Tepe'nin yakın çevresine odaklanarak, bir arkeolojik yüzey araştırması çerçevesinde bu alanlardaki faaliyetleri belirlemeyi ve analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, Tim Ingold'un (1993)“taskscape”(görev manzarası) kavramını kullanmaktadır. Bu kavram, kültürel peyzajları pasif bir arka plan olarak değil, zaman içinde insan eylemleriyle şekillenen mekânlar olarak görür. İnsanlar avcılık, taş ocağında çalışma ve alet yapımı gibi çeşitli döngüsel görevlerle hareket ederken, kültürel peyzajla karşılıklı olarak etkileşim halinde bulunmuştur. Bu yaklaşım özellikle Göbekli Tepe için önemlidir; çünkü yontmataş atölyeleri, taş ocakları ve depolama alanlarına dair ön bulgular, yerleşmenin yakın çevresinde çeşitli faaliyet alanlarının varlığına işaret etmektedir. Çalışma, bu faaliyet alanlarının kapsamını ve dağılımını belgelemek için sistematik yüzey araştırması, hava görüntüleme ve CBS tabanlı mekânsal analiz yöntemlerini bir arada kullanmaktadır. Bu araştırma, Göbekli Tepe'nin ve onu inşa eden avcı-toplayıcı toplulukların yerel bağlamdaki anlamı ve özellikleri hakkında yeni içgörüler sunmaktadır. Yerel katkısının ötesinde, Neolitik dönem arkeolojisinin daha geniş ölçekte yeniden düşünülmesine katkıda bulunmakta ve yerleşimlerin daha geniş toplumsal bağlamları içinde anlaşılmasında yerleşim çevresi incelemelerinin önemini göstermektedir. Yerleşim içi ve yerleşim dışı arkeolojik verileri birleştiren bu çalışma, Güneydoğu Anadolu ve ötesindeki Neolitik araştırmalar için daha kapsamlı bir çerçeve önermektedir.
Özet (Çeviri)
Archaeological surveys are essential for reconstructing the dynamics of past human life, particularly in understanding how societies organized their activities beyond main settlements. By examining landscapes, archaeologists can identify off-site zones where people collected raw materials, processed food, crafted tools, or engaged in symbolic and social practices. These peripheral areas are a crucial part of the archaeological record, revealing economic systems, technological practices, and cultural meanings and traditions of past societies. This thesis focuses on the immediate surroundings of Göbekli Tepe, one of the most significant sites in Southeast Anatolia, to identify and analyze the activities within the framework of an archaeological survey project. The study applies Tim Ingold's (1993) concept of taskscape, which views landscapes not as a passive background, but as spaces shaped by human action over time. Landscapes and people actively interacted, as people move through various temporal cycles for tasks such as hunting, quarrying, and tool-making. This approach is particularly relevant to Göbekli Tepe, where preliminary evidence of scattered lithic workshops, quarry areas, and storage facilities suggest diverse activity zones near the site. The study integrates multiple methods including systematic field survey, aerial imaging and GIS-based spatial analysis to document the extent and distribution of these activity zones. This research provides new insights into the meaning and characteristics of Göbekli Tepe and its hunter-gatherer communities in their local context. Beyond its local contribution, it contributes to a wider rethinking of Neolithic archaeology, demonstrating the importance of systematic off-site investigations in understanding sites in their wider social contexts. By integrating on-site and off-site archaeological data, the study promotes a more comprehensive framework for Neolithic research in Southeast Anatolia and beyond.
Benzer Tezler
- İstanbul iline içme-kullanma suyu temini amacıyla Sapanca Gölü Havzası'nın incelenmesi
The examination of the sapanca lake basin in order to supply domestic water to the İstanbul project area
YEŞİM KARCI
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. M. EMİN KARAHAN
- Jeodezik çalışmalarla İzmit körfezi ve yakın çevresi kabuk deformasyonlarının belirlenmesi
Determination of crust deformations of İzmit region and its vicinity with geodetic studies
MEHMET BAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAHMİ NURHAN ÇELİK
- Nilüfer ilçesi, Yaylacık Mahallesi, 7237 ada, 3 parseldeki konutun restorasyon projesi
The conservation project of the house situated in Nilufer district Yaylacık quarter 7237 block 3 parcel
SERKAN TAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
MimarlıkBursa Uludağ ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZLEM KÖPRÜLÜ BAĞBANCI
- Porsuk vadisi ve çevresi kalkolitik dönem yerleşimleri yontmataş endüstrisi ve hammadde kaynakları
The chipped stone industry and raw material sources of chalcolithic period settlements in Porsuk valley and it's vicinity
FERHAT ERİKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
ArkeolojiBilecik Şeyh Edebali ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ UMUT TÜRKCAN
YRD. DOÇ. DR. SİNEM TÜRKTEKİ
- Research of the traditional village architecture in the region of Tire and the problems of conservation
Tire bölgesinde geleneksel köy mimarisinin araştırılması ve koruma sorunları
ALİ KEREM DURUKAL
