Duyusal işlemleme hassasiyeti ve empatinin ilişki doyumu üzerine etkisi
The impact of sensory processing sensitivity and empathy on relationship satisfaction
- Tez No: 1004811
- Danışmanlar: PROF. DR. SERDAR NURMEDOV
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Nöroloji, Psikoloji, Neurology, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Sempati, Sympathy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Nörobilim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Nörobilim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Duyusal İşlemleme Hassasiyeti (DİH), bireylerin çevresel ve duygusal uyaranları ne ölçüde yoğun algıladıklarını ifade eden bir bireysel farklılık özelliğidir (Aron ve Aron, 1997). Yüksek DİH düzeyine sahip bireyler, partnerlerinin duygusal ifadelerini ve ihtiyaçlarını daha kolay fark edebilmekle birlikte, yoğun duyusal ve duygusal uyarılma nedeniyle ilişkisel süreçlerde zorlanabilmektedir. Empati, bireyin başkalarının duygularını anlama ve paylaşma kapasitesi olarak tanımlanmakta olup (Davis, 1983), romantik ilişkilerde partnerler arasındaki duygusal bağın güçlenmesine ve ilişki doyumunun artmasına önemli katkılar sağlamaktadır (Batson, 1991). Bununla birlikte, yüksek DİH düzeyine sahip bireylerde yoğun duyusal uyarılmanın empatik süreçleri zaman zaman zorlayabileceği de ileri sürülmektedir. Bu çalışmanın amacı, duyusal işlemleme hassasiyeti ve empatinin romantik ilişki doyumu üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmanın örneklemini, 18–45 yaş aralığında, en az altı aydır romantik bir ilişki içinde bulunan toplam 239 birey (198 kadın, 41 erkek) oluşturmaktadır. Araştırmada Demografik Bilgi Formu, Duyusal İşlemleme Hassasiyeti Ölçeği (Highly Sensitive Person Scale – HSPS), Empati Değerlendirme Ölçeği (EDÖ) ve İlişki Doyumu Ölçeği (İDO) kullanılmış; veriler SPSS 29.0 programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, empati ile ilişki doyumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermektedir. Ayrıca duyusal işlemleme hassasiyeti ile empati arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki saptanırken, duyusal işlemleme hassasiyeti ile ilişki doyumu arasında doğrudan anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Araştırmanın nitel bölümünde gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış birebir görüşmelerden elde edilen bulgular ise, duyusal işlemleme hassasiyetinin ilişki doyumunu empatik süreçlerin niteliği ve bireysel deneyimleme biçimleri üzerinden dolaylı olarak etkilediğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
Sensory Processing Sensitivity (SPS) is an individual difference trait that refers to the extent to which individuals perceive environmental and emotional stimuli intensely (Aron & Aron, 1997). Individuals with high levels of SPS may be more attuned to their partners' emotional expressions and needs; however, they may also experience relational difficulties due to heightened sensory and emotional overstimulation. Empathy is defined as the capacity to understand and share the emotions of others (Davis, 1983) and plays a significant role in strengthening emotional bonds and enhancing relationship satisfaction in romantic relationships (Batson, 1991). Nevertheless, it has been suggested that excessive sensory arousal in individuals with high SPS may, at times, challenge empathic processes. The aim of this study was to examine the effects of sensory processing sensitivity and empathy on romantic relationship satisfaction. The sample of the study consisted of 239 individuals (198 women, 41 men) aged between 18 and 45 years who had been in a romantic relationship for at least six months. Data were collected using the Demographic Information Form, the Highly Sensitive Person Scale (HSPS), the Empathy Assessment Scale (EAS), and the Relationship Satisfaction Scale (RSS), and were analyzed using SPSS 29.0. The findings indicated a statistically significant relationship between empathy and relationship satisfaction. In addition, sensory processing sensitivity was found to be positively and significantly associated with empathy, whereas no direct significant relationship was observed between sensory processing sensitivity and relationship satisfaction. Qualitative findings obtained from semi-structured individual interviews further suggested that sensory processing sensitivity influences relationship satisfaction indirectly through the quality of empathic processes and individual experiential patterns.
Benzer Tezler
- Duyusal işlemleme hassasiyeti ile kaygı arasındaki ilişkide kaygı duyarlılığı ve duygu düzenleme güçlüğünün rolü
The role of anxiety sensitivity and emotion regulation difficulties in the relationship between sensory processing sensitivity and anxiety
PELİN SEÇGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ VOLKAN KOÇ
- Duyusal işlemleme hassasiyeti ile algılanan stres arasındaki ilişkide sosyal destek alma ve vermenin düzenleyici rolü
The moderating role of receiving and giving social support in the relationship between sensory processing sensitivity and perceived stress
AFRA AKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DEFNE YILMAZ
- Kaygının duyusal işlemleme hassasiyeti, başa çıkma stratejileri ve ailesel kontrol ile ilişkisi
The relationship of anxiety with sensory processing sensitivity, coping strategies and parental control
ZEYNEP HİLAL KODALAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VOLKAN KOÇ
- Perimenopozal evre: Duyusal işlemleme hassasiyeti ve depresif belirtiler arasındaki ilişkide somatik belirtilerin aracı rolü
Perimenopausal stage: The mediator role of somatic symptoms in therelationship between sensory processing sensitivity and depressive symptoms
TAYFUN ÖZPEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiDicle ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA KANDEMİR
- Psikolojik danışmanlarda farklılığa açıklığın yordanması: Duyusal işlemleme hassasiyeti ve psikolojik iyi oluş
Predicting openness to experience among counselors: Sensory processing sensitivity and psychological well-being
FATMA ERVA TAYANÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiBaşkent ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP ERKAN ATİK