Trabzon ili lise öğrencilerinde tütün ürünleri ve alkol kullanım prevalansı ve etkileyen faktörler
Prevalence and determinants of tobacco and alcohol use among high school students in Trabzon province
- Tez No: 1004871
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR KARAKULLUKÇU
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Araştırmanın amacı Trabzon ilinde okuyan lise öğrencilerinin tütün ürünleri ve alkol kullanım prevalanslarını ve etkileyen faktörleri değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel araştırmada örneklem, beklenen tütün ürünleri kullanım prevalansı %25, sapma %2,5 ve güven düzeyi %95 alınarak 1121 kişi olarak hesaplanmış, %25 fire payı ile 1401 kişiye ulaşılması planlanmıştır. Trabzon ilindeki ilçeler sosyoekonomik gelişmişlik düzeyine göre ve ilçelerdeki liseler türüne göre gruplandırılarak içlerinden rastgele seçim yapılmıştır. Veli ve öğrenci onamları alınarak gözlem altında anket uygulanmıştır. İstatistiksel analizler Ki-Kare testi, Mann Whitney U testi ve hiyerarşik binary lojistik regresyon ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 1568 öğrencide tütün ürünleri kullanım prevalansı %11,9, kullanma eğilimi prevalansı %42,5, alkol kullanım prevalansı %8,0, kullanma eğilimi prevalansı %28,9 bulunmuştur. Regresyon analizinde tütün ürünleri kullanımı için; yüksek yaş, erkek cinsiyet, yüksek kişisel gelir, yüksek stres düzeyi, alkol kullanımı, kardeşlerin ve arkadaşların tütün ürünleri kullanımı, ailenin tütün ürünlerine karşı olumlu tutumu ve tütün ürünü kullanma teklifi alma risk faktörleri; bir hobiye sahip olma ve kronik hastalığa sahip olma ise koruyucu faktörler olarak bulunmuştur. Alkol kullanımı için; yüksek yaş, yüksek sosyoekonomik düzey, düşük okul başarısı, tütün ürünleri kullanımı, ebeveynlerin ve arkadaşların alkol kullanımı, sosyal medyada alkol kullanım maruziyeti ve alkol kullanma teklifi alma risk faktörleri; imam hatip lisesinde okumak ise koruyucu faktör olarak bulunmuştur. Sonuç: Trabzon ilindeki liselerde tütün ürünleri ve alkol kullanım prevalansları Türkiye'deki diğer çalışmalara kıyasla düşük olmakla birlikte öğrencilerin büyük çoğunluğunda kullanma eğilimi mevcuttur. Eğilimi olan öğrencilerin gelecekte kullanmaya başlama olasılıkları yüksektir. Adölesan dönemde edinilen alışkanlıkların yetişkinlikteki mortalite ve morbidite açısından önemi düşünülürse, bu dönemde sosyal ve çevresel risk faktörlerine yönelik müdahalelerin halk sağlığı açısından faydalı olacağı görülmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to assess the prevalence of tobacco and alcohol use and their determinants among high school students in Trabzon, Turkey. Materials and Methods: In this cross-sectional study, the sample size was calculated as 1,121 based on an expected tobacco use prevalence of 25%, a precision of 2.5%, and a 95% confidence level. Considering a 25% non-response rate, a total of 1,401 students were planned to be included. Districts in Trabzon were stratified by socioeconomic development level and schools within each district were further stratified by school type before random selection. After obtaining parental and student consent, a supervised questionnaire was administered. Statistical analyses included the Chi-square test, Mann–Whitney U test, and hierarchical binary logistic regression. Results: Among 1,568 students included in the study, the prevalence of tobacco use was 11.9%, susceptibility to tobacco use 42.5%, alcohol use 8.0%, and susceptibility to alcohol use 28.9%. Regression analysis identified the following risk factors for tobacco use: older age, male gender, higher personal income, elevated stress levels, alcohol use, tobacco use by siblings and friends, positive family attitude toward tobacco, and receiving offers to use tobacco. Protective factors included having a hobby and presence of chronic illness. For alcohol use, risk factors were older age, higher socioeconomic status, lower academic achievement, tobacco use, parental and peer alcohol use, exposure to alcohol on social media, and receiving alcohol offers; attending an Imam Hatip high school was found to be a protective factor. Conclusion: Although the prevalence of tobacco and alcohol use among high school students in Trabzon is lower than in other studies in Turkey, a substantial proportion of students are susceptible to use. Students with susceptibility are likely to initiate use in the future. Given that adolescents who adopt these habits are at increased risk of morbidity and mortality in adulthood, interventions targeting social and environmental risk factors during this period may be beneficial for public health.
Benzer Tezler
- Lise öğrencilerinde sınav kaygısı, aile tutumu ve gelecek beklentisinin okul tükenmişliği ile ilişkisi
The relationship between exam anxiety, parental attitude and school burnout in high school students
BAHRE BURAK DÜNDAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
ÖĞR. GÖR. MİNE ELAGÖZ YÜKSEL
- Lise biyoloji öğretmen ve öğrencilerinin yenilenen 9. sınıf biyoloji ders kitabına ilişkin görüşleri
High school teachers? and students? opinions concerning 9th grade renovated biology school book
SİBEL COŞKUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimKaradeniz Teknik ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ATİLLA ÇİMER
- Merkezî ya da yerel yerleştirme ile liselere kayıt yaptıran öğrencilerin okul türü tercih nedenleri ve okula uyum düzeyleri
The reasons for preferring school type preference and level of school adaptation among students who enroll in high schools with central placement exam score or local placement
AZİZE AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimTrabzon ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HİKMET YAZICI
- Lise-1 fonksiyonlar konusunun WEB tabanlı öğretim tasarımı, uygulaması ve değerlendirilmesi
A Web based mathematics teaching material in the subject of functions for grade 9 th.: Designing, application, evaluation
EBRU GÜVELİ
Doktora
Türkçe
2004
Eğitim ve ÖğretimKaradeniz Teknik ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ADNAN BAKİ
- Etkileşimli sınıf dışı kimya ortamı tasarımı ve etkililiğinin değerlendirilmesi
Design of intoeractive out-of-class chemistry environment and evaluation of its effectiveness
AYŞEGÜL ASLAN
Doktora
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimKaradeniz Teknik ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKHAN DEMİRCİOĞLU