Ortaokul öğrencilerinin harita okuryazarlık becerileriningeliştirilmesi/bir eylem araştırması
Improving map literacy skills of secondary school students/an action research study
- Tez No: 1004875
- Danışmanlar: PROF. DR. ERHAN GÖRMEZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Sosyal Bilgiler dersi kapsamında planlanan ve uygulanan öğretici etkinliklerin, ortaokul öğrencilerinin harita okuryazarlık becerilerini nasıl etkilediğini, öğrencilerin deneyimleri, algıları ve öğrenme süreçleri üzerinden derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde eylem araştırması deseniyle yürütülmüş; Van ili Saray ilçesinde bulunan bir ortaokulda öğrenim gören 12 öğrenci (7 kız, 5 erkek) çalışma grubunu oluşturmuştur. Araştırma süreci ön test, uygulama ve son test olmak üzere üç aşamada gerçekleştirilmiştir. Uygulama sürecinde sunumlar, grup çalışmaları, Jigsaw tekniği, uygulamalı kroki çalışmaları, üç boyutlu materyal tasarımları ve öğrenci günlükleri gibi çeşitli öğretim yöntem ve tekniklerinden yararlanılmıştır. Bu etkinlikler aracılığıyla öğrencilere temel harita kavramları, harita türleri, renklerin anlamları, lejant kullanımı ve kroki çizimi gibi harita okuryazarlığına ilişkin becerilerin kazandırılması hedeflenmiştir. Uygulama sürecinde gerçekleştirilen etkinlikler, öğrencilerin meridyen, paralel, ekvator, kuzey–güney ve doğu–batı yönleri gibi soyut coğrafi kavramları somutlaştırmalarına olanak sağlamıştır. Özellikle koordinat oyunları ve balon etkinlikleri, öğrencilerin edindikleri bilgileri uygulamalı olarak pekiştirmelerine katkı sunmuştur. İşbirlikçi öğrenme ve yaparak yaşayarak öğrenme yaklaşımlarının benimsendiği süreçte öğrenciler, hem bireysel araştırmaları hem de akran etkileşimleri yoluyla konuları daha derinlemesine öğrenme fırsatı bulmuştur. Öğrenci günlüklerinin incelenmesi ve süreç boyunca yapılan sistematik gözlemler, öğrencilerin etkinlikler süresince öğrenmeye karşı yüksek düzeyde merak ve motivasyon sergilediklerini ortaya koymuştur. Ayrıca öğrencilerin sorumluluk alma davranışlarında ve özgüven düzeylerinde olumlu gelişmeler gözlemlenmiştir. Ön test ve son test bulgularının karşılaştırılması sonucunda, öğrencilerin harita türlerini tanıma, harita unsurlarını doğru kullanma, renklerin anlamlarını kavrama ve kroki çizme becerilerinde belirgin bir gelişme sağlandığı belirlenmiştir. Bununla birlikte uygulamalı etkinliklerin, öğrencilerin mekânsal farkındalıklarını artırdığı, öğrenmeyi somutlaştırdığı ve kazanılan bilgilerin günlük yaşamla ilişkilendirilmesine olanak tanıdığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, Sosyal Bilgiler dersi kapsamında planlanan ve uygulanan öğretici etkinliklerin, ortaokul öğrencilerinin harita okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesinde etkili, katılımcı ve öğrencilerin öğrenme sürecine aktif olarak dâhil olduğu bir öğretim yaklaşımı sunduğu söylenebilir.
Özet (Çeviri)
This study aims to explore how instructional activities planned and implemented within the Social Studies course influence middle school students' map literacy skills, focusing on students' experiences, perceptions, and learning processes. The research was conducted using an action research design within the qualitative research approach. The study group consisted of 12 middle school students (7 female, 5 male) enrolled in a public school located in the Saray district of Van Province, Türkiye. The research process was carried out in three stages: pre-test, implementation, and post-test. During the implementation phase, various instructional methods and techniques were employed, including presentations, group work, the jigsaw technique, applied sketch map (croquis) activities, three-dimensional material design, and student journals. Through these activities, students were guided to acquire fundamental map literacy skills such as basic map concepts, types of maps, the meaning of colors, legend use, and sketch map drawing. The instructional activities enabled students to concretize abstract geographical concepts such as meridians, parallels, the Equator, cardinal directions (north–south and east–west), and coordinate systems. In particular, coordinate games and balloon-based activities allowed students to reinforce their knowledge through hands-on practice. By adopting cooperative learning and learning-by-doing approaches, students benefited both from their own inquiries and from peer interactions, which facilitated deeper conceptual understanding. Analysis of student journals and systematic classroom observations revealed that students demonstrated high levels of curiosity, motivation, and engagement throughout the activities. Furthermore, positive developments were observed in students' sense of responsibility and self-confidence during the learning process. Comparisons between pre-test and post-test results indicated significant improvement in students' abilities to recognize different types of maps, use map elements effectively, understand the meaning of colors, and draw sketch maps. In addition, the applied activities enhanced students' spatial awareness, contributed to the concretization of learning, and enabled them to relate acquired knowledge to everyday life. In conclusion, the instructional activities designed and implemented within the Social Studies course proved to be an effective, participatory, and engaging approach to fostering map literacy skills among middle school students.
Benzer Tezler
- 6. sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersi öğretim programında yer alan mekânsal becerilerinin geliştirilmesi
Improving 6th grade students' spatial skills in the social studies curriculum
DAMLA YILDIRIM
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT AKBABA
- Ortaokul öğrencilerinin harita okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi
The identification of middle school students' map literacy levels
İRFAN AYYILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE SEYHAN
- Ortaokul öğrencilerinin harita okuryazarlık beceri düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
An examination of middle school students' map literacy skill levels in terms of various variables
YASEMİN GÜMÜŞAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimAmasya ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖNDER ERYILMAZ
- Ortaokul öğrencilerinin harita okuryazarlığı ve görsel okuryazarlık becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between map literacy and visual literacy skills of secondary school students
HÜSEYİN ÖZCAN GÖKTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAdıyaman ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA TORUN
- Ortaokul öğrencilerinin sosyal bilgiler dersine yönelik harita okuryazarlık becerisinin belirlenmesi
Determining the map literacy skills levels of secondary school students
BAHAR CAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
CoğrafyaAkdeniz ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HİLMİ DEMİRKAYA