Roma Hukuku'nda hereditatis petitio (miras davası)
Hereditatis petitio (action for the recovery of an inheritance) in Roman Law
- Tez No: 1004922
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET NADİ GÜNAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Aile hukuku, Bizans hukuku, Karşılaştırmalı hukuk, Medeni hukuk, Medeni yargılama hukuku, Miras, Miras hukuku, Mirasçılık, Roma hukuku, Türk medeni hukuku, Family law, Byzantine law, Comparative law, Civil law, Civil process law, Inheritance, Inheritance law, Heirship, Roman law, Turkish civil law
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
“Roma Hukuku'nda Hereditatis Petitio (Miras Davası)”adlı çalışma, Roma Hukuku'nda mirasın korunmasına yönelik başlıca dava yollarından biri olan hereditatis petitio'yu, miras anlayışının tarihsel gelişimi içinde ele almaktadır. İnceleme, mirasın yalnızca malvarlığının aktarımı olarak değil, hukukî düzenin sürekliliğini sağlayan bir yapı olarak nasıl kavrandığını ortaya koymayı amaçlamakta; bu çerçevede“miras davası”nın (çağdaş karşılığıyla“miras sebebiyle istihkak davası”nın) Roma Hukuku içindeki yerini değerlendirmektedir. Çalışmada, miras davasının zaman içinde geçirdiği değişim, iki yönlü bir gelişim süreci olarak ele alınmaktadır. Bir yandan Roma Hukuku'nun kendi iç mantığı içinde kendiliğinden şekillenen dönüşüm, diğer yandan toplumsal ve pratik ihtiyaçlar karşısında hukuk düzeninin yönlendirici müdahaleleri birlikte değerlendirilmektedir. Bu yaklaşım, miras davasının tek yönlü bir gelişim çizgisiyle açıklanamayacağını göstermektedir. Çalışmada, miras davasının farklı dönemlerde ve yargılama biçimleri içinde nasıl işletildiği ele alınmakta; bu bağlamda mirasın korunmasının yalnızca maddî içerikle sınırlı olmadığı, aynı zamanda yargısal süreçlerin yapısı ve işleyişiyle de yakından bağlantılı olduğu ortaya konulmaktadır. Dava, tarafların konumu, ileri sürülüş biçimi ve doğurduğu sonuçlar bakımından değerlendirilerek, mirasın bütünlüğünün yargısal düzeyde nasıl güvence altına alındığı genel hatlarıyla incelenmektedir. Çalışma ayrıca, mirasın korunmasının yalnızca içeriğe değil, bu korumanın hangi zaman aralığında ve ne ölçüde ileri sürülebileceği meselesine de bağlı olduğunu ortaya koymaktadır. Bu yönüyle dava, bireysel hak iddiaları ile hukukî güvenlik arasındaki dengeyi kurmaya hizmet eden bir araç olarak ele alınmaktadır; bu dengeye ilişkin sorunların ayrı bir başlık altında incelenmesi ise gerekli görülmüştür. Sonuç olarak bu çalışma, hereditatis petitio'yu, Roma Hukuku'nun mirasa, yargısal korumaya ve hukukî sürekliliğe ilişkin temel düşüncelerini bir arada yansıtan merkezî bir kurum olarak değerlendirmektedir.
Özet (Çeviri)
The study entitled Hereditatis Petitio in Roman Law examines hereditatis petitio, one of the principal legal remedies for the protection of inheritance in Roman Law, within the framework of the historical development of the Roman conception of succession. The analysis aims to demonstrate that inheritance was understood not merely as the transfer of assets, but as a structure ensuring the continuity of the legal order; in this context, it evaluates the position of the“action for the recovery of an Inheritance”within Roman Law. In the study, the transformation of the inheritance action over time is addressed as a twofold process of development. On the one hand, attention is given to the transformation that emerged organically from the internal logic of Roman Law itself; on the other hand, the directing interventions of the legal order in response to social and practical needs are examined together. This approach reveals that the development of the inheritance action cannot be explained through a single, linear trajectory. The study further considers how the inheritance action was operated across different periods and procedural frameworks, thereby demonstrating that the protection of inheritance was not confined to substantive content alone but was closely linked to the structure and functioning of judicial processes. The action is assessed with regard to the position of the parties, the manner in which it was brought before the courts, and the effects it produced, offering a general account of how the unity of the inheritance was secured at the judicial level. The study also shows that the protection of inheritance depends not only on its substantive scope, but also on the conditions under which such protection may be asserted and the temporal framework within which it remains available. In this respect, the inheritance action is treated as an instrument serving to establish a balance between individual claims and legal certainty, a balance whose associated issues are deemed to require examination under a separate heading. In conclusion, the study approaches hereditatis petitio as a central institution reflecting, in an integrated manner, the fundamental ideas of Roman Law concerning inheritance, judicial protection, and legal continuity.
Benzer Tezler
- Roma Hukuku'nda Lex Rhodia de Iactu çerçevesinde müşterek avarya kurumu
Başlık çevirisi yok
MEHTAP ÜNAN
- Roma Hukuku'nda iniuria ve çağdaş Türk Hukuku'nda kişilik hakkının korunması
Başlık çevirisi yok
ERKAN KÜÇÜKGÜNGÖR
- Roma Hukuku'nda yardımcı şahsı seçmede kusur nedeniyle sözleşmeden doğan sorumluluk (Culpa in eligendo)
Başlık çevirisi yok
DİLER TAMER GÜVEN
- Roma Hukuku'nda varolmayan bir borcun ifası nedeniyle sebebsiz zenginleşme (condictio in debiti)
Başlık çevirisi yok
A. NADİ GÜNAL
