Öğretmenlerin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu hakkında yeterlilikleri ve idealistlik düzeylerinin incelenmesi
Examination of teachers' competencies and idealism levels regarding attention deficit and hyperactivity disorder
- Tez No: 1005027
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SANEM NEMMEZİ KARACA
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, Erken teşhis, Eğitim, Nörogelişimsel bozukluklar, Family practice, Early diagnosis, Education, Neurodevelopmental disorders
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), çocukluk çağının en sık görülen nörogelişimsel sorunlarından biri olup, tanı ve tedavi süreçlerinde çok disiplinli bir yaklaşımı gerektirmektedir. Birinci basamak sağlık hizmetlerinde görev yapan aile hekimleri için, çocukların farklı ortamlardaki işlevselliğini değerlendirmede okul kaynaklı veriler ve eğitmen gözlemleri kritik bir öneme sahiptir. Bu çalışma, Sivas il merkezinde görev yapan öğretmenlerin DEHB konusundaki bilgi düzeyleri, algılanan yeterlilikleri ve idealistlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu değişkenlerin birinci basamak sağlık hizmetleri ile okul sağlığı açısından önemini ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu araştırma, 26 Mayıs 2025 - 26 Eylül 2025 tarihleri arasında Sivas İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı okullarda görev yapan 382 gönüllü öğretmen ile yürütülmüştür. Veriler; Sosyodemografik Veri Formu, DEHB Bilgi Anketi, DEHB Yeterlilik Ölçeği ve İdealist Öğretmen Ölçeği kullanılarak toplanmış, analizlerde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra parametrik olmayan testler ve Hayes PROCESS Macro aracılık analizi kullanılmıştır. Çalışma sonucunda öğretmenlerin bilgi düzeyi ve yeterlilik algısı orta düzeyde, idealistlik düzeyi ise yüksek bulunmuştur. Mezuniyet öncesi veya hizmet içi eğitim alan grubun bilgi, yeterlilik ve idealistlik puanlarının, eğitim almayanlara göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir. Sınıfında tanılı öğrenci bulunanların bilgi düzeyleri yüksek iken, yeterlilik algılarında anlamlı fark saptanmamıştır. Buna karşın, yakın çevresinde tanılı birey bulunanların yeterlilik ve idealistlik düzeyleri daha yüksek bulunmuştur. Aracılık analizi sonucunda, idealistlik düzeyinin DEHB yeterlilik algısını pozitif yönde yordadığı ve bu ilişkide bilgi düzeyinin kısmi aracı rol oynadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, mesleki idealizmin bilgi edinme motivasyonunu destekleyerek yeterlilik algısını güçlendirdiği ve yapılandırılmış eğitimlerin bu süreci belirgin şekilde iyileştirdiği anlaşılmıştır. Aile hekimliği pratiğinde erken tanı ve doğru yönlendirme için, sağlık ve eğitim profesyonelleri arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi ve kanıta dayalı eğitim programlarının uygulanması gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is one of the most common neurodevelopmental problems of childhood and requires a multidisciplinary approach in diagnostic and treatment processes. For family physicians working in primary healthcare services, school-based data and educators' observations are crucial in evaluating children's functionality in various environments. This study was conducted to examine the relationship between the knowledge levels, perceived competence, and idealism levels of teachers working in the central district of Sivas regarding ADHD, and to reveal the importance of these variables in terms of primary health care services and school health. This descriptive and cross-sectional study was conducted between May 26, 2025, and September 26, 2025, with 382 volunteer teachers working in schools affiliated with the Sivas Provincial Directorate of National Education. Data were collected using the Sociodemographic Data Form, the ADHD Knowledge Questionnaire, the ADHD Competence Scale, and the Idealistic Teacher Scale. Descriptive statistics, nonparametric tests, and Hayes PROCESS Macro mediation analysis were used in the analyses. The study found that teachers' knowledge level and perceived competence were moderate, while their idealism level was high. The group that received pre-graduation or in-service training had significantly higher knowledge, competence, and idealism scores than those who did not receive training. Teachers with diagnosed students in their classrooms had high knowledge levels, but no significant difference was found in their perceived competence. In contrast, individuals with diagnosed family members in their immediate environment were found to have higher levels of competence and idealism. Mediating analysis revealed that the level of idealism positively predicted the perception of ADHD competence and that the level of knowledge played a partial mediating role in this relationship. In conclusion, it is understood that professional idealism enhances the perception of competence by fostering motivation to acquire knowledge, and that structured training significantly improves this process. For early diagnosis and correct referral in family medicine practice, it is essential to strengthen collaboration between healthcare and education professionals and to implement evidence-based training programs.
Benzer Tezler
- İlköğretim öğretmenlerinin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu hakkındaki damgalama (stigma) algıları ve ilişkili faktörler
Pri̇mary educati̇on teachers' sti̇gma percepti̇ons about attenti̇on defi̇ci̇t and hyperacti̇vi̇ty di̇sorder and related factors
NİLÜFER KIRANŞAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HemşirelikKafkas ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FADİME KAYA
- Exploring the awareness of university EFL lecturers on attention deficit hyperactivity disorder
Üniversite EFL öğretmenlerinin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu hakkındaki farkındalıklarının incelenmesi
SÜMEYYE SAFA TOHMA
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Eğitim ve ÖğretimÇağ Üniversitesiİngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSUN DAĞTAŞ
- Attention deficit hyperactivity disorder(ADHD)in EFL classrooms: Elementary school English teachers' knowledge of ADHD, classroom management and teaching strategies
Yabancı dil olarak İngilizce sınıflarında DEHB: İlköğretim İngilizce öğretmenlerinin DEHB, sınıf yönetimi ve öğretim stratejileri hakkındaki bilgileri
MERVE TOHMA
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
Eğitim ve ÖğretimÇukurova Üniversitesiİngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NEŞE CABAROĞLU
- Ankara ili Çankaya ilçesindeki üç lisenin öğrencilerinde ekran maruz kalımı, internet bağımlılığı, dijital oyun bağımlılığı ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Assessment of screen exposure, internet addiction, digital game addiction, and associated factors among students of three high schools in the Çankaya district of Ankara province
EVRİM ÖZGE DEMİRCİOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Halk SağlığıHacettepe ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LÜTFİYE HİLAL ÖZCEBE
- A multiple case study on students' speaking anxiety: Perspectives of students and teachers
Öğrencilerin konuşma kaygısı üzerine çoklu bir durum çalışması: Öğrenci ve öğretmen bakış açısı
BENSU ZAMBAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YEŞİM BEKTAŞ ÇETİNKAYA